II SA/Rz 947/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SNSA Jerzy Solarski Sędziowie WSA Magdalena Józefczyk WSA Karina Gniewek - Berezowska /spr./ po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 5 listopada 2025 r. sprawy ze skargi B. O. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krośnie z dnia 16 maja 2025 r. nr SKO.4171.10.640.2025 w przedmiocie zmiany stanu wody na gruncie - oddala skargę - Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krośnie (dalej: "SKO", "Kolegium") z 16 maja 2025 r. nr SKO.4171.10.640.2025 wydana w przedmiocie odmowy nakazania przywrócenia stanu poprzedniego lub wykonania urządzeń zapobiegających szkodom. W podstawie prawnej decyzji organ powołał art. 234 ust. 3 ustawy z 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (Dz. U. z 2024 r., poz. 1087 ze zm. - dalej: "P.w.") oraz art. 17 pkt 1 i art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r., poz. 572 ze zm. - dalej: "k.p.a."). Jak wynika z uzasadnienia i akt administracyjnych sprawy B.O. (dalej: "skarżąca") zwróciła się do Burmistrza [...] (dalej: "Burmistrz", "organ I instancji") o wszczęcie postępowania w sprawie zmiany stosunków wodnych na nieruchomości położonej w miejscowości B. nr [...], będącej własnością M.D. i M.D.1 wskazując, że wymienieni systematycznie podnoszą poziom gruntu na swojej działce oraz wykonali rów, którym przekierowali wodę na działkę sąsiednią należącą do niej, oznaczoną nr [...]. Po przeprowadzeniu postępowania Burmistrz decyzją z 28 maja 2021 r. nr IKM.6331.1.2020.RS stwierdził brak naruszenia stosunków wodnych na działce nr ew. [...]. Po rozpoznaniu odwołania SKO w Krośnie decyzją z 23 sierpnia 2021 r. nr SKO.4171.23.1512.2021 utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W wyniku wniesionej skargi w sprawie orzekał Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie, który wyrokiem z dnia 24 lutego 2022 r., sygn. II SA/Rz 1547/21 uchylił zaskarżoną decyzję i decyzję Burmistrza. Sąd wskazał na naruszenie reguł postępowania wyjaśniającego poprzedzającego wydanie decyzji i wskazał na konieczność powołania biegłego i przeprowadzenia dowodu z jego opinii. Powyższe stanowisko podzielił NSA, który wyrokiem z 5 marca 2024 r., sygn. III OSK 1328/22 oddalił skargę kasacyjną. Po ponownie przeprowadzonym postępowaniu, w tym przeprowadzeniu oględzin z udziałem biegłego i stron, Burmistrz [...] decyzją z 28 lutego 2025 r. nr IKM.6331.1.2020.RS stwierdził brak naruszenia stosunków wodnych na działce nr ewid. [...] będącej własnością M. i M. D. ze szkodą dla działki nr ewid. [...] własności B.O.. Organ stwierdził, że sporządzona dokumentacja fotograficzna, przedstawia rzeczywisty stan na tych działkach. W opinii biegłego wskazano, że zarówno spadek w terenie, jak i kierunek spływu wód opadowo-roztopowych nie uległ zmianom. Spływ powierzchniowy wód na tych działkach jest spływem naturalnym, który był na tym terenie przed jego zabudową, jak i po zabudowie mieszkalno-gospodarczej i nie spowodował zmian, kierunku oraz natężenia odpływu wód opadowych znajdujących się na terenie działki nr [...]. Negatywny wpływ na istniejącą zabudowę na działce nr [...] nie wywołała zabudowa działki nr [...], ani jej ukształtowanie, tylko istniejące ukształtowanie terenu - stok z nachyleniem południowo-wschodnim w kierunku drogi powiatowej, a na działce nr [...] brak jest widocznych działań, czy prac przy niwelacji terenu. Na działce nr [...] wykonany jest system odwodnienia odprowadzający wody opadowe z połaci dachowej budynku mieszkalnego i dwóch wpustów/krat na terenie podwórka, wykonany w stronę drogi powiatowej (rura PVC 110). Poziom działek jest zróżnicowany, niemniej biegły nie zauważył prowadzenia jakichkolwiek działań na działce nr [...], które powodowałyby naruszenie stosunków wodnych ze szkodą dla działki nr [...]. W ocenie organu, niezaprzeczalnym jest, że doszło/dochodzi do zalewania posesji nr [...] w przypadku deszczy ulewnych lub nawalnych (tj. czerwiec 2020), co stanowiło anomalie pogodowe i wystąpienie deszczu o znacznym natężeniu, niemniej spowodowane było to ograniczoną chłonnością gruntu, a tym samym zwiększonym spływem powierzchniowym po terenie. Powyższego nie można jednak łączyć z naruszeniem stosunków wodnych spowodowanych działaniami na gruntach sąsiednich. Naruszenie stosunków wodnych nie występuje. Odwołanie od tej decyzji złożyła B.O. i zwróciła się o jej zmianę i zobowiązanie właścicieli działki nr [...] do przywrócenia stanu na gruncie lub wykonania urządzeń zapobiegających szkodom, ewentualnie o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy organowi I instancji do ponownego rozpoznania. Zarzuciła błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę decyzji poprzez przyjęcie, że: - właściciele działki nr [...] nie wykonywali żadnych działań skutkujących zmianą stanu wody na gruncie; - spadek terenu, jak i kierunek spływu wód opadowo-roztopowych nie uległ zmianom i obecny spływ powierzchniowy wód jest spływem naturalnym, który w związku z zabudową działki nr [...] nie uległ żadnej zmianie, - obecny negatywny wpływ wód opadowych na obiekty znajdujące się na działce nr [...] jest jedynie wynikiem istniejącego ukształtowania terenu, bowiem brak jest widocznych działań czy prac przy niwelacji terenu, - do zalewania działki nr [...] dochodzi w przypadku deszczy ulewnych lub nawalnych (czerwiec 2020 r.), co stanowiło anomalię pogodową. Powyższe doprowadziło do naruszenia prawa materialnego - art. 234 ust 3 P.w., przez jego niezastosowanie. Wskazaną na wstępie decyzją z 16 maja 2025 r. SKO uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i orzekając co do istoty postanowiło odmówić nakazania właścicielom działki nr ewid. [...] położonej w B. przywrócenia stanu poprzedniego lub wykonania urządzeń zapobiegających szkodom. Na wstępie Kolegium wskazało, że organ I instancji wyjaśnił wszystkie okoliczności mające znaczenie w sprawie, jednak korekty wymagała sentencja decyzji z uwagi na konieczność sformułowania jej zgodnie z treścią przepisu prawa materialnego, co jednak nie ma wpływu na wynik sprawy. SKO wyjaśniło, że w przedmiotowej sprawie znajdą zastosowanie przepisy ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. - Prawo wodne, które weszły w życie z dniem 1 stycznia 2018 r. Postępowanie zostało bowiem wszczęte na wniosek z dnia 26 marca 2018 r., a więc złożony już po wejściu w życie wskazanej ustawy, pomimo, że szkoda wystąpiła w 2017 r. (art. 545 ust. 4 P.w.). W sprawie nie upłynęło 5 lat od dowiedzenia się przez wnioskodawczynię o szkodzie a zatem postępowanie może być prowadzone w myśl art. 234 ust. 5 P.w. Podstawę wydania zaskarżonej decyzji stanowi art. 234 ust. 3 P.w. z którego wynika, że przesłankami wydania nakazów w trybie tego przepisu jest ustalenie, że właściciel gruntu spowodował zmiany stanu wody na swoim gruncie i zmiany te wywierają szkodliwy wpływ na grunty sąsiednie, co wymaga przeprowadzenia stosownego postępowania wyjaśniającego. SKO wskazało, że organ I instancji przeprowadził kilkukrotnie oględziny, w tym ostatni raz 2 września 2024 r. w obecności biegłego, które nie potwierdziły wskazanych przez wnioskodawczynię robót na działce sąsiedniej. Jak wskazał biegły w opinii technicznej (sporządzonej sierpień - grudzień 2024 r.) przedmiotowe działki usytuowane są na stoku o nachyleniu południowo-wschodnim, gdzie w odległości ok. 70 m od budynku nr [...] i [...] m od budynku nr [...] przepływa potok B. (działka nr ewid. [...]), który stanowi naturalne odwodnienie przedmiotowego terenu. Zatem już naturalne ukształtowanie terenu powoduje spływ wód z terenów położonych powyżej działki nr [...], przez działkę M. i M. D. nr [...], a następnie przez działki wnioskodawczyni nr [...] i [...] do potoku. Biegły w opinii uwzględnił stan historyczny sprawy i uwzględnił wszystkie dotychczas zebrane dokumenty, w tym dokumentację zdjęciową. Dokonał oględzin w terenie, celem ustalenia obecnie istniejącego stanu faktycznego. Biegły przeanalizował pomiary wysokościowe dokonane w sprawie przez osobę posiadającą uprawnienia budowlane i stwierdził, że zostały wykonane z należytą starannością i pozwalają na ustalenie rzeczywistych kierunków spływu wód, a dokonane odkrywki fundamentów ogrodzenia czy posadowienia drenaży pozwalają przyjąć ogląd z prowadzonego dotychczas postępowania administracyjnego. W dalszej części Kolegium, powołując się na dokonane 10 marca 2021 r. w trakcie oględzin ustalenia a wynikające ze sporządzonego protokołu i dołączonych do niego zdjęć a także zdjęć dołączonych do protokołu oględzin z 18 sierpnia 2020 r., wskazało, że przeprowadzone postępowanie nie potwierdziło dokonania zmian na gruncie przez właścicieli działki nr [...] w B., które mogłyby mieć wpływ na zmianę stanu wody na gruncie, a przez to powodować na nieruchomości wnioskodawczyni szkody od 2017 r. w postaci podmakania piwnicy w budynku mieszkalnym. Także biegły uczestniczący w oględzinach 2 września 2024 r. nie stwierdził widocznych działań czy prac przy niwelacji terenu stwierdzając, że być może w przeszłości prowadzone były takie prace przy wykonywaniu dojazdu do budynku nr [...], który posiada nawierzchnię żwirową, jednak nie miało to wpływu na działkę wnioskodawczyni. W ocenie biegłego poziom działek jest zróżnicowany, ale brak jest działań na działce nr [...], które powodowałyby naruszenie stosunków wodnych ze szkodą dla działki wnioskodawczyni. Biegły wskazał, że na działce nr [...] wykonany jest system odwodnienia, który odprowadza wody opadowe z połaci dachowej budynku mieszkalnego i dwóch wpustów (krat) na terenie podwórka, a odprowadzenie wykonane jest w stronę drogi powiatowej rurą PCV110. Odwodnienie to stanowi częściowe zabezpieczenie nieruchomości przed zalewaniem. Zdaniem biegłego, wybudowane ogrodzenie stanowi naturalne ograniczenie spływu powierzchniowego, przy czym wydłużenie ogrodzenia posesji wnioskodawczyni w stronę północną powoduje przekierowanie wody z części uprawowej w stronę zabudowań mieszkalnych. Biegły stwierdził, że niewątpliwie doszło/dochodzi do zalewania działki wnioskodawczyni, niemniej jednak spowodowane to było ograniczoną chłonnością gruntu, a tym samym zwiększonym spływem powierzchniowym po terenie. SKO wyjaśniło, że odwołująca kwestionuje powyższe ustalenia faktyczne wskazując na istnienie starego cokołu ogrodzenia (pomiędzy obecnie istniejącym ogrodzeniem działek sąsiednich nr [...] i [...]), którego położenie poniżej obecnego poziomu terenu działki państwa D. sugeruje podwyższenie terenu działki sąsiada przy granicy z jej działką. Organ I instancji wyjaśnił ww. kwestię w oparciu o materiał zdjęciowy z lat 2007-2009 przedstawiony przez państwa D. Na zdjęciach z tych lat widoczne jest pojedyncze stare ogrodzenie pomiędzy działkami z widocznym murkiem ogrodzeniowym, przy czym na późniejszych zdjęciach z 2009 r. przy ogrodzeniu tym widoczny jest obecnie istniejący chodnik na działce państwa D., jak i posadzone przy ogrodzeniu tuje (małe drzewka). Oznacza to, że teren działki od tego momentu nie był podwyższany, skoro zarówno chodnik, jak i tuje (tylko obecnie większe) nadal znajdują się na terenie działki państwa D. w tym samym miejscu. Kolegium podzieliło stanowisko organu I instancji, że obecnie istniejący ślad po cokole starego ogrodzenia wraz z resztą odpiłowanego słupka ogrodzeniowego nie świadczy o podniesieniu terenu, lecz może świadczyć o skuciu tego cokołu do poziomu terenu. Odnośnie istniejącego nienaturalnego nasypu na działce nr [...] za budynkiem gospodarczym, bezpośrednio przy granicy z działką wnioskodawczyni, obsadzonego młodymi drzewami Kolegium wyjaśniło, że biegły w swojej opinii wskazywał na istnienie na działce państwa D. nasypu ziemnego położonego od strony północno-wschodniej bezpośrednio przy ogrodzeniu, który jest zadrzewiony (drzewa kilkunastoletnie lub kilkudziesięcioletnie) - str. 6 i 8 opinii. Tym samym istnienie kilkunastoletnich drzew rosnących na tym nasypie nie może wskazywać, by nasyp ten powstał ostatnio, tj. w okolicach 2017-2018 roku, gdy wnioskodawczyni odnotowała pierwsze szkody związane z zalewaniem jej działki. Kolegium uznało ponadto, że także stwierdzenie, że budynek gospodarczy na działce nr [...] nie posiada odprowadzenia wód opadowych i woda z rynien tego budynku spływa bezpośrednio w stronę granicy z działką wnioskodawczyni, nie może mieć istotnego znaczenia w tej sprawie. Jak wynika ze sporządzonej mapy kierunku spływu wód na działce nr [...] (str. 232 akt) woda z podwórka państwa D. (pomiędzy budynkiem gospodarczym i budynkiem mieszkalnym), jak i z terenu powyżej budynku gospodarczego spływa w kierunku południowo-wschodnim (tj. w kierunku działki wnioskodawczyni), co jest naturalnym spływem w tym terenie, jednak przy ogrodzeniu z działką wnioskodawczyni zmienia kierunek na południowy (wzdłuż ogrodzenia) i jest wychwytywany przez istniejące na tej działce odwodnienie (kratki) i przekierowane następnie w kierunku drogi powiatowej. Sprawdzenie tego odwodnienia dokonane w czasie oględzin w dniu 10 marca 2021 r. wskazywało, że wody z tego odwodnienia faktycznie spływają w kierunku drogi powiatowej, a nie w kierunku działki wnioskodawczyni, która choć położona niżej, oddzielona jest od podwórka państwa D. dwoma ogrodzeniami oraz wyłożonymi wzdłuż nich korytkami betonowymi, które również odprowadzają wodę w kierunku drogi powiatowej. Brak przesiąkania wód z działki nr [...] na działkę wnioskodawczyni pod ogrodzeniem stwierdzono w trakcie oględzin 5 października 2020 r., kiedy to wykonano stosowne odkrywki. Wnioskodawczyni wskazuje także na świeże podwyższenie obszaru północnego narożnika działki nr [...] do wysokości cokołu ogrodzeniowego. Jednak biegły w trakcie oględzin stwierdził brak jakichkolwiek widocznych prac przy niwelacji terenu. Kolegium wskazało także, na brak podstaw do badania faktycznych przyczyn szkody na gruncie wnioskodawczyni. Podało, że jakkolwiek na działce wnioskodawczyni wystąpiły szkody w postaci podmakania piwnicy w domu mieszkalnym, jednakże przyczyny tego mogą być inne niż wskazuje sama odwołująca. SKO wyjaśniło, że w protokole oględzin z 5 października 2020 r. ustalono rozmieszczenie drenu w piwnicy domu mieszkalnego wnioskodawczyni, przy czym w części zachodniej (od strony działki nr [...]) ziemia wokół drenu była mokra. Stwierdzono jednak, że na zewnątrz budynku od strony północno-zachodniej znajduje się studnia wody pitnej (nieużywana), a z dokonanych pomiarów wynikało, że lustro wody było o 11 cm powyżej rury drenarskiej w zachodniej części budynku. W ocenie badających, istniała możliwość napływu wody z tej studni do rur drenarskich, z których w przypadku nawet częściowej niedrożności może dochodzić do zalewania pomieszczeń piwnicy. Badanie odkrywkowe na działce wnioskodawczyni przy murku ogrodzeniowym obok miejsca usytuowania studzienki ściekowej sąsiada ujawniło brak występowania wód gruntowych poniżej fundamentu murka ogrodzeniowego, nawet pomimo tego, że studzienka ściekowa sąsiada nie posiadała szczelnego dna. Jednocześnie w czasie oględzin 10 marca 2021 r. nie stwierdzono wycieku wód w pomieszczeniach piwnicy w domu mieszkalnym wnioskodawczyni, a w studzience rewizyjnej w piwnicy nie stwierdzono przepływu wody, a jedynie stojącą, przy czym zmierzono wówczas lustro wody w studni, którego poziom znajdował się o 12 cm niżej od poziomu przy poprzednich oględzinach, a więc poniżej poziomu rur drenarskich w budynku. Kolegium podało, że M.D. wskazywał na inną możliwą przyczynę zwiększenia stanu wody na gruncie wnioskodawczyni. W piśmie z 17 marca 2020 r. stwierdził, że wnioskodawczyni wybudowała swoje nowe ogrodzenie dłuższe o ok. 2 m w stronę północnej części działki niż pozostali sąsiedzi, przez co murek ogrodzenia wychwytuje wody spływające z wyżej położonych działek a wody te zamiast spływać tak jak dotychczas w kierunku rzeki kierowane są do korytka betonowego znajdującego się pomiędzy ogrodzeniami działek nr [...] i [...]. Wprawdzie korytko to kieruje wody w stronę drogi powiatowej, jednak zwiększony przepływ wód pomiędzy tymi działkami może zwiększać przesiąkanie wody do gruntu wnioskodawczyni, który położony jest niżej niż grunt sąsiada. Abstrahując od tych kwestii Kolegium stwierdziło, że okoliczności sprawy związanej z naruszeniem stanu wody na gruncie na działce nr [...] należącej do M. i M.D. zostały dostatecznie wyjaśnione, a wydając zaskarżoną decyzję organ I instancji nie naruszył art. 234 ust. 3 P.w., przez stwierdzenie braku przesłanek do jego zastosowania. Zaskarżona decyzja jest prawidłowa, lecz wymagała korekty sentencji przez sfomułowanie jej zgodnie z treścią przepisu prawa materialnego. B.O. nie zgodziła się z powyższym rozstrzygnięciem i złożyła skargę do WSA w Rzeszowie. Wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania. Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie przepisów postępowania w szczególności art. 7, art. 8 k.p.a., które miało istotny wpływ na wynik postępowania poprzez wadliwą ocenę dowodów, skutkującą błędnymi ustaleniami faktycznymi poprzez przyjęcie, że właściciele działki nr ewid. [...] nie wykonywali żadnych działań skutkujących zmianą stanu wody na gruncie i stan ich działki nie zmienił się na przestrzeni ostatnich lat, co w efekcie doprowadziło do naruszenia prawa materialnego, tj. art. 234 ust. 3 P.w. poprzez jego niezastosowanie. W uzasadnieniu Skarżąca jako błędne i niezgodne ze stanem na gruncie oraz zebranym materiałem dowodowym oceniła stanowisko Kolegium, że na działce ewid. nr [...] nie nastąpiły żadne zmiany stosunków wodnych skutkujące szkodliwą zmianą na działce sąsiedniej, a naturalny spływ wody w terenie odbywał się zawsze w kierunku działki Skarżącej. Organ II instancji zbagatelizował znajdujące się w zebranym materiale dowodowym zdjęcia wykonane podczas oględzin, dopuszczając się ich błędnej interpretacji. Błędnie przyjął, że cokół, który wskazywał pierwotny stan gruntów mógł zostać skuty i jego aktualna wysokość nie odnosi się w żaden sposób do wcześniejszego poziomu gruntu. Tymczasem, pozostały w gruncie cokół nigdy nie był skuwany ani przerabiany. Zdjęcia stanowiące materiał dowodowy ilustrują stary cokół ogrodzeniowy wskazujący położenie wcześniejszego ogrodzenia pomiędzy działkami ewid. nr [...] i [...]. Było to grodzenie wykonane przez właścicieli działki ewid. nr [...]. Poziom przedmiotowego starego cokołu znajduje się obecnie kilkadziesiąt centymetrów poniżej poziomu gruntu na działce ewid. nr [...]. Trudno przyjąć, że cokół ogrodzeniowy wcześniejszego ogrodzenia został wzniesiony i znajdował się kilkadziesiąt centymetrów pod poziomem gruntu. W trakcie budowy nowego ogrodzenia przez właścicieli działki ewid. nr [...] podniesiono znacznie poziom cokołu ogrodzeniowego, a następnie podniesiono poziom gruntu na znacznej części nieruchomości do jego poziomu zasypując go praktycznie w całości od strony działki ewid. nr [...]. Mając na uwadze techniczny sposób wznoszenia cokołów ogrodzeniowych nie można w inny sposób wytłumaczyć aktualnego ukształtowania poziomu gruntu działki w stosunku do poziomu cokołu ogrodzeniowego. Nie zgodziła się z tezą organu II instancji, że uwidocznione elementy starego ogrodzenia nie świadczą o podniesieniu terenu, lecz mogą świadczyć o skuciu tego cokołu ogrodzeniowego do poziomu gruntu. Brak dowodów świadczących o skuciu tego elementu. Żadna ze stron postępowania takiego faktu nie podnosi. Na potwierdzenie swojego stanowiska Skarżąca przedłożyła zdjęcie ilustrujące styk nowego ogrodzenia od strony działki nr [...] ze starym ogrodzeniem Skarżącej na działce nr [...] od strony północnej. Poziom starego cokołu ogrodzeniowego jak i słupków od strony północnej licuje się z poziomem starego ogrodzenia na granicy pomiędzy działkami [...] i [...]. Świadczy to o tym, że cokół pierwotnego ogrodzenia pomiędzy działkami [...] i [...] znajdował się kilkadziesiąt centymetrów poniżej obecnego poziomu gruntu na działce [...], a ustalenia organów obu instancji są w tym zakresie zupełnie błędne. Na zdjęciach zauważalne są elementy odciągów poziomych drutów naciągowych, na których montuje się siatkę. Umiejscowienie tych elementów jednoznacznie wskazuje na poziom pierwotnej siatki ogrodzeniowej i samego cokołu budowlanego. Zdaniem Skarżącej działania te doprowadziły do istotnego podwyższenia poziomu gruntu działki ewid. nr [...] i nadania mu większego spadku w kierunku działki ewid. nr [...]. Organy skupiły się wyłącznie na ewentualnej kwestii podwyższenia poziomu gruntu nie odnosząc się zupełnie do kwestii zmiany jego konfiguracji czyli zwiększenia kierunku spadku gruntu w stronę działki Skarżącej. Wcześniejsza konfiguracja spadku działki [...] powodowała odpływ wód opadowych w kierunku drogi publicznej i znajdującej się tam fosy i wbrew ustaleniom Kolegium taki był naturalny spływ wód na działce [...]. Powstała różnica terenu działek jest znaczna i nie jest różnicą naturalną. Istnienie na działce ewid. nr [...] studzienek odwadniających nie zmienia istoty rzeczy albowiem studzienki te odbierają wody opadowy z rynien jedynie do wysokości północnej ściany budynku mieszkalnego zlokalizowanego na tej działce. Pozostała znaczna powierzchnia działki w kierunku północnym nie posiada żadnego odwodnienia i wody opadowe zgodnie z konfiguracją gruntu przekierowane zostały na działkę ewid. nr [...]. Budynek gospodarczy znajdujący się na działce nr [...] nie posiada odprowadzenia wód opadowych i woda z rynien tego budynku spływa bezpośrednio w stronę granicy z działką ewid. nr [...]. Jako błędne Skarżąca oceniła ustalenia jakoby wody opadowe i roztopowe z działki nr [...] odprowadzane są istniejącym systemem odwodnienia do kanalizacji deszczowej pod chodnikiem przy drodze powiatowej. W ten sposób odprowadzana jest jedynie część wody opadowej. Pozostała część przekierowana jest bardziej w stronę działki skarżącej. Skarżąca wskazała, że znajdujące się w aktach sprawy zdjęcia obrazują świeże podwyższenie obszaru północnego narożnika działki ewid. nr [...], do wysokości cokołu ogrodzeniowego. Są tą działania podjęte przez właścicieli działki ewid. nr [...] w ostatnim czasie i są to działania prowadzące do istotnej zmiany poziomu ich działki w stosunku do działki ewid. nr [...]. Wiek drzew, na które powołują się organy nie ma znaczenia. Skarżąca podkreśliła, że przez kilkadziesiąt lat piwnice jej domu mieszkalnego nigdy nie były zalewane a skutek taki nastąpił dopiero po wzniesieniu nowego ogrodzenia przez właścicieli działki nr [...] i po podniesieniu poziomu gruntu tej działki. Wykonane przez nią ogrodzenie zostało wzniesione już po wystąpieniu skutku zalania piwnicy domu i prewencyjnie jako dodatkowa bariera przed wodami opadowymi z działki nr [...]. Wbrew ustaleniom organów skutek w postaci zalewania piwnicy w budynku mieszkalnym na działce Skarżącej nie może wynikać z funkcjonowania drenu w piwnicy. Dren został bowiem zainstalowany w trakcie budowy budynku kilkadziesiąt lat temu i nigdy nie powodował podtapiania piwnicy. Ponadto zalewanie piwnicy następuje poprzez ścianę fundamentową piwnicy. Wycieki wody i zawilgocenie występuje na wysokości kilkudziesięciu centymetrów ponad poziomem dreny i ponad poziomem lustra wody w studni. Sam dren jest czynny i nigdy nie powodował zalewania piwnicy. Zaznaczyła, że nie jest to ściana od strony istniejącej studni tylko od strony działki ewid. nr [...]. Jako błędne oceniła sugestie jakoby skutek w postaci zalewania jej działki był wynikiem przedłużenia przez nią ogrodzenia, które hamuje odpływ wody do potoku. Jest to twierdzenie nieprawdziwe albowiem ogrodzenie nie zostało nigdy przedłużone a w sąsiedztwie jej działki siedliskowej nie ma żadnego cieku wodnego. Skarżąca podkreśliła, że konfiguracja działki ewid. nr [...] od dziesięcioleci nie zmieniła się. Wzniesione przez nią ogrodzenie na granicy działek nie może w naturalny sposób być powodem zmiany stosunków wodnych na tej i na sąsiedniej nieruchomości. Mimo to od dłuższego czasu wystąpiło intensywne zalewanie tej działki wodami opadowymi i gruntowymi. Bezspornym jest, że na działce ewid. nr [...] wykonane zostały prace związane z wzniesieniem nowego ogrodzenia, którego cokół od strony tej działki został zasypany, a poziom gruntu na podwórku w północnej części działki podniesiony i dostosowany do wysokości cokołu ogrodzeniowego. W tej części nieruchomości nie wykonano jednocześnie żadnej instalacji odwadniającej. Zabieg taki w sposób nie budzący wątpliwości powoduje istotną zmianę stosunków wodnych na działce. Różnica terenów obu działek jest istotna i nie jest ona naturalna, a powstała w wyniku działań właścicieli działki ewid. nr [...], które wyczerpują przesłanki z art. 234 ust 1 P.w. W odpowiedzi na skargę Kolegium zwróciło się o jej oddalenie i podtrzymało stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, co wynika z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 1267). Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 935; dalej: "p.p.s.a."). Stosownie do tego przepisu sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W myśl art. 145 p.p.s.a., sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji bądź postanowienia lub stwierdzenia ich nieważności, ewentualnie niezgodności z prawem, gdy dotknięte są one naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, albo zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji wymienione w art. 156 k.p.a. lub innych przepisach. Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja odmawiająca nakazania właścicielom działki nr [...] położonej w B. przywrócenia stanu poprzedniego lub wykonania urządzeń zapobiegających szkodom. . Podstawę materialnoprawną zaskarżonego rozstrzygnięcia stanowi art. 234 Prawa wodnego. Zgodnie z tym przepisem: 1. Właściciel gruntu, o ile przepisy ustawy nie stanowią inaczej, nie może: 1) zmieniać kierunku i natężenia odpływu znajdujących się na jego gruncie wód opadowych lub roztopowych ani kierunku odpływu wód ze źródeł - ze szkodą dla gruntów sąsiednich; 2) odprowadzać wód oraz wprowadzać ścieków na grunty sąsiednie. 2. Na właścicielu gruntu ciąży obowiązek usunięcia przeszkód oraz zmian w odpływie wody, powstałych na jego gruncie na skutek przypadku lub działania osób trzecich, ze szkodą dla gruntów sąsiednich. 3. Jeżeli spowodowane przez właściciela gruntu zmiany stanu wody na gruncie szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie, wójt, burmistrz lub prezydent miasta, z urzędu lub na wniosek, w drodze decyzji, nakazuje właścicielowi gruntu przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom, ustalając termin wykonania tych czynności. 4. Nakaz, o którym mowa w ust. 3, nie zwalnia z obowiązku uzyskania pozwolenia wodnoprawnego albo dokonania zgłoszenia wodnoprawnego, jeżeli są wymagane. 5. Postępowania w sprawie decyzji, o której mowa w ust. 3, nie wszczyna się, jeżeli upłynęło 5 lat od dnia, w którym właściciel gruntu sąsiedniego dowiedział się o szkodliwym oddziaływaniu na jego grunt. W niniejszej sprawie znaczenie ma również treść art. 153 p.p.s.a., zgodnie z którym: ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. Postępowanie zostało zainicjowane przez Skarżącą właścicielkę działki nr [...] B.O., która w pierwotnie skierowanym do Organu wniosku podała, że na skutek "działań właściciela sąsiedniej nieruchomości stanowiącej działkę ewid. nr [...] kilkakrotnie doszło do zalania wodami gruntowymi i opadowymi piwnicy znajdującej się pod budynkiem mieszkalnym wnioskodawczyni". Jej zdaniem było to wynikiem "czynności gospodarczych" dokonanych przez właściciela nieruchomości sąsiedniej w wyniku których doszło jej zdaniem do zmiany stosunków wodnych negatywnie oddziałujących na jej działkę. Ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. Wyroki, które zapadły w sprawie to opisany w części historycznej wyrok WSA w Rzeszowie z 24 lutego 2022 r., sygn. akt II SA/Rz 1547/21 i utrzymujący go w mocy wyrok NSA z 5 marca 2024 r., sygn. akt III OSK 1328/22. Nie negując dokonanych przez Organy ustaleń Sądy zgodnie stwierdziły, że w sprawach o zmianę stosunków wodnych zasadnicze znaczenie ma dowód z opinii biegłego. W sprawie Skarżąca, po wezwaniu przez Organ, jako szkodę wskazała, podmakanie piwnicy, do którego miało dochodzić na skutek systematycznego podnoszenia gruntu na działce sąsiada [...] i wykonania w środkowej części tej działki rowu odwadniającego biegnącego w poprzek działki, który odprowadza wody opadowe spływającej z północnej części tej działki w stronę działki wnioskodawczyni. Przeprowadzone 5 października 2020 r. oględziny wykazały, zawilgocenie podłogi w piwnicy wokół istniejącego drenu w budynku znajdującym się na działce nr [...]. Tego zawilgocenia nie stwierdzono już podczas oględzin przeprowadzonych 10 marca 2021 r. nie stwierdzono wycieku wód, woda w studzience rewizyjnej stała. Pojęcie szkody, o której mowa w przepisie należy rozumieć tak, jak definiuje się je w prawie cywilnym, a więc jako uszczerbek na dobrach prawem chronionych, który wystąpił wbrew woli poszkodowanego (zob. m.in. Z. Radwański, A. Olejniczak, Zobowiązania – część ogólna, Warszawa 2010, s. 90). Z punktu widzenia odpowiedzialności właściciela nieruchomości gruntowej nie ma znaczenia, jaki jest rozmiar szkody. Nie ma również znaczenia, że szkoda wystąpiła jednorazowo, pod warunkiem wykazania, że jest ona wynikiem zmiany stosunków wodnych. Wyczerpująco przeprowadzone postępowanie wykazało w sposób pewny, że do powyższego zawilgocenia nie doszło na skutek prac gospodarczych na działce nr [...], a jak prawidłowo wyjaśniło Kolegium organ nie miał obowiązku szukania przyczyn powstawania zawilgocenia w budynku Skarżącej. To na wnioskodawcy spoczywa obowiązek wskazania szkody związanej ze zmianą stosunków wodnych, prac powodujących tą zmianę oraz związku pomiędzy tymi pracami a szkodą, obowiązkiem organu zaś ocenić, czy okoliczności te polegają na prawdzie. W sprawie przeprowadzone zostały 4 oględziny: 18 sierpnia 2020 r., 5 października 2020 r., 10 marca 2021 r. oraz 2 września 2024 r., ostatnie zakończone opinią biegłego, sporządzoną w grudniu 2024 r. Sąd nie ma wątpliwości co do dokonanych przez biegłego ustaleń, jak również wyciągniętych wniosków. Zaznaczyć należy, że opinia została sporządzona przez biegłego legitymującego się uprawnieniami do kierowania robotami budowlanymi w specjalności instalacyjnej bez ograniczeń w zakresie sieci instalacji urządzeń wodociągowych i kanalizacyjnych, cieplnych, wentylacyjnych i gazowych, który przy sporządzaniu opinii posiłkował się wiedzą pracownika [...] Zarządu Melioracji i Urządzeń Wodnych w [...] Oddział w [....], posiadającego uprawnienia budowlane do kierowania robotami budowlanymi w ograniczonym zakresie w specjalności konstrukcyjno – budowlanej, bez ograniczeń w zakresie obiektów budowlanych gospodarki wodnej i melioracji wodnych. Biegły sformułował wnioski w oparciu o już zebrany a także uzupełniony marniał dowodowy. Ustalono, że działki nr [...] i [...] położone są na stoku o nachyleniu południowo -wschodnim, gdzie w odległości 70m od budynku nr [...] położonym na działce [...] i w odległości 94 m od budynku nr [...] na działce nr [...] przepływa potok [...] ( działka nr [...]), który stanowi naturalne odwodnienie terenu. Naturalne uksztaltowanie terenu powoduje spływ wód z terenów położonych powyżej działki [...], przez działkę [...], a następnie przez działki Skarżącej nr: [...] i [...]. Postępowanie wykazało również, że odwodnienie na działce [...], którego nieprawidłowe działanie Skarżąca zarzucała powstało 13 lat temu, a więc nie mogło wpłynąć na zmianę stosunków wodnych będących przedmiotem sprawy, a dodatkowo postępowanie wykazało prawidłowość jego funkcjonowania. Podczas oględzin przeprowadzonych w dniu 10 marca 2021 r. ustalono, że na działce nr [...] istnieją dwie studzienki ściekowe znajdujące się w pobliżu ogrodzenia od strony działki wnioskodawczyni. Woda ze studzienek odprowadzana jest do kanału deszczowego przy drodze powiatowej nr [...] K.-S.– L. Ustalono, że studzienki służą do odprowadzania wód z rynien dachowych z budynku mieszkalnego i gospodarczego, a także wód gruntowych z terenu działki. Odwodnienie to zdaniem biegłego stanowi zabezpieczenie nieruchomości przed zalewaniem. Wody odprowadzane są następnie na drogę powiatową. Działki nr [...] i [...] oddziałają dwa równolegle do siebie położone ogrodzenia, osobne dla każdej działki, nieznacznie od siebie oddalone, tworząc niejako kanał, którym podczas nawalnych deszczy płynie woda. Ustalono również, że ogrodzenie na działce [...], powstało w miejsce poprzednio istniejącego, które uległo zniszczeniu. Ze zgromadzonego materiału wynika, że ogrodzenie to zabezpiecza przed zalewaniem wodami opadowymi działki [...] podczas ulewnych deszczy, co potwierdzają dołączone przez właściciela działki nr [...] zdjęcia zrobione podczas nawalnych deszczy, jakie miały miejsce w czerwcu 2020 r. Na zdjęciach wyraźnie widać że woda spływała po całej działce [...], a także pomiędzy ogrodzeniami aż do rzędu tui, natomiast nie przedostawała się na działkę Skarżącej, pomimo spadku wysokości. Nie potwierdziły się również twierdzenia Skarżącej, że przy realizacji ogrodzenia na działce [...] doszło do podwyższenia terenu, w którym upatrywała zmiany stosunków wodnych. Przedstawione przez właściciela działki [...] zdjęcia z 2009 r. w porównaniu z aktualnymi zdjęciami, wykazały taką samą wysokość cokołu ogrodzenia przy niezmienionym położeniu terenu, o czym świadczyły zarówno nasadzone drzewa, jak i istniejący w pobliżu chodnik, stanowiące punkt odniesienia dla powyższych wniosków. Ponadto przeprowadzona podczas oględzin 5 październik 2020 r. odkrywka poszczególnych fragmentów ogrodzenia, dokonana na głębokość ponad 100 cm nie wykazała jakichkolwiek oznak przesiąkania muru. Nie potwierdziła się również kwestia dokonania nasypu na nadziałce [...] za budynkiem gospodarczym bezpośrednio przy granicy z działką wnioskodawczyni. Na istnienie tego nasypu wskazywał biegły podając, że jest obsadzony kilkunasto i kilkudziesięcioletnimi drzewami, co świadczyło o tym, że nasyp został wykonany znacznie wcześniej aniżeli 5 lat przed wystąpieniem z wnioskiem. Przeprowadzone postępowanie nie wykazało, aby na działce [...] zostały wykonane zmiany zagospodarowania trenu w tym jego podwyższenie, czy też realizacja urządzeń melioracyjnych, które mogłyby wpłynąć na zmianę stosunków wodnych. Przeciwnie wszechstronnie przeprowadzone postępowanie dowodowe i zebrany w jego ramach materiał dowodowy wskazał, że prace jakie wykonano na działce nr [...] nie zmieniły ukształtowania trenu, a wszystkie urządzenia odwadniające istnieją od kilkunastu lat i są sprawne. Nie zostały zatem spełnione przesłanki do zastosowania sankcji o jakiej mowa w art 234 P.w. Mając to wszystko na uwadze Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.