II SA/Rz 943/10

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie Piotr Godlewski po rozpoznaniu w dniu 21 grudnia 2010 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku T. K. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] czerwca 2010 r. Nr [...] w przedmiocie zatwierdzenia projektu scalenia gruntów postanawia odmówić przyznania skarżącemu prawa pomocy obejmującego zwolnienie od kosztów sądowych. T. K. wezwany do uiszczenia wpisu w wysokości 200 zł. od wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] czerwca 2010 r. Nr [...], wnioskiem o przyznanie prawa pomocy złożonym na obowiązującym w postępowaniu przed sądami administracyjnymi formularzu PPF zwrócił się o przyznanie mu zwolnienia od kosztów sądowych. Wniosek ten uzasadnił bardzo niskimi emeryturami pobieranymi przez niego i pozostającą z nim we wspólnym gospodarstwie domowym żonę (odpowiednio 1039 i 1186 zł. brutto), których znaczną część z uwagi na zły stan ich zdrowia wydają na zakup leków i opłacenie niezbędnych do wykonania w gospodarstwie prac. Posiadany przez nich majątek obejmuje drewniany dom o pow. 120 m² wraz z budynkiem gospodarczym i nieruchomością rolną o pow. 4,7 ha (z tego 2,34 ha stanowią grunty orne, reszta jest zakrzewiona). Ponieważ powyższe dane okazały się niewystarczające do oceny rzeczywistych możliwości płatniczych wnioskodawcy, został on wezwany do: 1. Wskazania średniej wysokości miesięcznych wydatków przeznaczanych przez siebie i żonę na zakup żywności, opłaty związane z utrzymaniem domu (energię elektr., gaz, wodę itp.), leczenie (zakup leków) oraz inne ewentualne cele znacząco obciążające ich domowy budżet, 2. Wskazania wysokości kwot netto pobieranych przez siebie i żonę emerytur, 3. Wykazania wszystkich posiadanych pojazdów mechanicznych, w tym związanych z prowadzeniem gospodarstwa rolnego, 4. Wskazania sposobu wykorzystania posiadanej nieruchomości rolnej, profilu prowadzonego gospodarstwa rolnego (produkcja roślina, zwierzęca), uzyskiwanych z niego dochodów i /lub innych korzyści (w tym dopłat z Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa), głównych wydatków związanych z jego prowadzeniem oraz wskazania osób które z uwagi na stan zdrowia jego i żony zajmują się bieżącym prowadzeniem tego gospodarstwa, 5. Przedłożenia wyciągów z posiadanych przez siebie i żonę rachunków bankowych za okres od 1 września 2010 r. do dnia wykonania wezwania. Doręczone mu 15 listopada 2010 r. wezwanie z zakreślonym 7-dniowym terminem do jego wykonania i wskazanym rygorem rozpoznania wniosku w oparciu o informacje zawarte w aktach sprawy (formularzu PPF) pozostało jednak bez odpowiedzi (ostatnim dniem tego terminu był 22 listopada 2010 r.). W związku z powyższym stwierdzono, co następuje: Zwolnienie od kosztów sądowych (obejmują one opłaty sądowe: wpis i opłatę kancelaryjną oraz zwrot wydatków) wchodzi w zakres częściowego prawa pomocy, którego przyznanie osobie fizycznej uzależnione jest od wykazania przez nią braku możliwości poniesienia pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny – art. 245 § 3 w/z z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), określanej dalej jako P.p.s.a. Jak wynika z powyższego, wykazanie spełnienia przesłanki do przyznania prawa pomocy obciąża osobę wnioskującą, a kryterium ekonomiczne bazujące na osiąganych dochodach i sytuacji materialnej jest jedynym, na podstawie którego ocenia się zdolność osób fizycznych do poniesienia związanych ze sprawą kosztów. Mimo argumentowania przez skarżącego zasadności wniosku niskimi dochodami, ocena jego żądania oparta wyłącznie na informacjach zawartych w formularzu PPF nie potwierdziła spełnienia przytoczonej wyżej przesłanki przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym. Podyktowane to było głównie brakiem dokładniejszych danych nt. wysokości obciążających skarżącego i jego żonę wydatków związanych z leczeniem (określonych jako znaczne), zakupem żywności, opłatami na utrzymanie domu i za zlecanie niezbędnych prac w gospodarstwie których nie mogą wykonać osobiście, a także brakiem bliższych informacji nt. prowadzonego gospodarstwa rolnego i jego dochodowości. Udzielenie przez T. K. odpowiedzi na skierowane do niego wezwanie pozwoliłoby w sposób nie budzący wątpliwości ocenić jego wniosek i w przypadku stwierdzenia jego zasadności, zwolnić go od kosztów sądowych (w całości, lub w części). Brak jakiejkolwiek odpowiedzi z jego strony skutkuje jednak uzasadnionym przypuszczeniem, że nie ma on zamiaru ujawnienia swojej prawdziwej sytuacji materialnej i finansowej oraz że kształtuje się ona odmiennie niż zostało to opisane we wniosku PPF. Poddaje to również w wątpliwość wiarygodność już udzielonych przez niego w tym wniosku informacji sugerując, że w sposób zamierzony mogły zostać wskazane w sposób ogólnikowy i wybiórczy celem uzyskania korzystnego dla siebie orzeczenia. Brak dostatecznych informacji pozwalających ustalić rzeczywistą sytuację materialno – bytową i możliwości płatnicze skarżącego skutkuje uznaniem braku podstaw do wyłączenia względem niego obowiązującej w postępowaniu sądowoadministracyjnym zasady ponoszenia przez strony kosztów postępowania związanych ze swoim udziałem w sprawie (art. 199 P.p.s.a.). Finansowanie prawa pomocy ze środków publicznych powoduje, że okoliczności decydujące o jego przyznaniu nie mogą budzić jakichkolwiek wątpliwości, a jeżeli takie wystąpią, nie mogą być one interpretowanie na korzyść osoby wnioskującej i podlegają wyjaśnieniu w trybie art. 255 wskazanej ustawy. Skarżący składając więc wniosek o przyznanie prawa pomocy musiał się liczyć z określonym stopniem ingerencji w sferę swojej prywatności. Decydując się na niewykonanie skierowanego do niego wezwania powinien też przewidywać niekorzystne dla siebie załatwienie wniosku, gdyż został pouczony o związanych z tym skutkach. Zgodnie z postanowieniem NSA z dnia 30 lipca 2009 r. sygn. akt I FZ 171/09 "to na stronie spoczywa ciężar udowodnienia, że jest w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy. Strona powinna zatem podejmować takie czynności, które przekonałyby sąd, co do zasadności przyznania prawa pomocy. Rozstrzygnięcie w tej kwestii zależy bowiem od tego, co zostanie przez stronę wykazane". Niewywiązanie się więc przez T. K. z ciążącego na nim ustawowego obowiązku wykazania przesłanki do przyznania prawa pomocy wyłącza możliwość pozytywnego rozpoznania złożonego przez niego wniosku. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 2 pkt 7 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji postanowienia.