II SA/Rz 94/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Marian Ekiert Sędzia WSA Robert Sawuła /spr./ AWSA Jolanta Ewa Wojtyna Protokolant ref. staż. Anna Mazurek-Ferenc po rozpoznaniu w dniu 20 maja 2004r. na rozprawie sprawy ze skargi J. B. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] grudnia 2003 r. Nr [...] w przedmiocie świadczenia pieniężnego z tytułu pracy przymusowej postanawia skargę odrzucić II SA/Rz 94/04 Uzasadnienie Decyzją z dn. [...].11.2000r. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych Nr [...] umorzył, z powołaniem się na dyspozycję art.105 § 1 kodeksu postępowania administracyjnego (ustawa z dn.14.06.1960r. - tekst jedno. Dz.U. Nr 98 z 2000r., poz.1071 ze zm. zwany dalej k.p.a.) w zw. z art.4 ust.5 ustawy z dn.31.05.1996r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich (Dz.U. Nr 87, poz.395 ze zm.), postępowanie w sprawie przyznania uprawnienia do świadczenia pieniężnego J. B. Zasadniczym powodem umorzenia postępowania był fakt złożenia wniosku do organu z uchybieniem ustawowego terminu do składania takich wniosków - wniosek złożono po dn.31.12.1999r. Od tej decyzji J. B. złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Decyzją z dn. [...].03.2001r. Nr [...] Kierownik Urzędu utrzymał w mocy własną decyzję wydaną w I instancji. Z akt sprawy nie wynika, by ta ostatnia decyzja była przedmiotem skargi sądowoadministracyjnej. Decyzją z dn. [...].09.2001r. Nr [...] Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych działając z urzędu uchylił w trybie art.154 § 1 i 2 k.p.a. własne decyzje z dn. [...].03.2001r. oraz poprzedzającą ją decyzję z dn. [...].11.2000r. Motywem do działania było przekonanie organu, że strona nie złożyła wniosku o przyznanie świadczenia w terminie ustawowym nie z własnej winy, powołując się w tym względzie na pismo Stowarzyszenia Poszkodowanych Polaków w Obozach Baudienstu. W decyzji tej wskazano, że organ przeprowadzi postępowanie mające na celu merytoryczną ocenę wniosku strony o przyznanie uprawnienia do świadczenia pieniężnego i postępowanie to zakończone zostanie odrębną decyzją. Z akt sprawy nie wynika, by od tej decyzji strona wnosiła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Kierownik Urzędu w dn.27.09.2001r. skierował do J. B. formularz wniosku o przyznanie takiego świadczenia informując stronę o wymogach formalnych, jakie w sprawie występują. Pismem z dn.21.05.2003r. J. B. zwrócił się o rozpatrzenie sprawy celem przyznania mu dodatku do emerytury z tytułu przebywania w obozie pracy przymusowej "Baudienst" w Pustkowie, załączając szereg dokumentów lub ich potwierdzonych kserokopii. Jedną z nich była opinia Zarządu Głównego Związku Sybiraków, która w przedmiocie przyznania świadczenia pieniężnego z wniosku J. B. zawiera sformułowanie, że związek "wyraża pozytywną/negatywną opinię w sprawie przyznania świadczenia pieniężnego". Kolejnym pismem z dn.2.10.2003r. J. B. wystąpił z interwencją o załatwienie jego sprawy. Decyzją z dn. [...].12.2003r. Nr [...] Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych powołując się na dyspozycję art.138 § 1 pkt 2 k.p.a. oraz art.2 pkt 2 lit. a i art.4 ust.l, 2 i 4 ustawy z dn.31.05.1996r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i ZSRR orzekł następująco: 1) uchylił własne decyzje Nr [...] z dn. [...].03.2001r. oraz Nr [...] z dn. [...].11.2000r. oraz 2) przyznał uprawnienie do świadczenia pieniężnego przewidzianego w powołanej ustawie z tytułu osadzenia w obozie pracy przymusowej za okres od stycznia do grudnia 1943r., łącznie za okres 12 miesięcy. W uzasadnieniu powołano się, że strona złożyła wniosek o wznowienie postępowania, a ponadto iż "wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy zasługuje na uwzględnienie". Organ biorąc pod uwagę materiał dowodowy w sprawie uznał, że zasadnym jest zaliczenie okresu 12 miesięcy osadzenia w obozie pracy. Co do wymiaru świadczenia wskazano, że zgodnie z art.3 ust.1 ustawy z dn.31.05.1996r. "świadczenie przysługuje w wysokości 0,5 % przeciętnego wynagrodzenia w kwartale kalendarzowym poprzedzającym termin ostatniej w 1995r. waloryzacji emerytur i rent, za każdy pełny miesiąc trwania pracy, o której mowa w art.2,. nie więcej jednak łącznie niż 10 proc. tego wynagrodzenia". Nie zaliczono 6 dni pracy w miesiącu styczniu 1944r., doliczając je do pracy w niepełnym styczniu 1943r. Decyzja zawiera pouczenie o prawie do skargi sądowoadministracyjnej. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie na powyższą decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dn. [...].12.2003r. wniósł J. B. Skarga zawiera w istocie prośbę o wyjaśnienie, czy organ nie popełnił błędu przyznając skarżącemu dodatku w wysokości 0,5 % przeciętnego wynagrodzenia. J. B. powołuje się na trudne warunki panujące w obozie pracy w Pustkowie, represje jakich tam doznał i wywodzi, że nie był to "Baudienst roboczy" ale raczej "karna Kompania" i oczekiwał dodatku w wysokości 10 % wynagrodzenia. Przyznanie mu dodatku w kwocie 0,5 % przeciętnego wynagrodzenia uznał za krzywdzące. Kierownik Urzędu wniósł o oddalenie skargi powtarzając fragment uzasadnienia decyzji oraz zaznaczył, że świadczenie wypłaca właściwy organ emerytalno-rentowy osobie uprawnionej, która winna w tym celu zgłosić się wraz z decyzją stwierdzającą uprawnienie do tego świadczenia. Wypłata świadczenia następować ma z kolei za okres nie dłuższy niż 3 miesiące kalendarzowe poprzedzające miesiąc zgłoszenia wniosku. Zgłosił przy tym wniosek o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym, ale przeciwko temu sprzeciw złożył J. B., domagając się przeprowadzenia rozprawy. W trakcie rozprawy skarżący podtrzymał złożoną skargę. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: W niniejszej sprawie skarga podlega rozpatrzeniu przez wojewódzki sąd administracyjny na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (ustawa z dn.30.08.2002r., Dz.U. Nr 153, poz.1270 ze zm., zwana dalej Ppsa). Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zdaniem Sądu zaskarżona decyzja zawiera błędne pouczenie o prawie do złożenia skargi sądowoadministracyjnej, przez co uznać należy iż skarga jest niedopuszczalna. Przedmiotowa decyzja zawiera w podstawie prawnej wskazanie przepisu art.138 § 1 pkt k.p.a. oraz passus, jakoby organ rozpoznawał wniosek J. B. o wznowienie postępowania. Treść decyzji jak i wydane rozstrzygnięcie przeczą tym sformułowaniom. Decyzja z dn. [...].12.2003r. nie zapadła także w wyniku rozpoznania wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, albowiem strona takiego wniosku nie składała. Podanie J. B. z dn.21.05.2003r. zawierające "prośbę o ponowne rozpatrzenie sprawy" nie było środkiem prawnym, o jakim mowa w art.127 § 3 k.p.a." ale stanowiło konwencjonalny zwrot, skoro strona domagała się załatwienia sprawy, wcześniej rozstrzyganej w ten sposób, iż umorzono postępowanie administracyjne. Podanie nie było także wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy, zakończonej decyzją organu z dn. [...].09.2001r.. W konsekwencji Sąd doszedł do przekonania, że od decyzji Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dn. [...].12.2003r., jako wydanej w I instancji, stronie winien służyć wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy do tego samego organu, w terminie 14 dni, od dnia jej doręczenia. Z mocy art.52 § 1 Ppsa skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie. Przez pojęcie środków zaskarżenia rozumienie się m.in. wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Skoro J. B. służyło prawo wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy po doręczeniu decyzji z dn. [...].12.2003r., to mimo zastosowania się do oczywiście błędnego pouczenia przez organ, skargę uznać należy uznać za wniesioną bez wyczerpania środków zaskarżenia, a przez to za niedopuszczalną. Z tych przyczyn Sąd skargę odrzucił na podstawie art.58 § 1 pkt 6 Ppsa. Skarżący może skorzystać zatem z prawa wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy przez organ orzekający w sprawie w terminie 14 dni. Niezależnie od tej konkluzji udzielonej w trybie art.6 Ppsa, Sąd zwraca uwagę skarżącemu, czego organ nie wyeksponował w odpowiedzi na skargę, że przyznanie świadczenia decyzją uznającą 12 miesięczny pobyt w obozie pracy, o jakim mowa w ustawie z dn.31.05.1996r. o świadczeniu pieniężnym..., oznacza w istocie, że skarżącemu organ przyznał świadczenie w postaci 6 % przeciętnego wynagrodzenia, o jakim mowa w art.3 ust.l cyt. ustawy.