II SA/Rz 951/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w osobie: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Solarski po rozpoznaniu w dniu 30 listopada 2010 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku Z. W. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] sierpnia 2010 r. Nr [...] w przedmiocie nakazu przywrócenia obiektu budowlanego do stanu poprzedniego - p o s t a n a w i a - przyznać skarżącemu prawo pomocy obejmujące zwolnienie od kosztów sądowych w całości. Z. W. wezwany do opłacenia wpisu w kwocie 500 zł. od skargi na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] sierpnia 2010 r. Nr [...], wnosząc zażalenie na wydane w tym przedmiocie zarządzenie, jednocześnie złożonym na urzędowym formularzu PPF wnioskiem o przyznanie prawa pomocy zwrócił się o przyznanie mu zwolnienia od kosztów sądowych. W wyniku rozpoznania tego wniosku, postanowieniem z dnia 9 listopada 2010 r. wydanym przez referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie zwolniono wnioskodawcę od obowiązku uiszczenia wpisu od skargi w 3/5 części, w pozostałej odmawiając mu zwolnienia od kosztów sądowych. Z. W. kwestionując jego zasadność, pouczony o prawie wniesienia od powyższego postanowienia sprzeciwu taki wniósł, domagając się zwolnienia od obowiązku uiszczenia wpisu od skargi w całości. Wskazał w nim, że zapadłe rozstrzygnięcie nie jest trafne, bowiem nie jest możliwe dalsze ograniczenie ponoszonych przez niego wydatków przeznaczanych na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych; już żyje "na pograniczu nędznego bytowania" i ograniczył swe wydatki do minimum. Warunki ekonomiczne panujące w 2004 r. kiedy dokonał związanej z przedmiotem skargi zabudowy balkonu z przeznaczeniem na gołębnik nie przystają do obecnych rosnących kosztów utrzymania. Z prowadzonej hodowli gołębi nie czerpie żadnych dochodów ani innych korzyści. W takiej sytuacji nie jest w stanie nawet w dłuższym okresie czasu poczynić żadnych oszczędności. Sprzeciw został złożony w terminie, co zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – określanej dalej jako P.p.s.a., wywołuje skutek w postaci utraty mocy postanowienia przeciwko któremu został on wniesiony, a będąca przedmiotem sprzeciwu sprawa podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Dokonana przez Sąd ponowna ocena złożonego wniosku przemawia za jego uwzględnieniem, przy czym mimo wnioskowania w nim przez skarżącego o zwolnienie w całości od wpisu od skargi, z uwagi na dochodzony zakres prawa pomocy wskazany w formularzu PPF i podniesione w sprzeciwie okoliczności przyjęto, że faktycznie ubiega się on o przyznanie mu w takim zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Zwolnienie od nich, zarówno w całości jak i w części, objęte jest częściowym prawem pomocy i uzależnione jest od wykazania braku możliwości poniesienia pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego siebie i rodziny (art. 245 § 3 w/z z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.). Opierając się na danych zawartych w sprzeciwie oraz uprzednio przedstawionych w formularzu PPF należy stwierdzić, że Z. W. warunek ten jednak spełnił. Wnioskodawca jest osobą starszą (liczy 74 lata), schorowaną (cukrzyca, nadciśnienie), prowadzącą 1-osobowe gospodarstwo domowe, którego jedynym źródłem utrzymania jest renta w wysokości 936 zł. netto. Z dochodów tych pokrywa wszystkie wydatki związane z utrzymaniem siebie i mieszkania (48,6 m²), stanowiącego jedyny wartościowy składnik jego majątku. Wg złożonego oświadczenia średnia wysokość jego miesięcznych wydatków związanych z opłatami za czynsz, gaz, wodę, kanalizację, energię elektryczną, telefon, abonament rtv, podatek od nieruchomości oraz zakup lekarstw wynosi 568 zł. Na żywność pozostaje mu więc kwota ok. 370 zł. miesięcznie. Rodzaj i proporcje tych wydatków odnoszone do niezbędnych kosztów utrzymania jednej osoby nie pozwalają uznać ich za wygórowane, a tym samym jako dających skarżącemu możliwość poczynienia w nich dodatkowych oszczędności. Dotyczą one zaspokajania w niezbędnym zakresie jego koniecznych potrzeb życiowych i za wiarygodne należy uznać zawarte w sprzeciwie wyjaśnienie, że nie jest możliwe ich dalsze ograniczenie. Na podkreślenie zasługuje też fakt, że wnioskodawca jest osobą samotną i niezależnie od wydatków na żywność obciążają go w pełni opłaty związane z utrzymaniem mieszkania, które już przy dwóch lub więcej osobach – przy założeniu posiadania przez nie jakiegoś źródła dochodów - uległyby proporcjonalnemu obniżeniu. Z. W. nie wykazał posiadania także żadnych wartościowych składników majątkowych, które w wyniku ewentualnego szybkiego spieniężenia mogłyby stanowić źródło pokrycia kosztów sądowych. W tej sytuacji analiza sytuacji materialnej skarżącego pozwala uznać, że nie będzie on w stanie wywiązać się z ustawowego obowiązku poniesienia kosztów postępowania (kosztów sądowych) związanych ze swoim udziałem w sprawie, wśród których niewątpliwie największe obciążenie stanowi wymagalny na obecnym etapie wpis od skargi w kwocie 500 zł. Opłacenie takiej kwoty oraz pozostałych kosztów sądowych które mogą wystąpić w przyszłości nie mogłoby się odbyć bez uszczerbku dla jego koniecznego utrzymania. W związku z powyższym na podstawie art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 260 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi postanowiono jak w sentencji.