II SA/Rz 936/07

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie Piotr Godlewski po rozpoznaniu w dniu 30 października 2008 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku B. O. o ustanowienie adwokata w sprawie z jego skargi na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] października 2007 r. Nr [...] w przedmiocie zobowiązania do zamurowania otworów okiennych postanawia odmówić przyznania prawa pomocy w postaci ustanowienia adwokata. Wyrokiem z dnia 18 września 2008 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie oddalił skargę B. O. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] października 2007 r. Nr [...]. Po złożeniu wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku i doręczeniu tego uzasadnienia skarżący wniósł o ustanowienie adwokata wskazując, iż z powodu bardzo niskich dochodów oraz wydatków związanych z użytkowaniem domu nie posiada funduszy na sporządzenie skargi kasacyjnej przez adwokata; do wydatków tych należą opłaty za tzw. media, zakup opału (sukcesywnie po 1 tonie węgla/m-c – ok. 560 zł.), wydatki szkolne dziecka (zakup podręczników i innych przyborów – ok. 350 zł.), zakup biletów miesięcznych (150 zł.), wynajem sprzętu rolniczego (70 zł.), leczenie dziecka po wypadku (100 zł.), zakup żywności, odzieży i obuwia. Z zawartego we wniosku oświadczenia wynika iż: - skarżący pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną i synem (8 lat), - posiadany przez nich majątek obejmuje dom o pow. 107 m² oraz nieprzynoszącą dochodu nieruchomość rolną o pow. 0,44 ha, - źródło utrzymania skarżącego i jego rodziny stanowi uzyskiwane przez niego i żonę wynagrodzenie za pracę w wysokości odpowiednio 1081,38 i 1379,95 zł. (netto). Dołączone do wniosku załączniki (kserokopie) obejmują zaświadczenia o wysokości zarobków, kartę informacyjną potwierdzającą pomoc udzieloną dziecku w związku z wypadkiem rowerowym z zaleceniem dalszego leczenia w poradni chirurgicznej, decyzję o wymiarze podatku od nieruchomości za 2008 r. w kwocie 188 zł., faktury za gaz i energię elektrycz. (odpowiednio 51 i 166 zł./2 m-ce), wodę i kanalizację (76 zł./2,5 m-ca), telefon (31 zł.) Rozpatrując złożony wniosek stwierdzono, co następuje: W sprawie objętej skargą B. O. korzysta już z częściowego prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych (postanowienie z dnia 25 stycznia 2008 r.). W tej sytuacji wniosek o ustanowienie adwokata podlega rozpoznaniu pod względem spełnienia przez niego przesłanki do przyznania całkowitego prawa pomocy, tj. wykazania braku możliwości poniesienia jakichkolwiek kosztów postępowania. Wykazanie tej przesłanki spoczywa na osobie wnioskującej i jest oceniane na podstawie uzasadnienia wniosku oraz zawartego w nim oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach. Ich ocena w stosunku do B. O. nie pozwala na uznanie, iż nie będzie on w stanie ponieść kosztów związanych z ewentualnym ustanowieniem adwokata z wyboru celem wniesienia od zapadłego wyroku skargi kasacyjnej. Mimo sygnalizowanych wydatków czy doświadczanych trudności finansowych wynikających z ich okresowego zwiększenia (np. w związku z rozpoczęciem roku szkolnego, leczeniem dziecka), możliwości ich pokrycia należy upatrywać w stałych dochodach z pracy zarobkowej jego i żony, które nie mogą być przy tym uznane jako bardzo niskie. Dochody te muszą być przy tym odniesione do możliwości zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych wnioskodawcy i jego rodziny, a nie wszystkich ponoszonych przez nich wydatków, wśród których zobowiązani są oni poczynić stosowne oszczędności. Do takich koniecznych i stałych wydatków należy w przypadku skarżącego zaliczyć opłaty za energię elektrycz., gaz, wodę i podatek od nieruchomości, które rozliczone proporcjonalnie w stosunku miesięcznym łącznie z opłatami za bilety na dojazd do pracy i zakup opału wynoszą ok. 860 zł. Stanowi to ok. 1/3 łącznych miesięcznych dochodów netto skarżącego i jego żony (2461,33 zł.). Uwzględniając zakup żywności dla 3 osób, pozostała kwota tj. ok. 1400 zł. nie jest na tyle mała, aby łącznie z innymi doraźnymi wydatkami nie pozwalała wygospodarować środków na częściowe pokrycie kosztów postępowania – ustanowienie adwokata (radcy prawnego) do sporządzenia skargi kasacyjnej. O takiej możliwości z jego strony dobitnie przekonuje podnoszona w związku z poprzednim wnioskiem o zwolnienie od kosztów sądowych okoliczność opłacania przez żonę skarżącego czesnego za studia; wg zalegającego w aktach sądowych zaświadczenia w roku akademickim 2007/08 była to kwota 3900 zł. Był on ostatnim rokiem jej studiów, co oznacza, że opłata ta nie obciąża już aktualnie ich domowego budżetu (miesięcznie dawało to kwotę ok. 400 zł.). Skoro byli oni w stanie pokryć te opłaty, przy zasadniczo niezmienionej sytuacji materialno – bytowej również obecnie mogą poczynić pewne oszczędności bez uszczerbku dla ich utrzymania. Warto przy tym także zauważyć, iż związana z obecną porą roku konieczność dokonywania przez skarżącego sukcesywnego zakupu opału, stanowiąca istotną pozycję w aktualnych niezbędnych wydatkach, nie obciążała go przez cały okres, jaki upłynął od przyznania mu zwolnienia od kosztów sądowych (25 styczeń 2008 r.), tj. przez ponad 9 miesięcy; okres wiosenno – letni niewątpliwie dawał tu sposobność poczynienia oszczędności. Niewykorzystane w tym zakresie możliwości nie mogą tym samym stanowić argumentu uzasadniającego wydanie pozytywnego dla skarżącego orzeczenia. W tej sytuacji zwolnienie od kosztów sądowych stanowi dla wnioskodawcy wystarczającą pomoc ze strony Skarbu Państwa. Przy zaspokojonych potrzebach mieszkaniowych w/w okoliczności nie uprawniają skarżącego do skutecznego ubiegania się o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. Prawo to jest kierowane do osób, które tej pomocy faktycznie potrzebują, a jak wynika z powyższego wnioskodawca do takich nie należy. W kontekście ciążącego na stronach ustawowego obowiązku ponoszenia kosztów postępowania związanych ze swoim udziałem w sprawie, prawo pomocy nie może być nadużywane czy też wykorzystywane kosztem Skarbu Państwa do zabezpieczenia (poprawy) swojego stanu majątkowego. Odzwierciedla to pogląd wyrażony w komentarzu do ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi autorstwa B. Dautera, B. Gruszczyńskiego, A. Kabata, M. Niezgódki – Medek (Kantor Wydawniczy Zakamycze 2005, str. 593), zgodnie z którym przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym powinno mieć charakter zupełnie wyjątkowy i być stosowane wobec osób charakteryzujących się ubóstwem (np. osoby bezrobotne bez prawa do zasiłku lub ze względu na okoliczności życiowe pozbawione całkowicie środków do życia); skarżący kryteriów tych nie spełnia. Wobec niewykazania zatem przez wnioskodawcę zasadności wniosku, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 w związku z art. 245 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzeczono jak w sentencji postanowienia.