II SA/Rz 947/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Paweł Zaborniak Sędziowie WSA Piotr Godlewski AWSA Jolanta Kłoda-Szeliga /spr./ Protokolant starszy specjalista Anna Mazurek-Ferenc po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 listopada 2024 r. sprawy ze skargi P. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rzeszowie z dnia 17 maja 2024 r. nr SKO.4116/4/2024 w przedmiocie uchylenia decyzji przyznającej prawo do świadczenia wychowawczego – skargę oddala – Zaskarżoną decyzją z 17 maja 2024 r. nr SKO.4116/4/2024, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Rzeszowie (dalej: Kolegium, SKO lub organ odwoławczy), po rozpoznaniu odwołania P. W. (dalej: Skarżąca) – działając na podstawie art. 138 §1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. - Kodeks Postępowania Administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2024r. poz. 572- dalej K.p.a.) oraz art. 16 ust. 6,art. 28 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 810 – dalej: u.p.p.) w zw. z art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 17 września 2021r. o zmianie ustawy o pomocy państwa w wychowaniu dzieci oraz niektórych innych ustaw (t.j. Dz.U. z 2021r. poz. 1981- dalej: ustawa zmieniająca) – utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta [...] (dalej: organ I instancji) z 23 lutego 2024 r. nr [...], w przedmiocie uchylenia Skarżącej prawa do świadczenia wychowawczego. Wydanie decyzji poprzedzało postępowanie administracyjne o następującym przebiegu: Prezydent Miasta [...] informacją z 30 czerwca 2021 r. nr [...], poinformował Skarżącą o przyznaniu jej świadczenia wychowawczego na rzecz dziecka – A. W., w wysokości 500 zł miesięcznie na okres od 1 czerwca 2021 r. do 31 maja 2022 r. Opisaną na wstępie decyzją z 23 lutego 2024 r. organ I instancji uchylił w/w prawo do świadczenia wychowawczego przyznane Skarżącej za cały okres świadczeniowy. Uzasadniając podał, że na podstawie informacji uzyskanych od Wojewody Podkarpackiego ustalono, że A. W. – ojciec A. W., od 13 lipca 2020 r. do 4 czerwca 2022 r. zamieszkiwał na terenie [...], gdzie w okresach: 13 lipca 2020 r. – 2 stycznia 2021 r., 8 lutego 2021 r. – 25 grudnia 2021 r. oraz 21 lutego 2022 r. – 4 czerwca 2022 r. wykonywał pracę. W związku z powyższym Wojewoda Podkarpacki wskazał, że przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego mają zastosowanie w okresie od 1 czerwca 2021 r. do 31 maja 2022 r. Zdaniem Prezydenta, okoliczności te wypełniają hipotezę art. 16 ust. 6 u.p.p.) w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2021r., obligując organ do uchylenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego za okres, w którym osoba podlega ustawodawstwu w zakresie świadczeń na rodzinę w innym państwie. Jednocześnie organ I instancji wskazał, że prawo do świadczenia wychowawczego zostanie ustalone przez Wojewodę Podkarpackiego w trybie art. 16 ust. 7 u.p.p. W odwołaniu od tej decyzji, wnosząc o jej uchylenie i powołując się na wybrane orzecznictwo sądów administracyjnych Skarżąca zarzuciła organowi I instancji błędne przyjęcie, że w sprawie mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. Wyżej opisaną decyzją z 17 maja 2024 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Rzeszowie utrzymało w mocy opisaną wyżej decyzję Prezydenta Miasta [...], podzielając w całości stanowisko organu I instancji. Kolegium podało, że uzyskanie od wojewody informacji odnośnie zastosowania przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, obliguje organ - na podstawie art. 16 ust. 6 u.p.p. w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2021 r. - do uchylenia przyznanego uprzednio świadczenia wychowawczego. Organ pomocy społecznej nie jest przy tym uprawniony do badania zasadności ustaleń wojewody ani rozważania, jakie mogą być potencjalne skutki uchylenia decyzji, a samo uchylenie decyzji w opisanym trybie nie niesie za sobą skutku w postaci obowiązku zwrotu pobranego świadczenia wychowawczego lub odmowy jego przyznania. Ustosunkowując się do zarzutów odwołania SKO wskazało, że organem właściwym do wydania rozstrzygnięcia w okresie legalnego zatrudnienia A. W.na terenie [...] jest wyłącznie wojewoda, który w oparciu o art. 16 ust.7 u.p.p. rozstrzyga o świadczeniu od dnia, w którym osoba podlega ustawodawstwu państwa, o którym mowa w ust. 1, w zakresie świadczeń na rodzinę w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie, P. W. – reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika – wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji oraz o zasądzenie kosztów postępowania. Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie: 1. art. 6, art. 7 w zw. z art. 77 § 1 K.p.a. polegające na braku wszechstronnego wyjaśnienia sprawy, poprzez niewyjaśnienie podstaw utrzymania w mocy zaskarżonej decyzji, braku udowodnienia pobierania świadczeń rodzinnych w zaskarżonym okresie przez A. W., co w konsekwencji skutkowało orzekaniem przy nieuwzględnieniu całokształtu okoliczności prawy; 2. art. 107 § 3 K.p.a. poprzez zaniechanie sporządzenia prawidłowego uzasadnienia decyzji, brak wskazania faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których oparł się uznając, że przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia maja zastosowanie w niniejszej sprawie, poprzez wywiedzenie negatywnych dla Skarżącej konsekwencji wyłącznie z faktu samego przebywania A. W. na terenie [...]. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczas wyrażone stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Sąd administracyjny, w zakresie swej właściwości, sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, co wynika z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1267). Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 dalej: P.p.s.a.). Stosownie do tego przepisu Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W myśl art. 145 P.p.s.a., Sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji bądź postanowienia lub stwierdzenia ich nieważności, ewentualnie niezgodności z prawem, gdy dotknięte są one naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, lub zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji wymienione w art. 156 k.p.a. lub innych przepisach. Biorąc pod uwagę wyżej zakreślony zakres kontroli, Sąd doszedł do przekonania, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja odpowiada wymogom prawa. Podstawę materialnoprawną rozstrzygnięć w przedmiotowej sprawie stanowią przepisy ustawy z o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci. Zgodnie z art. 17 ust. 2 ustawy zmieniającej, w sprawach świadczenia wychowawczego, realizowanego w ramach koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, w przypadku złożenia do dnia wejścia w życie niniejszej ustawy w gminie lub od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych, wniosku o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego na okres do dnia 31 maja 2022 r., stosuje się przepisy dotychczasowe. Zgodnie z art. 11 ust. 1 u.p.p. wojewoda właściwy ze względu na miejsce zamieszkania osoby ubiegającej się oświadczenie wychowawcze: 1) pełni funkcję instytucji właściwej w związku z udziałem Rzeczypospolitej Polskiej w koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego w przypadku przemieszczania się osób w granicach Unii Europejskiej, Europejskiego Obszaru Gospodarczego i Konfederacji Szwajcarskiej; 2) wydaje rozstrzygnięcia, w tym decyzje, oraz przekazuje informację, o której mowa w art. 13a ust. 2 ustawy, w sprawach świadczenia wychowawczego realizowanego w związku z koordynacją systemów zabezpieczenia społecznego. Jak wynika z treści z art. 11 ust. 3 u.p.p. świadczenie wychowawcze przyznane przez wojewodę wypłaca organ właściwy. Z kolei, zgodnie z art. 16 ust. 6-9 u.p.p. w przypadku, gdy wojewoda ustali, że mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, organ właściwy uchyla decyzję o przyznaniu prawa do świadczenia wychowawczego za okres, w którym osoba podlega ustawodawstwu w zakresie świadczeń rodzinnych w innym państwie, o którym mowa w art. 16 ust. 1 u.p.p., w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. Wojewoda ustala wtedy prawo do świadczenia wychowawczego zgodnie z art. 11 u.p.p. od dnia, w którym osoba podlega ustawodawstwu państwa, o którym mowa w art. 16 ust. 1 u.p.p., w zakresie świadczeń na rodzinę w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. Celem stosowania przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego jest rozwiązanie występujących przypadków kumulacji świadczeń, które mogą być pobierane równocześnie na terenie dwóch państw. Organem właściwym do ustalania czy w sprawie mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego jest zgodnie z powołanymi wyżej przepisami wojewoda. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 3 sierpnia 2022 r., I OSK 1168/19, LEX nr 3413203 podkreślił, że czynność prawna wojewody stwierdzająca, czy w określonej sprawie mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, nie podlega kontroli instancyjnej. Nie ma ona formy decyzji administracyjnej lub innego aktu, do którego mają zastosowanie przepisy k.p.a. oraz P.p.s.a. To sam wojewoda ustala czy w przypadku danej sprawy zastosowanie mają przepisy o koordynacji zabezpieczenia społecznego. Kontrola tego uznania może nastąpić dopiero na etapie kontroli wydanej przez wojewodę decyzji w sprawie przyznania świadczenia na podstawie art. 16 ust. 7 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci. Dokonanie takich ustaleń przez wojewodę obliguje właściwy organ do uchylenia uprzednio wydanej decyzji w sprawie świadczenia wychowawczego od dnia, w którym osoba podlega ustawodawstwu państwa, w którym mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego w zakresie świadczenia wychowawczego. Uchylenie decyzji w trybie art. 16 ust. 6 u.p.p. nie kończy jednak postępowania o przyznanie świadczenia wychowawczego a oznacza jedynie zmianę właściwości organu, a nie pozbawienie strony prawa do takiego świadczenia. Z akt administracyjnych sprawy wynika, że Skarżącej przyznano prawo do świadczenia wychowawczego na dziecko na okres świadczeniowy od 1 czerwca 2021r. do 31 maja 2022 r. Pismem z dnia 23 stycznia 2024r. Wojewoda Podkarpacki poinformował organ I instancji, że w sprawie mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego od dnia 13 lipca 2020r. do dnia 4 czerwca 2022r. w związku z pobytem i zatrudnieniem ojca dziecka na terenie [...]. Na podstawie powyższej informacji organ I instancji prawidłowo uchylił przyznane Skarżącej prawo do świadczenia wychowawczego na dziecko za cały okres świadczeniowy, w związku ze zmianą właściwości rzeczowej organu do rozpoznania wniosku o przyznanie świadczenia wychowawczego. Uchylenie dotychczasowej decyzji o przyznaniu Skarżącej świadczeń wychowawczych na dziecko skutkować będzie ponownym rozpoznaniem jego wniosku o to świadczenie, z tym że organem, który oceni zasadność tego wniosku będzie wojewoda, a nie organ, który wydał poprzednią, pozytywną dla Skarżącej, decyzję. Podniesione w skardze okoliczności merytoryczne mogą mieć znaczenie dopiero na etapie rozpoznania wniosku przez właściwy organ, tj. przez wojewodę, nie mają jednak znaczenia prawnego w kontekście właściwości organu. Na tym etapie postepowania zarzuty te uznać należy za bezzasadne. Sąd nie dopatrzył się także innych wad skutkujących koniecznością wyeliminowania zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego. Zaskarżona decyzja nie narusza norm prawa procesowego ani materialnego. Postępowanie administracyjne zostało przeprowadzone zgodnie z zasadami ogólnymi Kodeksu postępowania administracyjnego, a w szczególności art. 6, art. 7, art. 8 i art. 11, art. 77, art. 80 i art. 107 § 3 K.p.a., a zaskarżone rozstrzygnięcie zostało oparte na prawidłowej interpretacji norm prawa materialnego. Z uwagi na powyższe, Sąd na podstawie art. 151 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.