II SA/Rz 949/17

PostanowienieWSA w Rzeszowie2018-07-11

Skład orzekający: Małgorzata Futera

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy wniosek o zmianę prawomocnego postanowienia w przedmiocie prawa pomocy może zostać uwzględniony w przypadku wykazania przez stronę zmian w jej sytuacji majątkowej i życiowej, uzasadniających przyznanie prawa pomocy?
Ratio decidendi
Sąd administracyjny może zmienić lub uchylić swoje prawomocne postanowienie w przedmiocie prawa pomocy, jeżeli nastąpiła zmiana okoliczności sprawy, która uzasadnia przyznanie prawa pomocy. W sytuacji, gdy strona wykaże istotne zmiany w swojej sytuacji majątkowej i życiowej, takie jak zwiększone wydatki związane z leczeniem lub przystosowaniem mieszkania do potrzeb osoby niepełnosprawnej, które uniemożliwiają jej samodzielne poniesienie kosztów postępowania, sąd powinien uwzględnić wniosek o zmianę poprzedniego postanowienia.
Stan faktyczny
Skarżąca złożyła kolejny wniosek o przyznanie prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata, wskazując na trudną sytuację finansową związaną z leczeniem, utrzymaniem domu i wyżywieniem. Skarżąca pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z mężem, a ich jedynymi dochodami są świadczenia socjalne. Wykazała wysokie koszty leków, mediów oraz konieczność partycypowania w kosztach przystosowania wjazdu dla wózka inwalidzkiego męża. Wcześniejszy wniosek o prawo pomocy został odrzucony postanowieniem referendarza sądowego.
Rozstrzygnięcie
Zmieniono postanowienie referendarza sądowego z dnia 12 marca 2018 r. sygn. II SA/Rz 949/17 i przyznano skarżącej prawo pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie Małgorzata Futera po rozpoznaniu w dniu 11 lipca 2018 r. w Rzeszowie na posiedzeniu niejawnym wniosku M.W. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi M.W. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] lipca 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postepowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji - postanawia – zmienić postanowienie referendarza sądowego z dnia 12 marca 2018 r. sygn. II SA/Rz 949/17 i przyznać skarżącej prawo pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata. Sygn. II SA/Rz 949/17 U Z A S A D N I E N I E M.W. (dalej: "Skarżąca") zwróciła się po raz kolejny o przyznanie prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata. W uzasadnieniu wniosku podała, że nie jest w stanie bez uszczerbku utrzymania koniecznego, tj. głównie wydatków związanych z leczeniem, ponieść kosztów postępowania sądowego, w tym zatrudnienia adwokata z wyboru. Ponoszone koszty leczenia, utrzymania domu, wyżywienia wykazane w formularzu usprawiedliwiają wniosek. Skarżąca pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z mężem, pobierane świadczenia: 1497 zł i 1713 zł są jedynymi dochodami obojga małżonków. Zobowiązania i stałe wydatki w miesiącu czerwcu 2018 r. to koszty wykupu leków 466 zł, koszty wyżywienia 814 zł, opłata za gaz 834 zł- należność spłacana ratalnie i bieżący rachunek 244,72 zł, prąd 279,55 zł, dopłata do szyny podjazdowej do wózka inwalidzkiego 553,50 zł, zaległe zobowiązanie wobec PGNiG 1668 zł. Jako majątek Skarżąca wskazała dom o pow. 64 m² na działce siedliskowej o pow. 0,21 ha. Rozpoznając wniosek stwierdzono, co następuje: Wniosek Skarżącej należało potraktować jako wniosek o zmianę postanowienia z dnia 12 marca 2018 r. sygn.. II SA/Rz 949/15. Jest on bowiem kolejnym żądaniem w zakresie przyznania prawa pomocy, podobnym w swojej treści, jak wniosek rozpoznany ww. postanowieniem. W takich więc okolicznościach należało dokonać porównania sytuacji majątkowej i możliwości finansowych istniejących w dacie zgłoszenia poprzedniego wniosku z sytuacją przedstawioną w niniejszym wniosku. W takiej sytuacji zasadnicze znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy ma art. 165 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r., poz. 1302)- zwanej dalej P.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem postanowienia niekończące postępowania w sprawie – a do takiej kategorii należy zaliczyć postanowienia w przedmiocie prawa pomocy- mogą być uchylane lub zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. Należy podkreślić, że bez zmiany okoliczności sprawy sąd nie może zmienić lub uchylić swego postanowienia, nawet gdyby doszedł do wniosku, że jego poprzednia ocena tych okoliczności była błędna (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 10 listopada 1970 r. , sygn. II CZ 139/70, OSPiKA 1971, nr 10, poz. 178). Przez pojęcie "zmiany okoliczności sprawy", zgodnie z orzecznictwem i doktryną, należy rozumieć wszelkie zmiany w okolicznościach faktycznych sprawy, jak i obowiązujących przepisach prawnych, które uzasadniają wydanie postanowienia odmiennej treści niż uprzednio wydane (zob. B. Dauter w: B.Dauter, B.Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2005, s. 382-383). W przypadku sprawy dotyczącej prawa pomocy zmiana musiałaby być tego rodzaju, by przyznanie prawa pomocy stało się zasadne. W rozpoznawanej sprawie Skarżąca wskazała na okoliczności, które należy ocenić w sposób, który uzasadnia wzruszenie prawomocnego postanowienia z dnia 12 marca 2018 r. Skarżąca nie jest w stanie opłacić na bieżąco rachunków za dostarczane media, zwłaszcza w okresie gdy ich pobór jest wyższy, dlatego spłaca zaległości w ratach, wyznaczonych przez dostawcę, co uprawdopodobniła w związku z wnioskiem o prawo pomocy w innej sprawie, w której wniosła skargę. Z kolei z uwagi na stan zdrowia nie jest możliwe poczynienie oszczędności w innych wydatkach rodziny, które i tak zostały zwiększone z uwagi na poczynione przystosowanie wjazdu dla wózka inwalidzkiego męża. Z tego tytułu zaistniała konieczność partycypowania w kosztach tej koniecznej inwestycji. W takiej sytuacji argumenty wniosku należy uznać za zasadne i w konsekwencji zmienić postanowienie z dnia 12 marca 2018 r., ponieważ zaistniały okoliczności, które dają postawę do przyjęcia, że wystąpiły przesłanki, o których mowa w art. 165 P.p.s.a. W rozpoznawanej sprawie Skarżąca wykazała bowiem, że nastąpiła zmiana okoliczności dotyczących sytuacji życiowej determinującej sytuację majątkową, co uzasadnia wydanie postanowienia o treści innej, niż treść postanowienia z dnia 12 marca 2018 r. Skarżąca wykazała okoliczności, w wyniku których istnieje konieczność przekierowania środków utrzymania na inny konieczny cel. Z powyższych względów na podstawie art. 246 § 1 pkt 1, art. 258 § 2 pkt 7 w zw. z art. 165 P.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 24.07.2026. · Źródło