II SA/Rz 942/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący WSA Robert Sawuła Sędziowie NSA Małgorzata Wolska /spr./ WSA Joanna Zdrzałka Protokolant st. sekr. sąd. Anna Mazurek-Ferenc po rozpoznaniu w Wydziale II Ogólnoadministracyjnym na rozprawie w dniu 3 grudnia 2010 r. sprawy ze skargi Z. W. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] lipca 2010 r. nr [...] w przedmiocie przekazania sprawy według właściwości I. uchyla zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie Wójta Gminy [...] z dnia [...] czerwca 2010 r. nr [...]; II. stwierdza, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku. Pismem z [...] września 2010 r., Z. W. zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie (dalej WSA) postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego (dalej SKO) z [...] lipca 2010 r. znak [...] utrzymujące w mocy postanowienie Wójta Gminy z [...] czerwca 2010 r. znak [...]. Przedmiotem zaskarżonych rozstrzygnięć była sprawa przekazania przez Wójta Gminy Zarządowi Dróg Powiatowych w D. zawiadomienia Z. W. o zniszczeniu przydrożnego rowu w pasie drogi powiatowej relacji D. – Z. w miejscowości Z. W piśmie z [...] czerwca 2010 r. kierowanym do Urzędu Gminy w Ż. Z. W. zawiadomił organ gminy o dokonaniu przez P. T. samowolnego wykopu ziemnego w rowie przydrożnym na wysokości działki nr 2338. W wyniku tego wykopu został zniszczony rów przydrożny. Ziemia z wykopanego rowu posłużyła do usypania na długości 30 m i wysokości 1 m, wału ziemnego. Zdaniem Z. W., powstanie tego wału uniemożliwia prawidłowy spływ wód gruntowych z przepustu drogowego. Wnioskodawca zwrócił się do Urzędu Gminy o podjęcie zdecydowanych i szybkich działań w celu przywrócenia przepustu do stanu poprzedniego. W dniu [...] czerwca 2010 r. pracownicy Urzędu Gminy w Ż. przeprowadzili oględziny opisanego przez Z. W. wału. W toku tych oględzin stwierdzono wykonanie robót ziemnych polegających na wykopaniu rowu wzdłuż drogi. Z ziemnego urobku po wykopie wykonano nasyp od strony pól uprawnych. W trakcie oględzin wykonano zdjęcia zniszczonego rowu oraz powstałego wału. Wójt Gminy postanowieniem z [...] czerwca 2010 r. znak [...], przekazał Zarządowi Dróg Powiatowych w D. zawiadomienie o zniszczeniu rowu przydrożnego. Według organu, stosownie do obowiązujących przepisów Wójt Gminy nie jest organem właściwym do podjęcia działań zmierzających do załatwienia wniosku Z. W. Takie kompetencje posiada zarządca drogi, przy której znajduje się rów. Jego zadania wykonuje Zarząd Dróg Powiatowych w D. W zażaleniu kierowanym do SKO z [...] czerwca 2010 r., Z. W. działania Wójta Gminy uznał za bezprawne. Organ nie wyjaśnił sprawy należycie i nie przeprowadził wymaganych w tej sytuacji oględzin. Wody spływające do powstałego rowu spływają również z gruntów należących do Gminy . Obowiązek administrowania urządzeniami melioracyjnymi należy zdaniem strony do kompetencji Urzędu Gminy. SKO po rozpatrzeniu zażalenia Z. W. utrzymało zaskarżone postanowienie w mocy. W przekonaniu Kolegium, przepis art. 19 ust. 1 ustawy z 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz.U. z 2007 r., Nr 19, poz. 115 ze zm; zwana dalej u.d.p.), jako organ właściwy do załatwienia wniosku dotyczącego zniszczenia rowu przydrożnego wskazuje zarządcę drogi publicznej. Zarządca drogi jest instytucją odpowiedzialną za sprawy inwestycji drogowych. Utrzymanie i konserwacja rowu przydrożnego, podobnie jak utrzymanie przepustu drogowego, należy do obowiązków zarządcy drogi. Prawidłowa formą załatwienia sprawy przez Wójta Gminy było przekazanie wniosku organowi właściwemu do jego załatwienia w drodze zaskarżalnego postanowienia. W skardze do WSA, Z. W. zarzucił organowi odwoławczemu nie zapoznanie się dokumentami sprawy. Wydane przez SKO postanowienie nie rozwiązuje zaistniałego problemu. Brak zaoranego rowu i blokowanie odpływu wody od przepustu drogowego powoduje podtapianie nieruchomości skarżącego. Niszczony jest dorobek jego całego życia. Dowodem zalewania nieruchomości przez wody opadowe są interwencje straży pożarnej, która zajmowała się wypompowywaniem wody z kotłowni skarżącego. Dlatego skarżący zwrócił się do Sądu o wydanie decyzji nakazującej odtworzenie rowu lub wykonanie innego rowu odprowadzającego wody. SKO w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie. Organ podtrzymał w całości stanowisko i argumentacje zawartą w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie, zważył co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. W myśl przepisów art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne kierując się zatem kryterium legalności dokonują kontroli zgodności zaskarżonego aktu /decyzji, postanowienia/ z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Zakres tej kontroli wyznacza natomiast przepis art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270, ze zm.; zwana dalej p.p.s.a.), stanowiąc, że sąd orzeka w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, co oznacza konieczność przeprowadzenia analizy /kontroli/ konkretnej sprawy w jej całokształcie. Zaskarżone w niniejszej sprawie postanowienia zostały wydane w oparciu o art. 65 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000r Nr 98, poz. 1071 ze zm.; zwana dalej K.p.a.). W myśl tego przepisu, jeżeli organ administracji publicznej, do którego podanie wniesiono, jest niewłaściwy w sprawie, niezwłocznie przekazuje je do organu właściwego. Przekazanie sprawy do organu właściwego następuje w drodze postanowienia, na które służy zażalenie. Zarówno organ pierwszej jak i drugiej instancji zajęły stanowisko, iż żądanie Z. W. zawarte w piśmie z [...] czerwca 2010 r., może zostać rozpatrzone w trybie właściwym dla administracyjnego postępowania ogólnego przez zarządcę drogi powiatowej - Zarząd Dróg Powiatowych w D. Właściwość rzeczową zarządu dróg powiatowych wskazuje zdaniem Kolegium art. 20 ustawy z 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz.U. z 2007 r., Nr 19, poz. 115 ze zm.; zwana dalej u.p.d.), albowiem do zadań zarządcy drogi należą sprawy z zakresu planowania, budowy, przebudowy, remontu, utrzymania i ochrony dróg. Interpretacja powyższego przepisu jest oczywiście nieprawidłowa. Z. W. w treści pisma inicjującego postępowanie opisał działania osoby trzeciej, które spowodowały naruszenie stosunków wodnych na gruncie. Polegały one na wykonaniu wału uniemożliwiającego prawidłowy spływ wód gruntowych z przepustu wodnego. Strona w toku postępowania wielokrotnie podkreślała, iż w wyniku przeprowadzonych robót ziemnych, wody mogą spowodować dla jego posesji zagrożenie powodziowe. Potwierdzenia tych okoliczności dostarczyły oględziny przeprowadzone przez pracowników Urzędu Gminy w Ż. w dniu [...] czerwca 2010 r. Sprawy dotyczące naruszenia stosunków wodnych na gruncie nie są sprawami, które byłyby normowane przepisami u.d.p. Należy wyjaśnić SKO oraz Wójtowi Gminy, że właściwych regulacji dla tej natury stosunków, należy poszukiwać w ustawie z 18 lipca 2001 r. - Prawo wodne(t.j. Dz.U. 2005 r., Nr 239 poz. 2019 ze zm.). Z treści art. 29 tej ustawy wynikają dla Wójta kompetencje decyzyjne w przypadku stwierdzenia naruszenia przez właściciela nieruchomości lub osoby trzecie zmian stanu wody na gruncie. Powołany przez SKO art. 20 u.d.p. nie zawiera normy kompetencyjnej dla zarządcy dróg publicznych do rozstrzygania formą decyzji administracyjnej sprawy przywrócenia stosunków wodnych. Natomiast zadania powołane w uzasadnieniu decyzji Kolegium należące do zakresu działania zarządcy drogi, a polegające na budowie, utrzymaniu, remontach dróg nie są wykonywane poprzez stosowanie przepisów K.p.a., lecz poprzez podejmowanie działań inwestycyjnych. SKO dokonując błędnej interpretacji art. 20 u.d.p. nie było konsekwentne skoro nie dostrzegło, że zarząd dróg nie odpowiada zarządcy dróg publicznych. Było to o tyle istotne, że zarząd dróg publicznych, a tym samym wskazany w zaskarżonym postanowieniu Zarząd Dróg Powiatowych w D., nie uzyskuje zdolności administracyjnoprawnej do wydawania decyzji administracyjnych wyłącznie na podstawie przepisu ustawy. Pracownik zarządu dróg może w imieniu zarządcy wydawać decyzje administracyjnej na podstawie pełnomocnictwa administracyjnego sporządzanego przy zastosowaniu art. 21 ust. 1a u.d.p. Przekazanie wniosku Z. W. do właściwości Zarządu Dróg Powiatowych w D. stanowiło naruszenie przepisów postępowania mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Organy naruszyły art. 65 § 1 K.p.a. oraz art. 20 u.d.p przekazując sprawę organowi oczywiście niewłaściwemu. Uzasadnia to wydanie wyroku uchylającego zaskarżone postanowienie SKO oraz postanowienie Wójta Gminy Ż. Wójt Gminy obwiązany będzie rozpoznać wniosek Z. W. przy uwzględnieniu właściwości rzeczowej organów, jaką kształtuje ustawodawca w sprawach normowanych ustawą - Prawo wodne. WSA we wskazówkach dotyczących ponownego rozpatrzenia sprawy nie może wskazać organu właściwego do rozpoznania żądania Z. W. Zagrażałoby to bowiem kompetencjom Naczelnego Sądu Administracyjnego w zakresie rozstrzygania sporów kompetencyjnych i sporów o właściwość (zob. art. 15 § 1 pkt 4 w związku z art. 4 p.p.s.a.). Mając na uwadze powyższe, Sąd orzekł o uchyleniu zaskarżonych rozstrzygnięć w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. c. p.p.s.a. Sąd stwierdził także, że postanowienie SKO nie podlega wykonaniu na podstawie art. 152 p.p.s.a.