II SA/Rz 930/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący WSA Magdalena Józefczyk /spr./ Sędziowie WSA Zbigniew Czarnik NSA Małgorzata Wolska Protokolant Anna Mazurek - Ferenc po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 11 stycznia 2012 r. sprawy ze skargi U. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] lipca 2011 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego -skargę oddala- Samorządowe Kolegium Odwoławczego (dalej SKO) decyzją z dnia [...] lipca 2011r., nr [...] działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postęwpoania administracyjnego (Dz. U. z 2000r. nr 98, poz. 1071 ze zm.) zwana dalej w skrócie k.p.a. utrzymało w mocy decyzję Burmistrza Miasta i Gminy B.S. z dnia [...] czerwca 2011r., nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. W podstawie prawnej organ pierwszej instancji podał art. 17 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006r. nr 139, poz. 992 ze zm.) zwana dalej ustawą, rozporządzenie Ministra Polityki Społecznej z dnia 2 czerwca 2005r. nr 105, poz. 881 ze zm.) i rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 11 sierpnia 2009r. w sprawie wysokości dochodu rodziny albo dochodu osoby uczącej się stanowiących podstawę ubiegania się o zasiłek rodzinny oraz wysokości świadczeń rodzinnych (Dz. U. nr 129, poz. 1058 ). Stan faktyczny w przedmiotowej sprawie przedstawia się następująco: Decyzją z dnia [...] marca 2011r., nr [...] Burmistrz Miasta i Gminy B.S. po rozpoznaniu wniosku U.S. odmówił przyznania świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad matką G.T. SKO decyzją z dnia [...] kwietnia 2011r. nr [...] uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpoznania temu organowi. W wyniku ponownie przeprowadzonego postępowania wskazaną na wstępie decyzją organ pierwszej instancji ponownie odmówił przyznania wnioskodawczyni świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad matką G.T. legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. W uzasadnieniu decyzji organ stwierdził, że G.T. legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności i wymaga pomocy osoby drugiej, ale zachodzi negatywna przesłanka do przyznania wnioskodawczyni świadczenia pielęgnacyjnego, bowiem pozostaje w związku małżeńskim. Wnioskodawczyni, U.S. nie podejmuje zatrudnienia, gdyż sprawuje osobistą opiekę nad niepełnosprawnymi rodzicami i podlega dobrowolnemu ubezpieczeniu w KRUS. Z jej oświadczenia wynika, że praca w gospodarstwie rolnym nie koliduje z wykonywaniem opieki. Odwołanie od powyższej decyzji złożyła U.S. zwracając się o ponowne rozpatrzenie jej wniosku. Wyjaśniła, że opieka nad mamą, która jest osobą niepełnosprawną nie pozwala jej podjąć pracy, której propozycję otrzymała w z urzędu pracy. Jak wyjaśniła, jej ojczym także jest chory, ma drugą grupę inwalidzką, chore serce oraz dnę moczanową, która utrudnia mu chodzenie. Wniosła o pozytywne rozpatrzenie jej prośby. Nie znajdując podstaw do uwzględnienia odwołania, organ II instancji utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W podstawie prawnej powołał się na art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia SKO wskazało na treść art. 17 ust. 1 ustawy, który stanowi, że prawo do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje matce lub ojcu, innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 roku - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. nr 9, poz. 59, z późn. zm.), zwanej dalej k.r.o., ciąży obowiązek alimentacyjny, a także opiekunowi faktycznemu dziecka, w sytuacji, gdy osoby te nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad dzieckiem legitymującym się orzeczeniem o niepełnosprawności albo nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Stosownie do treści art. 129 § 1 k.r.o. obowiązek alimentacyjny obciąża zstępnych przed wstępnymi, a wstępnych przed rodzeństwem, jeżeli jest kilku zstępnych lub wstępnych – obciąża bliższych stopniem przed dalszymi. Na odwołującej się, jako na córce G.T. ciąży zatem obowiązek alimentacyjny w względem matki w rozumieniu wskazanego wyżej przepisu. SKO nie podzieliło poglądu organu pierwszej instancji, co do podstawy odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Skarżąca jest ubezpieczona w KRUS, posiada gospodarstwo rolne, co przemawia za odmową przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, gdyż może nie rezygnować z "innej pracy zarobkowej", jaką jest praca na roli, nie spełniając tym samym kolejnej przesłanki koniecznej do przyznania ww. świadczenia. W przypadku osób mających status rolnika, a taki ma U.S. nie można stwierdzić, że nastąpiła rezygnacja z aktywności zawodowej. Przytaczając definicję rolnika zawartą w art. 6 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 20 grudnia 1990r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. U. z 2008r., Nr 50, poz. 291) SKO stwierdziło, że U.S., jako osoba ubezpieczona w KRUS wykonuje osobiście i na własny rachunek działalność rolniczą, co nie pozwala na przyznanie jej świadczenia pielęgnacyjnego. Niezależnie od faktu sprawowania przez U.S. opieki nad chorą matką, związany charakter decyzji w sprawie przyznania świadczeń rodzinnych oznacza, że niespełnienie warunków ustawowych uniemożliwia przyznanie wnioskowanego świadczenia. Skarżąca U.S. złożyła skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie. Wskazała, że zrezygnowała z ubezpieczenia w Powiatowym Urzędzie Pracy i ubezpieczyła się dobrowolnie w KRUS z uwagi na brak możliwości podjęcia pracy spowodowany koniecznością podjęcia opieki nad matką, co nie koliduje z pracą w gospodarstwie rolnym. Wskazała, że jej ojczym również wymaga częściowej opieki drugiej osoby. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniósł o jej oddalenie z przyczyn podanych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: Wojewódzki sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, co wynika z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269). Zakres tej kontroli wyznacza przepis art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm. - zwana dalej w skrócie p.p.s.a.). Stosownie do tego przepisu Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W myśl art. 145 p.p.s.a., Sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji bądź postanowienia lub stwierdzenia nieważności, ewentualnie niezgodności z prawem, gdy dotknięta jest naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli miało ono istotny wpływ na wynik sprawy, lub zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji wymienione w art. 156 k.p.a. lub innych przepisach. Poddawszy w przedstawionym zakresie zaskarżoną decyzje Sąd doszedł do przekonania, że skarga jest nieuzasadniona. Stan faktyczny sprawy przyjęty przez organy obydwu instancji do orzekania nie jest sporny. U.S. podaje, że sprawuje opiekę nad swoją matką, która legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Matka skarżącej pozostaje w związku małżeńskim, ale jej małżonek ze względu na stan zdrowia (II grupa inwalidzka z ogólnego stanu zdrowia) nie może sprawować opieki nad małżonką. Skarżąca oświadczyła ponadto, że dobrowolnie opłaca ubezpieczenie w KRUS, a praca w gospodarstwie rolnym nie koliduje z wykonywaniem opieki nad matką. W skardze do Sądu podała, że w gospodarstwie nie posiadają żadnych zwierząt hodowlanych, nie prowadziła i nie prowadzi żadnej działalności rolniczej i gospodarczej. Dodała, że może zrezygnować z dobrowolnego ubezpieczenia w KRUS. Zgodnie z art. 17 ust. 1 ustawy świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje matce albo ojcu, innym osobom, na które zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z nr 9, poz. 59 ze zm.) ciąży obowiązek alimentacyjny, opiekunowi faktycznemu dziecka – jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku z ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji, albo osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Przepis art. 17 ust. 1 ustawy określa przesłanki podmiotowe i przedmiotowe, które muszą zaistnieć do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Zgodnie z tym przepisem świadczenie pielęgnacyjne przysługuje z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą, która tej opieki wymaga i jest uprawniona w rozumieniu ustawy. Definicję zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, na gruncie przepisów tej ustawy zawiera art. 3 pkt 22, który stanowi, że zatrudnienie lub inna praca zarobkowa oznacza wykonywanie pracy na podstawie stosunku pracy, stosunku służbowego, umowy o pracę nakładczą oraz wykonywanie pracy lub świadczenie usług na podstawie umowy agencyjnej, umowy zlecenia, umowy o dzieło albo w okresie członkostwa w rolniczej spółdzielni produkcyjnej, spółdzielni kółek rolniczych lub spółdzielni usług rolniczych, a także prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej. Z przytoczonego przepisu wynika, że zatrudnienie lub inna praca zarobkowa, to wykonywanie pracy na podstawie stosunku pracy lub innych stosunków prawnych wyszczególnionych w tym przepisie. Z zaświadczenia Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego Placówka Terenowa w T. z dnia [...] marca 2011r.wynika, że skarżąca podlega ubezpieczeniu społecznemu rolników w okresie od [...] stycznia 2002r. do nadal jako rolnik, a konto nie wykazuje zadłużenia. Ponadto w aktach administracyjnych sprawy znajduje się oświadczenie, że wykonywanie przez skarżącą prac rolniczych nie koliduje z opieką nad niesamodzielnym członkiem rodziny. Treść art. 17 ust. 1 w związku z art. 3 pkt 22 ustawy w zakresie definicji rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej prowadzi do wniosku, że nabycie uprawnienie do świadczenia pielęgnacyjnego przez podmiot, który faktycznie wykonuje opiekę nad uprawnionym członkiem rodziny dotyczy tylko form zatrudnienia w nim wymienionych. Skarżąca jest ubezpieczona jako rolnik w KRUS i nie podlega regulacji wyżej wymienionym przepisom. Stan faktyczny sprawy nie zawiera się w dyspozycji art. 17 ust. 1 w zw. z art. 3 pkt 22 ustawy. Decydującym dla rozstrzygnięcia przez organy jest stan prawny i faktyczny w dacie orzekania, dlatego też bez wpływu na wynik sprawy jest złożone w skardze przez skarżącą oświadczenie, że w gospodarstwie nie posiada żadnych zwierząt hodowlanych i nie prowadzi żadnej działalności rolniczej i gospodarczej oraz deklaracja ewentualnej rezygnacji z dobrowolnego ubezpieczenia w KRUS. Mając na względzie wyżej przedstawioną argumentację Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił jako nieuzasadnioną.