II SA/Rz 949/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Magdalena Józefczyk /spr./ Sędziowie WSA Elżbieta Mazur - Selwa AWSA Karina Gniewek - Berezowska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 18 sierpnia 2021 r. sprawy ze skargi I. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] kwietnia 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy ustalenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego uchyla zaskarżoną decyzję i decyzję Burmistrza z dnia [...] marca 2021 r. nr [...]. Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] (dalej: "Kolegium", "organ odwoławczy" lub "organ II instancji") z dnia [...] kwietnia 2021 r. nr [...], utrzymująca w mocy decyzję Burmistrza [...] (dalej: "Burmistrz" lub "organ I instancji") z dnia [...] marca 2021 r. nr [...], w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Wydanie decyzji poprzedzało postępowanie administracyjne o następującym przebiegu: W dniu 18 lutego 2021 r. ID (dalej: "Skarżąca") zwróciła się do Burmistrza [...] o przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką sprawowaną nad jej niepełnosprawnym w stopniu znacznym ojcem – WW. Decyzją z dnia [...] marca 2021 r. nr [...] Burmistrz [...] odmówił przyznania skarżącej wnioskowanego świadczenia. Organ I instancji podał, że WW legitymuje się orzeczeniem lekarza orzecznika Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] października 2019 r. nr [...] o trwałej niezdolności do samodzielnej egzystencji. Ze wskazanego orzeczenia, nie da się ustalić dokładnej daty powstania niepełnosprawności a, skoro niepełnosprawność nie powstała przed ukończeniem 18 roku życia, bądź 25 roku życia w przypadku uczęszczania do szkoły lub szkoły wyżej, to zachodzi negatywna przesłanka do przyznania świadczenia, o którym mowa w art. 17 ust. 1b ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2020 r. poz. 111 z późn. zm.) – dalej: "u.ś.r.". Ponadto organ I instancji wskazał, że WW pozostaje w związku małżeńskim, a z informacji posiadanych przez organ nie wynika, aby HW - żona niepełnosprawnego legitymowała się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Względem Skarżącej istnieje negatywna przesłanka do uwzględnienia wniosku, wskazana w art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a) u.ś.r. Skarżąca wniosła odwołanie od tej decyzji argumentując, że stan zdrowia jej ojca wymaga stałej i całodobowej opieki, wobec czego jej wniosek należało uwzględnić. Decyzją z dnia [...] kwietnia 2021 r. nr [...] utrzymało w mocy opisaną wyżej decyzję Burmistrza [...]. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wskazało, że wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r. K 38/13, art. 17 ust. 1b u.ś.r., w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności, za niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji. Skoro wyrok ten odnosi bezpośredni skutek, to w ocenie organu odwoławczego zmodyfikowany przepis art. 17 ust. 1b u.ś.r. w dopełnieniu art. 17 ust. 1 tej ustawy może być stosowany. Brak jest zatem podstaw do przyjęcia, że przesłanką negatywną do przyznania świadczenia jest data powstania niepełnosprawności u ojca Skarżącej. Słusznie natomiast wskazał Burmistrz, że ojciec skarżącej pozostaje w związku małżeńskim z HW, która nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Ta okoliczność stanowi negatywną przesłankę do przyznania wnioskowanego świadczenia. Zasadnie organ I instancji odmówił przyznania Skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie, ID wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, a ponadto o zasądzenie kosztów postępowania. Zaskarżonej decyzji skarżąca zarzuciła naruszenie: I. art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a) u.ś.r. poprzez jego błędną wykładnię i przyjęcie, że pozostawania w związku małżeńskim ojca skarżącej i jednoczesny brak legitymowania się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności przez jego żonę – HW, stanowi przesłankę do odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego skarżącej będącej zstępną osoby wymagającej opieki; II. art. 77 § 1 i art. 7 w zw. z art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 735 z późn. zm.) – dalej: "K.p.a.", poprzez wadliwe ustalenie stanu faktycznego sprawy i przyjęcie, że HW obiektywnie jest w stanie sprawować opiekę nad niepełnosprawnym mężem. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczas wyrażone stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: Sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, co wynika z art. 1ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2019 r. poz. 2167 z późn. zm.). Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 zwana dalej "P.p.s.a."). Stosownie do tego przepisu sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W myśl art. 145 §1 P.p.s.a., Sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji bądź postanowienia lub stwierdzenia ich nieważności, ewentualnie niezgodności z prawem, gdy dotknięte są one naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli miało ono istotny wpływ na wynik sprawy, lub zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji wymienione w art. 156 K.p.a. lub innych przepisach. W myśl art. 151 P.p.s.a. w razie nieuwzględnienia skargi w całości albo w części Sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie niniejszy wyrok wydał na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów, na podstawie art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r., poz. 374 z późn. zm.). Poddawszy ocenie legalności zaskarżoną decyzję w granicach wyznaczonych wyżej powołanymi przepisami, Sąd doszedł do przekonania, że skarga zasługuje na uwzględnienie wobec naruszenia przepisów procesowych, co Sąd uwzględnił z urzędu. Skład orzekający Sądu w pełni podziela zaprezentowaną przez Kolegium w zaskarżonej decyzji wykładnię art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. b u.ś.r., że tylko orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności małżonka skutkuje przekazaniem sprawowania opieki na inne osoby, na których ciąży obowiązek alimentacyjny. W rozpoznawanej sprawie nie jest sporne, że ojciec skarżącej WW orzeczeniem z dnia 30 października 2019 r. został uznany za trwale niezdolnego do samodzielnej egzystencji i nie da się ustalić dokładnej daty powstania niezdolności do samodzielnej egzystencji. Z oświadczenia Skarżącej z dnia 18 lutego 2021 r., złożonego pod odpowiedzialnością karną w trybie art. 233 § 1 Kodeksu karnego wynika, że ID rezygnuje z zatrudnienia w związku z koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawnym ojcem, siostra dysponuje orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności. Matka skarżącej nie ma orzeczonego stopnia niepełnosprawności, ani też nie jest w trakcie ubiegania się o wydanie takiego orzeczenia. W aktach administracyjnych znajduje się też zaświadczenie z dnia [...] lutego 2021 wystawione przez lek. med. [...], że matka Skarżącej HW ze względu na stan zdrowia nie może sprawować opieki nad niezdolnym do samodzielnej egzystencji mężem. Ze względu na stan zdrowia wymaga stałego i systematycznego leczenia, całkowitego unikania obciążania narządu ruchu. Sąd zwraca uwagę, że stosownie do art. 9 K.p.a. organy administracji publicznej są obowiązane do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Organy czuwają nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek. Zatem Skarżącą należało poinformować o możliwości złożenia wniosku do właściwych organów o ustalenie stopnia niepełnosprawności dla HW. Gdyby odmówiła podjęcia takiego działania, to istotnie stan faktyczny uzasadniałby odmowę przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Sam zapis w oświadczeniu Skarżącej z dnia 21 lutego, że nie toczy się postępowanie o ustalenie stopnia niepełnosprawności nie jest tożsamy z tym, że Skarżąca takie postępowanie zechce podjąć. Biorąc pod uwagę, że w rodzinie Skarżącej siostra ma orzeczony stopień niepełnosprawności, a także fakty dotyczące zdrowia matki Skarżącej, Sąd uznał, że elementem niezbędnym stanu faktycznego sprawy było udzielenie skarżącej stosownych informacji, względnie ustalenie, że nie będzie podejmowała czynności o ustalenie stopnia niepełnosprawności swojej matki. Skarżąca jednoznacznie musi się określić, czy matka jej wystąpi o ustalenie stopnia niepełnosprawności. Naruszenie zasad postępowania wyjaśniającego w opisanym zakresie spowodowało uwzględnienie skargi.Sąd uznał, że doszło do naruszenia art. 6 K.p.a, co przełożyło się na zaistnienie wątpliwości, co do ustalonego stanu faktycznego przez organy . Z tego względu Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w zw. z art. 135 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku. Wskazania, co do ponownego prowadzenia postępowania w przypadku uprawomocnienia się wyroku wynikają wprost z uzasadnienia.