II SA/Rz 938/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący WSA Jolanta Ewa Wojtyna Sędziowie NSA Stanisław Śliwa /spr./ WSA Joanna Zdrzałka Protokolant sekr. sąd. Anna Mazurek-Ferenc po rozpoznaniu w Wydziale II Ogólnoadministracyjnym na rozprawie w dniu 25 czerwca 2008 r. sprawy ze skargi H. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] października 2007 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego -skargę oddala- do wyroku z dnia 25 czerwca 2008r. Decyzją z dnia [...] października 2007 r., Nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze na podstawie art. 17 pkt. 1 i art. 138 § 1 pkt. 1 KPA oraz art. 17 ust. 1 w zw. z art. 3 pkt 4 i 14 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992 z późn. zm.) po rozpatrzeniu odwołania H. K. od decyzji Burmistrza z dnia [...] września 2007 r., Nr [...] orzekającej o odmowie przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad siostrą – M. K. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W jej uzasadnieniu podano, że wnioskiem z dnia 17 września 2007 r. H. K. domagał się przyznania i wypłaty świadczenia pielęgnacyjnego w związku ze sprawowaniem opieki nad siostrą, M. K., która posiada orzeczenie o niezdolności do samodzielnej egzystencji i jest całkowicie ubezwłasnowolniona. Decyzją z dnia [...] września 2007 r. organ I instancji odmówił przyznania przedmiotowego świadczenia. W uzasadnieniu wskazano, iż wnioskodawca nie spełnia przesłanek określonych w art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Od decyzji odwołanie złożył H. K. domagając się przyznania mu świadczenia pielęgnacyjnego. W uzasadnieniu podniósł, iż od 12 lat sprawuje samodzielnie opiekę nad siostrą, M. K., która z uwagi na trwałe inwalidztwo jest niezdolna do samodzielnej egzystencji. Jednocześnie podniósł, iż z uwagi na konieczność sprawowania stałej opieki, nie ma możliwości podjęcia obecnie żadnej pracy zarobkowej. Samorządowe Kolegium Odwoławcze uznało, że odwołanie nie zasługuje na uwzględnienie. Zasady przyznawania świadczeń rodzinnych reguluje ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r. Nr 228, poz. 992 z późn. zm.). W myśl art. 17 ust. 1 ustawy świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością opieki nad dzieckiem przysługuje matce lub ojcu dziecka albo opiekunowi faktycznemu dziecka, jeżeli nie podejmuje lub rezygnuje z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad dzieckiem legitymującym się orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz koniecznością stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji albo orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Z dołączonych do wniosku dokumentów wynika, iż H. K., jako brat całkowicie ubezwłasnowolnionej M. K., postanowieniem SR w B., Wydział III Rodzinny i Nieletnich z dnia 9 sierpnia 2007 r., został ustanowiony jej opiekunem prawnym. Od 2.10.2000 r. jest on zarejestrowany w P U P . w B. jako bezrobotny, bez prawa do zasiłku. M. K., ur. 29.04.1957 r. posiada z kolei orzeczenie o niezdolności do samodzielnej egzystencji. W oparciu o tak ustalony stan faktyczny organ stwierdził, iż brak jest podstaw do przyznania odwołującemu świadczenia pielęgnacyjnego. Z treści powoływanego przepisu art. 17 ust. 1 wynika, iż świadczenie to przysługuje tylko i wyłącznie matce lub ojcu dziecka albo opiekunowi faktycznemu dziecka, czyli osobie faktycznie opiekującej się dzieckiem, jeżeli wystąpiła z wnioskiem do sądu rodzinnego o przysposobienie dziecka (art. 3 pkt 14 ustawy). Krąg osób, które mogą ubiegać się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego został więc określony w sposób enumeratywny, tym samym brak jest podstaw do przyznania go innym osobom, niż wskazane w jego treści - w tym również rodzeństwu osób niepełnosprawnych. Ponadto świadczenie to przysługuje tylko i wyłącznie dziecku, tj. dziecku własnemu, małżonka, przysposobionemu oraz dziecku, w sprawie którego toczy się postępowanie o przysposobienie, lub też dziecku znajdującemu się pod opieką prawną (art. 3 pkt 4 ustawy). Świadczenie pielęgnacyjne może zastać przyznane w przypadku, gdy osoba opiekująca się dzieckiem nie podejmuje lub rezygnuje z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, w celu sprawowania nad nim opieki. Tymczasem przyznanie statusu osoby bezrobotnej, co ma miejsce w przypadku odwołującego, wiąże się z deklaracją gotowości podjęcia przez H. K. pracy zarobkowej w przypadku otrzymania oferty zatrudnienia. W takiej sytuacji - zdaniem organu - odwołanie H. K. nie mogło zostać uwzględnione i świadczenie pielęgnacyjne nie mogło zostać przyznane. Powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie zaskarżył H. K. domagając się jej zmiany i przyznania mu świadczenia pielęgnacyjnego od września 2007 r. W uzasadnieniu skargi podano, że wadliwe jest stanowisko organów, że nie jest on opiekunem faktycznym swojej siostry M. K. Skarżący od 12 lat opiekuje się siostrą. Jest to opieka całodobowa. Jest zarejestrowany, jako bezrobotny ale od 2000 r. nie otrzymał żadnej propozycji pracy. Z powodu braku odpowiednich ofert pracy nie ma możliwości zatrudnienia go. Poza tym, gdyby skarżący zaczął pracować pozostawiłby siostrę bez opieki. Nie stać go na wynajęcie opiekuna do siostry. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie z przyczyn, które legły u podstaw wydania zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje : Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) Sąd sprawuje kontrolę działalności administracji obejmującą badanie zaskarżonych aktów pod względem ich zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.) -zwanej dalej w skrócie P.p.s.a., stanowiący, że Sąd orzeka w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W ramach dokonywanej kontroli legalności Sąd stosuje przewidziane prawem środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 P.p.s.a.). Dokonując takiej kontroli w niniejszej sprawie, Sąd doszedł do przekonania, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. H. K. domagał się przyznania mu świadczenia pielęgnacyjnego w związku ze sprawowaniem opieki nad siostrą M. K. Podstawę żądania skarżącego stanowi przepis art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992 z późn. zm.) zwanej dalej ustawą. Przepis ten przewiduje możliwość przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością opieki nad dzieckiem matce lub ojcu dziecka albo opiekunowi faktycznemu dziecka, jeżeli nie podejmuje lub rezygnuje z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad dzieckiem legitymującym się orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami : konieczności stałej łub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji albo orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Powołany przepis w sposób jednoznaczny określa krąg osób, którym uprawnienie do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego przysługuje. Są to matka lub ojciec dziecka albo opiekun faktyczny dziecka, przy czym dziecko to musi legitymować się posiadaniem orzeczenia o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami : konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji albo orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Definicja pojęcia "dziecko" zawarta w art. 3 pkt 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych stanowi, że dzieckiem jest dziecko własne, małżonka, przysposobione oraz dziecko w sprawie którego toczy się postępowanie o przysposobienie lub dziecko znajdujące się pod opieką prawną. We wskazanym kręgu osób nie mieści się rodzeństwo, nawet jeżeli osoby te legitymują się opisanym wyżej orzeczeniem. Literalne brzmienie powołanych przepisów nie budzi żadnych wątpliwości, stąd też stanowisko organów obu instancji wskazujących na to, że H. K. nie mieści się w kręgu osób uprawnionych do otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego w związku ze sprawowaniem opieki nad siostrą M. K. jest w pełni uzasadnione. Organy rozpoznając wnioski o przyznanie świadczeń rodzinnych nie są uprawnione do dowolnego rozszerzania kręgu uprawnionych do świadczeń osób. Należy również zgodzić się ze stanowiskiem zaprezentowanym przez organy obu instancji, że świadczenie pielęgnacyjne może być przyznane matce lub ojcu dziecka albo opiekunowi faktycznemu dziecka, jeżeli nie podejmuje lub rezygnuje z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad dzieckiem. W analizowanej sprawie skarżący oprócz tego, że nie mieści się w kręgu osób uprawnionych do otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego uzyskując status osoby bezrobotnej wyraził gotowość podjęcia pracy zarobkowej w przypadku otrzymania oferty pracy. To ostatnie ustalenie również uniemożliwia przyznanie H. K. świadczenia pielęgnacyjnego. Zaprezentowane wyżej stanowisko Sądu prowadzi do wniosku, że organy obu instancji odmawiając H. K. przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego nie naruszyły przepisu art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, stąd też przedmiotowa skarga nie mogła zostać uwzględniona. Podniesione w skardze zarzuty odwołujące się do kryteriów wynikających z zasad współżycia społecznego nie mogą zostać uwzględnione, bowiem jedynym kryterium sądowej kontroli aktów administracyjnych jest ich legalizm, czyli zgodność z przepisami prawa. Mając na uwadze powyższe okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w oparciu o przepis art. 151 ustawy z dnia 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) orzekł, jak w sentencji wyroku.