II SA/Rz 930/18

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Rzeszowie Agata Kosowska-Dudzik po rozpoznaniu w dniu 6 września 2018 roku w Rzeszowie na posiedzeniu niejawnym wniosku M. L. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata w sprawie ze skargi M. L. na decyzję Wojewody z dnia [...] czerwca 2018 r. nr [...] w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę - postanawia - I. przyznać wnioskodawcy prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych ponad kwotę 400 zł, II. odmówić przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie. M. L. kwestionujący decyzję Wojewody w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę złożył wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Z wniosku tego wynika, że pozostaje on we wspólnym gospodarstwie domowym wraz z rodzicami (74 i 75 lat). Wszyscy domownicy chorują i w związku z tym pozostają w stałym leczeniu. Utrzymują się z następujących świadczeń: zasiłek pobierany przez skarżącego – 415 zł, emerytura jego matki – 875,80 zł, emerytura ojca strony – 1470 zł. Majątek rodziny to stary, niezamieszkały budynek mieszkalny, do remontu oraz leżąca odłogiem nieruchomość rolna o pow. 1,32 ha. Dane te z uwagi na ich lakoniczność uznano za niewystarczające do rozpatrzenia wniosku i dlatego wezwano do ich uzupełnienia. Z odpowiedzi wynika, że średnie miesięczne wydatki rodziny wynoszą: na wyżywienie – 720 zł, leczenie – 830 zł (czasami dochodzą nieprzewidziane wydatki z tym związane), gaz – 115,70 zł, prąd – 195,30 zł, kanalizacja – 41,43 zł, wywóz śmieci – 74 zł, opał – 106,25 zł, telefony – 80 zł, utrzymanie samochodu z 1997 r – 134 zł, podatek i ubezpieczenie związane z nieruchomością rolną – 8,34 zł, utrzymanie niezamieszkałej nieruchomości budynkowej – 23,34 zł. Nieruchomość rolna o pow. 1,32 ha nie przynosi dochodu. Rozpoznając wniosek zważono, co następuje: Przyznanie stronie postępowania sądowego prawa pomocy uzależnione jest od jej sytuacji ekonomicznej, co wynika jednoznacznie z regulacji ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018r. poz. 1302), zwanej dalej "P.p.s.a.". Analiza danych wniosku winna się więc opierać na porównaniu wielkości dochodów strony i pozostałych osób tworzących z nią wspólne gospodarstwo domowe z wielkością kosztów sądowych, które są aktualnie wymagane w sprawie oraz tych, które mogą się pojawić w niej w przyszłości. Porównanie to dokonane na gruncie niniejszej sprawy doprowadziło do konkluzji o braku podstaw do przychylenia się do całości wniosku strony. Zgodnie z art. 245 § 3 P.p.s.a. prawo pomocy może obejmować np. zwolnienie od kosztów sądowych. Natomiast w myśl art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. w takim właśnie wymiarze przyznawane jest ono osobie, która nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z kolei całkowite prawo pomocy tj. zarówno zwolnienie od kosztów sądowych, jak i ustanowienie adwokata (art. 245 § 2 P.p.s.a.) skierowane jest do osoby, która nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a.). Wykazanie tego rodzaju trudnej sytuacji życiowej spoczywa na wnoszącym o pomoc, który w tym celu powinien przedstawić pełne informacje na temat swojego stanu rodzinnego, majątkowego i odnośnie do dochodów. Wskazany ciężar dowodu spoczywający na stronie wnoszącej o wsparcie związany jest z obowiązującą na gruncie postępowania sądowego zasadą jego odpłatności spoczywającej na stronach (art. 199 P.p.s.a.). Trzeba podkreślić, że chociaż sam skarżący uzyskuje niewielki dochód, bo wynoszący 415 zł miesięcznie, to pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym wraz z rodzicami, którzy dysponują już większym dochodem. Łącznie rodzina ma do dyspozycji kwotę 2760,80 zł miesięcznie. Jak wynika z przedstawionych na wezwanie informacji, ta ostatnia kwota jest wystarczająca do zaspokojenia potrzeb rodziny związanych z jej koniecznym utrzymaniem, na które składają się bardzo duże wydatki związane z leczeniem – 830 zł. Zsumowanie tych wszystkich wydatków daje kwotę ok. 2330 zł, a zatem niższą niż zadeklarowane dochody. Oznacza to, że strona jest w stanie pokryć większość kosztów sądowych, które łączą się z wszczętą przez nią sprawą bez zagrożenia w postaci uszczerbku w koniecznym utrzymaniu, o którym mowa w art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. W takiej zaś sytuacji nie można przyjąć, iż uzasadnionym jest udzielenie skarżącemu pełnego wsparcia, którego się domaga. Stałoby to bowiem w sprzeczności z celem instytucji prawa pomocy wspierającej osoby ubogie, które z braku dostatecznej ilości środków nie mogą realizować swych praw na drodze sądowej. Podkreślić też wypada, że w skład majątku rodziny wchodzi nieruchomość, która wprawdzie – zgodnie z oświadczeniem strony – nie jest użytkowana, jednakże może przecież stanowić źródło dodatkowego dochodu (np. poprzez jej wydzierżawienie). Przeprowadzona w sprawie analiza doprowadziła więc do konkluzji o potrzebie przyznania skarżącemu jedynie niewielkiego wsparcia tj. przekraczającego kwotę 400 zł. Oznacza to, że będzie on zobowiązany do uiszczenia tej kwoty tytułem wpisu od skargi w sytuacji, gdy zgodnie ze stosownymi przepisami jego pełna wielkość to 500 zł. Taki wymiar wsparcia uznano za adekwatny do sytuacji materialnej skarżącego przedstawionej przez niego w złożonym wniosku. Odnosząc się natomiast do żądania ustanowienia pełnomocnika w postaci adwokata należy wskazać, że jego udział w sprawie na obecnym jej etapie nie jest wymagany przez regulacje procesowe dotyczące postępowania sądowego. Nadto, unormowania te zapewniają stronie rzetelne rozpoznanie sprawy bez względu na treść sporządzonej skargi czy innych pism procesowych, a jedynym ograniczeniem są tutaj granice sprawy wyznaczone przez przedmiot zaskarżenia. Mianowicie, sąd z urzędu uwzględnia wszelkie uchybienia organów administracji, jeśli dopuściły się ich w prowadzonym postępowaniu i wyciąga na tej podstawie konsekwencje przewidziane przez P.p.s.a. (art. 134 § 1 P.p.s.a.) Podstawę niniejszego orzeczenia stanowi art. 258 § 2 pkt 7 w zw. z art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.