II SA/Rz 955/17

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Rzeszowie Agata Kosowska-Dudzik po rozpoznaniu w dniu 25 września 2017 roku w Rzeszowie na posiedzeniu niejawnym wniosku J. R. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego w sprawie ze skargi J. R. na decyzję Wojewody z dnia [...] lipca 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu nieruchomości - postanawia - I. przyznać wnioskodawcy prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, II. odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie ustanowienia radcy prawnego. J. R. wezwany został do uiszczenia wpisu w wysokości 200 zł od jego skargi na decyzję Wojewody w przedmiocie odmowy zwrotu nieruchomości. Następnie, skarżący wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego. Wskazał, że razem z żoną, z którą prowadzi gospodarstwo domowe są osobami w podeszłym wieku. Oboje cierpią na schorzenia nowotworowe. Zajmują mieszkanie o pow. 76 m.kw. Ich świadczenia emerytalne wynoszą: 1577,97 zł oraz 1527,02 zł. Wydatki są zaś następujące: czynsz za mieszkanie – 618,41 zł, energia elektryczna – 212,75 zł, telefon – 120 zł, leczenie – 1500 zł. Rozpoznając wniosek zważono, co następuje: Zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego składa się na całkowite prawo pomocy, o czym stanowi art. 245 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm.), zwanej dalej "P.p.s.a.". Natomiast zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub tylko ustanowienie radcy prawnego to prawo pomocy w częściowym zakresie, co wynika z kolei z treści art. 245 § 3 P.p.s.a. Przesłanką uzyskania tego ostatniego jest niemożność poniesienia pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.). Natomiast, całkowite prawo pomocy otrzymuje osoba, która nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a.). Jednoznaczna treść powołanych regulacji wskazuje przy tym, że wykazanie powyższych przesłanek spoczywa na wnioskodawcy, który w tym celu powinien przedstawić w jak najpełniejszy sposób swoją sytuację rodzinną, bytową i materialną. Analiza wniosku strony doprowadziła do konkluzji o jego częściowej zasadności. Zwalniając więc stronę od kosztów sądowych referendarz sądowy wziął przede wszystkim pod uwagę okoliczność w postaci ciężkich schorzeń, na które cierpi zarówno skarżący, jak i jego żona. Zostały one wykazane nadesłaną do Sądu dokumentacją lekarską. Powyższe wiążą się z bardzo dużymi wydatkami, stanowiącymi prawie połowę uzyskiwanego przez wymienionych dochodu. Przyznając wnioskodawcy prawo pomocy tylko w częściowym zakresie uwzględniono z kolei fakt, że obydwoje skarżący uzyskują stałe dochody. Tymczasem osoba dysponująca co miesiąc określonymi środkami finansowymi winna partycypować w kosztach zainicjowanego jej skargą postępowania sądowego. Wynika to z brzmienia art. 199 P.p.s.a. Stanowi on, że to strony ponoszą koszty postępowania związane z ich udziałem w sprawie. Wnioskodawca wraz z żoną, oprócz wskazanego faktu ma także zabezpieczone potrzeby mieszkaniowe. Wydatek na telefon w kwocie 120 zł miesięcznie trudno zaś zaliczyć do niezbędnego w rozumieniu powołanego art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. W świetle zaś tego przepisu, tylko fundusze wydatkowane na konieczne potrzeby tj. o charakterze egzystencjalnym mogą korzystać z pierwszeństwa wobec kosztów postępowania sądowego. Dodatkowo wskazać należy, że w postępowaniu sądowym Sąd z urzędu zajmuje się badaniem wszelkich nieprawidłowości, które zaistniały w postępowaniu administracyjnym, oceniając je pod kątem wpływu na wynik sprawy i ewentualnego wyeliminowania z obrotu prawnego. Udział zaś profesjonalnego pełnomocnika w osobie adwokata czy radcy prawnego wymagany jest dopiero na etapie składania niektórych środków zaskarżenia. Z tych względów uznano, że zasadnym jest zwolnienie J. R. od kosztów sądowych i odmowa ustanowienia na jego rzecz radcy prawnego. Nie wykazał on bowiem by był osobą ubogą, a do takiej właśnie skierowane jest całkowite prawo pomocy. Zaspokojone potrzeby mieszkaniowe skarżącego i jego współmałżonki oraz ich stałe dochody pozwalające na zaspokojenie nie tylko podstawowych wydatków (tj. na telefon) musiały skutkować tylko częściowym przychyleniem się do żądania strony. Podstawę orzeczenia stanowi art. 258 § 2 pkt 7 w zw. z art. 245 § 2, § 3 i art. 246 § 1 pkt 1, pkt 2 P.p.s.a.