II SA/Rz 949/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie: Przewodniczący – Sędzia WSA Joanna Zdrzałka po rozpoznaniu w dniu 6 kwietnia 2018 r. w Rzeszowie na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu MW od postanowienia referendarza sądowego z dnia 12 marca 2018 r. II SA/Rz 949/17 w przedmiocie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi MW na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] lipca 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji - p o s t a n a w i a - utrzymać zaskarżone postanowienie w mocy Skarżąca zwróciła się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie o przyznanie jej prawa pomocy obejmującego zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Po rozpoznaniu zgłoszonego żądania, postanowieniem z dnia 12 marca 2018 r. II SA/Rz 949/17 referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Rzeszowie odmówił przyznania skarżącej prawa pomocy. Zdaniem referendarza sądowego, wnioskodawczyni nie wykazała, aby nie była w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Nie wskazała bowiem celu wyjazdów, na które przeznacza około 450 zł miesięcznie, jak również nie w złożonym wniosku podała dwie różne kwoty z tytułu opłat za telefon oraz wyżywienia. Ponadto referendarz sądowy wskazał, że aktualnie skarżąca zobowiązana jest do uiszczenia opłaty 100 zł tytułem wpisu sądowego od złożonego zażalenia, co w świetle uiszczonego przez nią wpisu sądowego od skargi w wysokości 200 zł, czyni niewiarygodnym oświadczenie o braku możliwości płatniczych skarżącej. W ocenie referendarza sądowego za nie mniej istotny należało uznać fakt, że na obecnym etapie postępowania sądowoadministracyjnego brak jest przymusu radcowsko – adwokackiego. We wniesionym sprzeciwie MW wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia referendarza sądowego i przyznanie jej prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Zdaniem skarżącej, referendarz sądowy dokonał błędnej oceny złożonego przez nią wniosku uznając, że stan zdrowia członków rodziny oraz sytuacja materialno – bytowa umożliwia pokrycie kosztów postępowania sądowego. Wnioskodawczyni wskazała, że w złożonym wniosku zaznaczyła, iż na żądanie sądu przedstawi wszelką dokumentację obrazującą zarówno wysokość comiesięcznych wydatków oraz ich charakter, jednakże referendarz sądowy zaniechał wezwania jej w trybie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 z późn. zm.) – dalej: "Ppsa", czym naruszył wskazaną regulację. Ponadto zdaniem skarżącej, za uwzględnieniem zgłoszonego przez nią żądania przemawia wiek wnioskodawczyni, stan jej zdrowia oraz to, że nie posiada niezbędnej wiedzy prawniczej. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W myśl art. 260 § 1 i 2 Ppsa, rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. W sprawach takich wniesienie sprzeciwu wstrzymuje wykonalność zarządzenia lub postanowienia, a Wojewódzki Sąd Administracyjny orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu. Wskazać przy tym należy, że jedyną przesłanką warunkującą przyznanie stronie prawa pomocy, jest w świetle art. 246 Ppsa sytuacji materialno – bytowa wnioskodawcy. Tym samym zarówno brak wiedzy prawniczej, jak i stopień skomplikowania sprawy nie miały i nie mogły mieć wpływu na ocenę zasadności zgłoszonego wniosku o przyznanie prawa pomocy. Skarżąca ubiega się o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata (art. 245 § 2 Ppsa). W myśl zatem art. 246 § 1 pkt 1 Ppsa jej obowiązkiem było wykazanie, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. W ocenie Sądu analiza wniosku skarżącej nie pozwala na przyjęcie, że wykazała ona taką okoliczność, a zatem zaskarżonym postanowieniem referendarz sądowy w pełni zasadnie odmówił uwzględnienia zgłoszonego żądania. Zdaniem Sądu, słusznie przyjął referendarz sądowy, że dysponując comiesięcznym dochodem w wysokości niespełna 3 100 zł, dwuosobowa rodzina skarżącej jest w stanie nie tyle ponieść część, ale całość kosztów postępowania. Argumentację podniesioną przez skarżącą w sprzeciwie uznać należy za chybioną, gdyż co do zasady sąd administracyjny (referendarz sądowy) rozpoznaje wniosek osoby fizycznej o przyznanie prawa pomocy na podstawie samego formularza PPF oraz dołączonej do niego dokumentacji. Jak już bowiem wskazano, to wnioskodawca winien wykazać, że jego sytuacja materialno – bytowa uzasadnia udzielenie mu wnioskowanego wsparcia. Brak jest natomiast podstaw do przyjęcia, że to sąd administracyjny a nie wnioskodawca winien ustalać zakres dokumentacji, która mogłaby być pomocna dla oceny zasadności zgłoszonego wniosku. Tym samym, sąd może skorzystać z przewidzianego w art. 255 Ppsa trybu wezwania wnioskodawcy do złożenia dodatkowych informacji lub wyjaśnień wówczas, gdy zgłoszony wniosek budzi wątpliwości, a zakres żądanych informacji może rzutować bezpośrednio na ocenę zasadności wniosku. Takie natomiast wątpliwości - zdaniem Sądu – w realiach opisywanej sprawy nie wystąpiły, gdyż już na podstawie treści wniosku można było wywieść, co z resztą uczynił rozpoznający wniosek referendarz sądowy, że w odniesieniu do skarżącej nie zachodzą okoliczności, o których mowa w art. 246 § 1 pkt 1 Ppsa. Nie mniej istotny jest fakt, że skarżąca inicjując do tej pory niespełna 20 postępowań przed Sądem nabyła wiedzę, że skarga sądowoadministracyjna, co do zasady, podlega opłacie, a zatem planując wniesienie kolejnej skargi winna poczynić oszczędności związane koniecznością pokrycia kosztów postępowania i uczynić zadość określonej w art. 199 Ppsa zasadzie ponoszenia przez strony kosztów postępowania związanych z ich udziałem w sprawie. Inicjując niniejszą sprawę w sierpniu 2017 r. skarżąca mogła poczynić nawet drobne oszczędności, które z uwagi na upływ czasu umożliwiłyby uiszczenie wpisu od skargi oraz opłacenie fachowej pomocy prawnej. Oszczędności takie, przy obecnych dochodach, może również poczynić w toku ewentualnego postępowania, a co za tym idzie, ustalić z zawodowym pełnomocnikiem sposób zapłaty należności z tytułu udzielonej pomocy. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 260 § 1 i § 2 Ppsa, orzeczono o utrzymaniu zaskarżonego postanowienia w mocy.