II SA/Rz 943/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący WSA Joanna Zdrzałka Sędziowie WSA Robert Sawuła AWSA Magdalena Józefczyk /spr./ Protokolant sekr. sąd. Anna Mazurek-Ferenc po rozpoznaniu w Wydziale II Ogólno-Administracyjnym na rozprawie w dniu 5 lipca 2007 r. sprawy ze skargi J. i W. B. na decyzję Wojewody z dnia [...] września 2006 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania o zwrot wywłaszczonej nieruchomości -skargę oddala- II SA/Rz 943/06 UZASADNIENIE Decyzją z dnia [...] września 2006r. nr [...] Wojewoda po rozpatrzeniu odwołania J. B. i W. B. utrzymał w mocy decyzję Starosty dnia [...] maja 2006r. znak: [...] umarzającą postępowanie w sprawie zwrotu nieruchomości nr 231 położonej w S. obręb W. We wspólnym odwołaniu J. B. i W. B. wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji, uwzględnienie prośby o zwrot spornej działki względnie zwrócenie sprawy do ponownego rozpatrzenia. Zarzucili błędną ocenę stanu faktycznego poprzez przyjęcie, że nie ujawnili dowodów świadczących o ich interesie prawnym. Zaznaczyli, że są spadkobiercami po zmarłej R. K., która jako repatriantka w latach 1945 otrzymała mienie nieruchome pozostawione na terenie S. przez J. H. Mienie to było wykazywane w takich dokumentach jak Orzeczenie Rzeczypospolitej Polskiej z [...].09.1945r., wniosek o przydzielenie gospodarstwa rolnego do RUP w S. z [...].01.1945r., protokół RUP o przekazaniu gospodarstwa po J. H. z dnia [...].01.1946. R. K. otrzymała jedynie nieruchomość nr 6959 o pow. 0,0412 ha wraz z domem w S. przy ul. [...], co nie odpowiada obszarowi, który winna była dostać na podstawie powołanych dokumentów. Wojewoda nie podzielił argumentów odwołania. W uzasadnieniu decyzji podał, że podstawą prawną decyzji organu pierwszej instancji jest art. 105 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000r. nr 98, poz. 1071 ze zm.), zgodnie z którym postępowanie administracyjne umarza się, gdy z jakiejkolwiek przyczyny stanie się bezprzedmiotowe. Z akt sprawy nie wynika, że R. K. była właścicielką działki obecnie oznaczonej nr 231 położonej w S., a poprzednio nr 536/2. R. K. w ramach rozliczenia za mienie pozostawione poza granicami kraju otrzymała na własność nieruchomość Skarbu Państwa składającą się wówczas z działki nr 6956 o pow. 0,412 ha wraz z domem mieszkalnym, położoną w S. przy ul. [...]. Potwierdza to decyzja Naczelnika Miasta S. z dnia [...] grudnia 1979r. znak: [...]. Skoro przeprowadzone postępowanie dowiodło, że R. K. nie była właścicielką działki nr 231 - przyznanej w ramach rozliczenia za mienie pozostawione poza granicami kraju, dlatego nie można stwierdzić, aby J. i W. B. - spadkobiercom po R. K. przysługiwały roszczenia w stosunku do tej działki. Skargę do Sądu na wymienioną na wstępie decyzję wnieśli J. B. i W. B. domagając się uwzględnienie ich wniosku o zwrot działki 231 będącej częścią gospodarstwa R. K. i zasądzenie odszkodowania za odebrane pole i ogród o powierzchni 0,6311 ha. W skardze zasadniczo powtórzono argumentację zawartą w odwołaniu. Dodatkowo skarżący stwierdzili, że urzędnicy miejscy odebrali działkę o nr 231 bez odszkodowania i sprzedali osobom trzecim. Ustawa o repatriacji miała na celu naprawienie krzywd i dlatego decyzja Wojewody mija się z prawdą i nie ma nic wspólnego ze sprawiedliwością społeczną. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie z przyczyn podanych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: Wojewódzki sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, co wynika z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269). Zakres tej kontroli wyznacza przepis art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) zwana dalej w skrócie p.p.s.a. Stosownie do tego przepisu Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W myśl art. 145 p.p.s.a., Sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji (postanowienia) lub stwierdzenia nieważności, ewentualnie niezgodności z prawem, gdy dotknięta jest ona naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli miało ono istotny wpływ na wynik sprawy lub zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji przewidziane w art. 156 k.p.a., lub innych przepisach. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Okolicznością bezsporną w niniejszej sprawie jest fakt, że skarżący są następcami prawnymi po zmarłej R. K., która była repatriantką i na podstawie protokołu nr 81 Państwowego Urzędu Repatriacyjnego podpisanego przez Inspektora Osadnictwa [...] stycznia 1946r. otrzymała w użytkowanie gospodarstwo w S. przy ul. [...] o obszarze 1,25 morga. W aktach administracyjnych sprawy zalega decyzja Naczelnika Miasta S. z dnia [...] grudnia 1979r. nr [...], mocą której R. K. otrzymała na własność nieruchomość Skarbu Państwa składającą się z działki osiedleniowej nr 6956 o pow. 4a 12m2 wraz z domem mieszkalnym położoną w S. i wpisaną do księgi j wieczystej nr 11285 - Skarbu Państwa. Z zawiadomienia Państwowego Biura Notarialnego w S. z dnia [...] sierpnia 1980r., wynika, że dla działki nr 6956 (aktualnie nr 255) o pow. 4a 12m2 urządzono księgę wieczystą nr [...], w której jako właścicielkę nieruchomości ujawniono R. K. Skarżący domagają się zwrotu nieruchomości aktualnie oznaczonej nr 231, która w przeszłości wchodziła w skład gospodarstwa J. H., przekazanej w 1946r. R. K. 1946r. w użytkowanie, a w skardze skarżący rozszerzyli żądanie o ewentualne odszkodowanie. Stosownie do art. 28 k.p.a. stroną postępowania jest każdy czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie, albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Interes prawny wyraża się w możliwości zastosowania normy prawa administracyjnego w konkretnej sytuacji konkretnego podmiotu prawa. Stwierdzenie istnienia interesu prawnego sprowadza się do ustalenia związku o charakterze materialnoprawnym między obowiązująca normą prawa administracyjnego materialnego, a sytuacją prawną konkretnego podmiotu. W orzecznictwie ukształtował się pogląd, że stronami postępowania o zwrot nieruchomości, a więc podmiotami posiadającymi interes prawny jest jej poprzedni właściciel lub jego następcy prawni, aktualny właściciel nieruchomości, a także osoby, które wykażą, że przysługuje im tytuł prawnorzeczowy do tej nieruchomości (patrz: wyrok NSA z 7.05.1998r. sygn. akt I SA/1726/97 Komputerowy system informacji prawnej LEX nr 44648; wyrok NSA z 13.03.2001 r. sygn. akt I S.A. 2313/99 LEX nr 78955). W skardze żądanie zwrotu nieruchomości odnosi się do działki oznaczonej w ewidencji gruntów nr 231 (aktualna numeracja), którą do 1979r. użytkowała R. K. Dowodzi tego znajdująca się w aktach administracyjnych ugoda z dnia [...] grudnia 1979r. w przedmiocie ustalenia wysokości odszkodowania za składniki roślinne (karta akt admin. nr 43). Z treści ugody wynika między innymi, że nieruchomość znajdująca się przy ul. [...] została objęta podziałem na budownictwo jednorodzinne w trybie ustawy z dnia 6 lipca 1972r. (Dz. u. nr 27, poz. 192 ze zm.). W wyniku tego podziału do budynku mieszkalnego przy ul [...] w S. -wydzielono działkę budowlana nr 6956 o pow. 4a 12m2 (działka skarżących), a pozostały obszar włączono do działki budowlanej nr 6955/2 i do działki nr 536/2. R. K. właścicielką działki nr 6956 położonej w S. przy ul. [...] stała się na podstawie decyzji Naczelnika Gminy Miasta S. z dnia [...] grudnia 1979r. Zatem R. K. nie była właścicielką tej części nieruchomości aktualnie oznaczonej nr 231. Podpisując ugodę, R. K. miała świadomość, że nie była właścicielką przydzielonego jej w 1946r. gospodarstwa do użytkowania. Okoliczność tę potwierdza też treść zażalenia R. K. z dnia [...] stycznia 1980r., w którym zwróciła się jedynie o włączenie powierzchni działki wraz z całą studnią. Stwierdzić należy, że po stronie następców pranych po R. K. nie istnieje tytuł prawny o zwrot nieruchomości w trybie art. 216 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004r. nr 261, poz. 2603 ze zm. - zwana dalej w skrócie u.g.n.), bo poprzedniczka prawna nie była właścicielką nieruchomości objętej podziałem w trybie ustawy z dnia 6 lipca 1972r. o terenach budownictwa jednorodzinnego i zagrodowego oraz podziale nieruchomości w miastach i osiedlach. Nieruchomość objęta podziałem w tym trybie położona w S. przy ul [...] stanowiła własność Skarbu Państwa. Powstałe w wyniku podziału pozostałe działki oznaczone aktualnie nr 226 oddano w użytkowanie wieczyste, a nieruchomość nr 231 stanowi własność gminy miejskiej S. Zatem podział nieruchomości w trybie ustawy z 1972 nie był przeprowadzony na nieruchomości stanowiącej własność R. K. Dopiero w wyniku tego podziału R. K. stała się w 1979r. właścicielką nieruchomości oznaczonej aktualnie nr 225. Podstawą prawną zaskarżonej decyzji jest art. 105 § 1 k.p.a., zgodnie z którym postępowanie administracyjne umarza się, jeżeli z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe. Przesłanka bezprzedmiotowości występuje, gdy brak jest podstaw prawnych do merytorycznego rozstrzygnięcia- danej sprawy w ogóle bądź nie było podstaw prawnych do jej rozpoznania w drodze postępowania administracyjnego. Bezprzedmiotowość postępowania oznacza brak któregoś z elementów stosunku materialnoprawnego, skutkującego tym, że nie można załatwić sprawy przez rozstrzygnięcie jej, co do istoty. Jest to orzeczenie formalne, kończące postępowanie bez jej merytorycznego rozstrzygnięcia (wyrok NSA z 24.04.2003r. sygn. akt III SA 2225/01 Biul. Skarb. 2003/6/25). Przedstawiona analiza prowadzi do wniosku, że brak jest przedmiotu postępowania, gdyż R. K. nie była właścicielką nieruchomości, której zwrotu domagają się skarżący, a w konsekwencji skarżącym nie przysługuje przymiot strony w rozumieniu art. 28 k.p.a.. Tytułem prawnym, który stwarzałby legitymację do zwrotu nieruchomości nie jest w użytkowanie gospodarstwa. Wobec wykazania braku jednego z elementów stosunku administracyjnego, to organy orzekające w sprawie prawidłowo umorzyły postępowanie jako bezprzedmiotowe. Dodać wypada, że pełnomocnik skarżących na rozprawie oświadczył, iż zwrot nieruchomości winien nastąpić na zasadzie art. 222 k.c. O ile można wywodzić istnienie interesu prawnego z przepisów Kodeksu cywilnego dla uznania danego podmiotu za stronę postępowania administracyjnego, to wskazany przepis nie stanowi dla organów administracji podstawy do wydawania decyzji w postępowaniu administracyjnym. Wydana na takiej podstawie decyzja dotknięta byłaby wadą nieważności po myśli art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Organy administracji publicznej działają tylko na podstawie materialnego prawa administracyjnego i w jego granicach. Tym samym pełnomocnik skarżących wykluczył administracyjny charakter ich żądania. Sąd zauważa, że wniosek wszczynający postępowanie w niniejszej sprawie podpisał J. B., chociaż współwłaścicielką nieruchomości jest też W. B. Jednakże przebieg całego postępowania wykazuje, że W. B. czynnie uczestniczyła w całym postępowaniu, w tym w rozprawie administracyjnej w dniu [...] marca 2004r, decyzje organów pierwszej i drugiej instancji zostały skierowane i doręczone obydwu współwłaścicielom nieruchomości, zatem strony miały zapewniony czynny udział w postępowaniu w rozumieniu art. 10 § 1 k.p.a. Dodać należy, że odwołanie podpisał J. B. i W. B., co w ocenie Sądu sanuje brak podpisu na wniosku, gdyż W. B. potwierdziła treść zgłoszonego we wniosku żądania przez J. B. Opisane naruszenie nie miało wpływu na treść zapadłego rozstrzygnięcia, wobec niebudzącego wątpliwości stanu faktycznego sprawy. Granice sprawy administracyjnej zakończone zaskarżoną decyzją zakreślone zostały we wniosku, a następnie we wspólnie podpisanym odwołaniu, z którego jednoznacznie wynika, że skarżący domagali się zwrotu nieruchomości nr 321 położonej w S. Rozszerzenie w skardze do Sądu zakresu żądania o wypłatę odszkodowania nie mogło zatem mieć wpływy na ocenę legalności zaskarżonej decyzji. Mając na względzie przedstawiony stan rzeczy Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a skargę oddalił.