II SA/Rz 932/10

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie Piotr Godlewski po rozpoznaniu w dniu 26 listopada 2010 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku Z. Z. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie z jej skargi na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia [...] sierpnia 2010 r. Nr [...] w przedmiocie zmian w ewidencji gruntów i budynków postanawia I. Zwolnić skarżącą od kosztów sądowych w 3/5 części, II. W pozostałej części odmówić przyznania zwolnienia. E. Z. jako pełnomocnik skarżącej Z. Z. (żony) w wyniku wezwania do uiszczenia wpisu w kwocie 200 zł. od skargi na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia [...] sierpnia 2010 r. Nr [...], w terminie do jego opłacenia z powołaniem się na ciężką sytuację finansową zwrócił się o zwolnienie od kosztów sądowych; żądanie to zostało następnie podtrzymane w złożonym urzędowym wniosku o przyznanie prawa pomocy PPF. Wg udzielonych informacji: - Z. i E. Z. pozostają we wspólnym gospodarstwie domowym wraz z synem i jego rodziną (żona i 3-letni wnuk), - posiadany przez nich majątek obejmuje dom z częścią mieszkalną o pow. 86 m² oraz nieruchomość rolną o pow. 0,76 ha (z tego 49 arów stanowią nieużytki); gospodarstwo rolne nie przynosi dochodu, - źródło ich utrzymania stanowi renta Z. Z. (495 zł.) oraz emerytura E. Z. (825 zł.) - kwoty netto, - na ponoszone w skali miesiąca wydatki składają się koszty leczenia (w granicach 400- 540 zł.), opłaty za energię elektryczną i gaz – 140 zł., wywóz śmieci i odprowadzenie ścieków – 60 zł., "co kwartał podatek 78 zł., reszta pozostaje na życie" – wyżywienie 575 zł. na dwie osoby. Rozpatrując złożony wniosek stwierdzono, co następuje: Zwolnienie od kosztów sądowych, tak w całości jak i w części, wchodzi w zakres częściowego prawa pomocy, którego przyznanie osobie fizycznej uzależnione jest od wykazania braku możliwości poniesienia pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny – art. 245 § 3 w/z z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – określanej dalej jako P.p.s.a. Stosownie do powyższego, o przyznaniu prawa pomocy w tym zakresie decyduje przede wszystkim ocena możliwości finansowych osoby wnioskującej, dokonywana z uwzględnieniem sytuacji majątkowej oraz dochodów i wydatków pozostałych osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym. Wg udzielonych przez E. Z. informacji, między dochodami a wydatkami jego i żony panuje względna równowaga. Wobec nie budzącego wątpliwości charakteru tych wydatków związanych z zaspokajaniem niezbędnych potrzeb życiowych uzasadniałoby to więc twierdzenie, że bez narażania się na uszczerbek w koniecznym utrzymaniu nie będą w stanie ponieść żadnych związanych ze sprawą kosztów sądowych, co przemawiałoby za przyznaniem Z. Z. zwolnienia od nich w całości. Wobec jednak bardzo ogólnego odwołania się przez jej pełnomocnika do ciężkiej sytuacji finansowej i braku wykazania uzasadnionych potrzeb życiowych których zaspokojenie byłoby zagrożone w związku z wymogiem opłacenia kosztów sądowych, uznano że wniosek zasługuje wyłącznie na częściowe uwzględnienie. Oprócz powyższego podyktowane jest to zauważalną rozbieżnością między deklaracją o liczbie osób prowadzących wspólne gospodarstwo domowe (wg rubryki nr 6 wniosku PPF jest to 5 osób), a rozliczaniem ponoszonych wydatków (w szczególności związanych z utrzymaniem domu) tylko względem Z. i E. Z., bez wykazywania i uwzględniania dochodów syna; wg danych udzielonych przez E. Z. dla potrzeb przyznania prawa pomocy w sprawie o sygn. akt II SA/Rz 536/10, zamieszkujący z nimi syn uzyskuje dochody z pracy zarobkowej w wysokości 1000 zł., co mimo niewątpliwego przeznaczania ich w większości na utrzymanie własnej rodziny (żona i dziecko), nie zwalnia go z obowiązku chociaż częściowego partycypowania w opłatach związanych z utrzymaniem domu. Stwarza to tym samym Z. i E. Z. możliwość wygospodarowania pewnych środków finansowych, które będą mogły być przeznaczone na częściowe pokrycie związanych ze sprawą kosztów sądowych (w w/w sprawie II SA/Rz 536/10 postanowieniem z dnia 13 października 2010 r. zwolniono skarżącą w całości od kosztów sądowych, odmawiając jej ustanowienia adwokata). Mimo złożonego dla potrzeb rozpoznania niniejszego wniosku oświadczenia, że posiadane gospodarstwo rolne nie przynosi dochodu, z informacji udzielonych w sprawie II SA/Rz 536/10 wynika także, iż nieruchomość rolna (z wyłączeniem nieużytków) wykorzystywana jest pod uprawy przeznaczane na własne potrzeby. Z pewnością ma to więc istotne przełożenie na wysokość wydatków przeznaczanych na zakup żywności, wpływając na ich ograniczenie. Niezależnie od tego, mimo normalnie ponoszonych wydatków o możliwości poczynienia przez Z. i E. Z. pewnych oszczędności świadczy uiszczenie 26 sierpnia 2010 r. tytułem części wpisu od skargi w sprawie II SA/Rz 434/10 kwoty 100 zł. (w sprawie tej postanowieniem z dnia 23 lipca 2010 r. w wyniku rozpoznania wniosku skarżącej o zwolnienie od kosztów sądowych zwolniono ją od nich w 4/5 części). W kontekście powyższych okoliczności brak jest podstaw do przyznania Z. Z. pełnego zwolnienia od kosztów sądowych. Generalny obowiązek ich ponoszenia wynika z art. 199 P.p.s.a. i dotyczy wszystkich osób posiadających jakiekolwiek środki majątkowe i dochody (postanowienie NSA z dnia 22 grudnia 2002 r., sygn. akt OZ 862/04), który to warunek w jej przypadku jest spełniony. Mając jednak na uwadze jej niewątpliwie ograniczone możliwości płatnicze postanowiono zwolnić ją od tych kosztów w 3/5 ich wysokości, co w przypadku wpisu od skargi stanowiło będzie kwotę 80 zł., a od mogących potencjalnie wystąpić w przyszłości opłaty kancelaryjnej od wniosku o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia wyroku oraz wpisu od skargi kasacyjnej po 40 zł. Kwoty te nie są już rażąco wysokie i ich jednorazowe opłacenie nie będzie przekraczało jej możliwości finansowych, a także nie narazi jej i męża na uszczerbek w koniecznym utrzymaniu. Koszty te są związane z konkretnym etapem postępowania sądowego a więc rozłożone w czasie, co powoduje również, że nie będą stanowiły nadmiernego obciążenia dla ich domowego budżetu. Uwzględnienie wniosku w większej części niż przyznane zwolnienie wiązałoby się z nadużyciem instytucji prawa pomocy, które z racji finansowania ze środków publicznych (Skarbu Państwa) poddane jest szczególnym wymaganiom. Przyznane obecnie zwolnienie nie pozostaje też w sprzeczności z wymienionymi w treści uzasadnienia wcześniejszymi orzeczeniami w przedmiocie prawa pomocy, wydanymi w sprawach II SA/Rz 434/10 i II SA/Rz 536/10. Niewielkie różnice co do zakresu każdorazowo przyznawanego Z. Z. prawa pomocy wynikają z analizy każdego z wniosków, uwzględniającej wszystkie okoliczności sprawy, w tym przede wszystkim różną wysokość związanych z każdą z nich kosztów sądowych (kosztów postępowania). Z tej przyczyny, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 245 § 3 i 4 oraz art. 258 § 2 pkt 7 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji postanowienia.