II SA/Rz 965/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący WSA Zbigniew Czarnik Sędziowie NSA Stanisław Śliwa /spr./ WSA Ewa Partyka Protokolant st. sekr. sąd. Anna Mazurek - Ferenc po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 6 lutego 2013 r. sprawy ze skargi W. M. na czynność Starosty [...] z dnia [...] sierpnia 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nadpłaty za kartę pojazdu I. stwierdza bezskuteczność zaskarżonej czynności; II. uznaje uprawnienie W. M. do zwrotu części opłaty za kartę pojazdu dla samochodu marki Volkswagen Golf nr rej. [...] w kwocie 425 zł /słownie: czterysta dwadzieścia pięć złotych/; III. zasądza od Starosty [...] na rzecz skarżącego W. M. kwotę 457 zł /słownie: czterysta pięćdziesiąt siedem złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Przedmiot zaskarżenia stanowi czynność Starosty [...] z dnia [...] sierpnia 2012r. znak: [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nadpłaty za wydanie karty pojazdu dla samochodu marki Volkswagen Golf nr rej. [...]. Stan faktyczny niniejszej sprawy przedstawia się następująco. We wniosku z dnia 12 lipca 2012 r. W. M. zwrócił się do Starosty [...] o stwierdzenie nadpłaty w opłacie za wydanie karty pojazdu dla samochodu marki Volkswagen Golf nr rej. [...] w wysokości 425 zł, stwierdzenie uprawnienia do otrzymania zwrotu części opłaty pobranej przez organ za wydanie karty pojazdu oraz o zwrot nadpłaconej kwoty wraz z oprocentowaniem od dnia 15 lipca 2004r. do dnia 7 kwietnia 2008r. (określonego zgodnie z art. 78 § 5 pkt 2 ustawy Ordynacja podatkowa tj. do trzydziestego dnia od dnia publikacji orzeczenia Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej). W motywach wniosku w sposób bardzo obszerny przedstawił odnoszące się do przedmiotu sprawy orzecznictwo sądowe. W odpowiedzi (pismo z dnia 9 sierpnia 2012r. znak: [...]) Starosta [...] stwierdził, że opłata za kartę pojazdu pobrana została zgodnie z przepisami prawa obowiązującymi w dniu dokonania rejestracji pojazdu. Organ wskazał, że obowiązek pobrania przedmiotowej opłaty wynikał mianowicie z art. 77 ust. 3 ustawy z dnia 20 czerwca 1997r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2005r. Nr 108, poz. 908 z późn. zm.) oraz z § 1 ust.1 pkt 3 załącznika nr 1 do rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 27 września 2003r. w sprawie szczegółowych czynności organów w sprawach związanych z dopuszczeniem pojazdu do ruchu oraz wzorów dokumentów w tych sprawach (Dz. U. z 2007r. Nr 137, poz. 968). Wysokość tej opłaty określał natomiast § 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu (Dz. U. Nr 137, poz. 1310), którego niezgodność z Konstytucją Rzeczypospolitej Polskiej stwierdzona została przez Trybunał Konstytucyjny. Trybunał stwierdził jednocześnie, że zakwestionowany przepis utraci moc obowiązującą z dniem 1 maja 2006r. Oznacza to, zdaniem organu, iż w dacie rejestracji pojazdu – samochodu marki Volkswagen Golf obowiązywała opłata za kartę pojazdu w uiszczonej przez wnioskodawcę wysokości. Brak jest tym samym podstaw do twierdzenia o istnieniu jakiejkolwiek nadpłaty. W piśmie datowanym 13 sierpnia 2012r. W. M. wezwał Starostę [...] – działając na podstawie art. 52 § 3 w zw. z art. 3 § 2 pkt 4 i art. 146 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r., poz. 270 z późn. zm.), określanej dalej jako "P.p.s.a." do usunięcia naruszenia prawa poprzez stwierdzenie nadpłaty w opłacie za wydanie karty pojazdu, stwierdzenie uprawnienia do otrzymania zwrotu części opłaty pobranej przez organ za wydanie karty pojazdu oraz zwrot nadpłaconej kwoty z oprocentowaniem. Odpowiadając na powyższe – pismo z dnia 14 września 2012r. znak: [...] – Starosta [...] poinformował, iż podtrzymuje stanowisko zajęte w piśmie z dnia 9 sierpnia 2012r. W dniu 25 września 2012r. W. M. wystąpił z wymienioną na wstępie skargą do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie na czynność Starosty [...] z dnia [...] sierpnia 2012r., wnosząc o jej uchylenie, stwierdzenie bezskuteczności tej czynności (polegającej na odmowie stwierdzenia nadpłaty), o stwierdzenie nadpłaty w opłacie za wydanie karty pojazdu dla samochodu marki Volkswagen Golf nr rej. [...] w wysokości 425 zł, stwierdzenie obowiązku dokonania zwrotu powyższej kwoty wraz z oprocentowaniem od dnia 15 lipca 2004r. do dnia 7 kwietnia 2008r. oraz o zasądzenie kosztów postępowania. Skarżący wskazał, że spełnione zostały warunki formalne decydujące o skutecznym złożeniu przedmiotowej skargi, bowiem wyczerpany został tryb wskazany w art. 52 § 3 P.p.s.a. Odnosząc się natomiast do kwestii merytorycznych podniósł, że zgodność krajowych regulacji prawnych odnoszących się do opłat za wydanie karty pojazdu z przepisem art. 90 akapit pierwszy Traktatu Ustanawiającego Wspólnotę Europejską (TWE) stała się przedmiotem postanowienia Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości z dnia 10 grudnia 2007r. w sprawie C-134/07, w której Trybunał stwierdził, że powołany przepis należy interpretować w ten sposób, że sprzeciwia się on opłacie takiej jak przewidziana w § 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003r. Opłata ta jest bowiem nakładana w związku z pierwszą rejestracją używanego pojazdu samochodowego przywiezionego z innego państwa członkowskiego, lecz nie jest nakładana w związku z nabyciem w Polsce używanego pojazdu samochodowego, jeśli jest on tam już zarejestrowany. Skarżący zaznaczył, iż kwestia pobrania opłaty za wydanie karty pojazdu była także przedmiotem wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 17 stycznia 2006r., stwierdzającego niezgodność § 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003r. z art. 77 ust. 4 pkt 2 i ust. 5 ustawy Prawo o ruchu drogowym oraz art. 92 ust. 1 i art. 217 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. W uzasadnieniu tego orzeczenia stwierdzono, iż doszło do zawyżenia wysokości opłaty, wykraczającego poza zakres zawartego w ustawie upoważnienia. Trybunał uznał mianowicie, że powyższe rozporządzenie, niezgodnie ze wskazanymi w ustawie wytycznymi w postaci nakazu uwzględnienia rzeczywistego znaczenia karty pojazdu dla rejestracji pojazdu oraz kosztów związanych z drukiem i dystrybucją karty, ustalało opłatę, uwzględniając dodatkowo koszty innych zadań administracji publicznej, których ustawodawca nie przewiduje. Składający skargę podkreślił, że opłata za kartę pojazdu należy do opłat publicznoprawnych, stanowiących dochody powiatu określone w art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 13 listopada 2003r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego (Dz. U. z 2005r. Nr 8, poz. 60 ze zm.). W jego ocenie, nie ma podstaw do stosowania wobec tej opłaty przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012r. poz. 749 z późn. zm.), zwanej w dalszej części "O.p.", jak też ustalania obowiązku jej uiszczenia w formie decyzji administracyjnej. Obowiązek uiszczenia opłaty, jak i jej wysokość wynikają bezpośrednio z przepisów prawa. Skarżący podniósł, że opłata za kartę pojazdu nie stanowiła zobowiązania podatkowego, w tym przede wszystkim nie nosiła charakteru zobowiązania i została uiszczona przed wydaniem karty pojazdu. Ponadto, zobowiązanie podatkowe, które wygasło wskutek zapłaty nie ulega przedawnieniu, co oznacza, że termin przedawnienia nie biegnie, a prawo do złożenia wniosku o stwierdzenie nadpłaty nie wygasa. W odpowiedzi na skargę Starosta [...] wniósł o jej oddalenie w całości. Organ wskazał, że opłata za kartę pojazdu w wysokości 500 zł pobrana została od skarżącego na podstawie § 1 obowiązującego w dniu pobrania (tj. 15 lipca 2004r.) rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 28.07.2003r. Następnie wyrokiem z dnia 17 stycznia 2006r. Trybunał Konstytucyjny uznał, iż przepis ten jest niezgodny z Konstytucją RP, lecz wskazał jednocześnie, że utraci on moc obowiązującą z dniem 1 maja 2006r. Konsekwencją powyższego była konieczność stosowania przez organy administracji powyższego przepisu aż do wskazanej w wyroku Trybunału daty. Starosta podkreślił, że w sytuacji gdy Trybunał Konstytucyjny odracza wejście w życie wydanego orzeczenia, wówczas do czasu upływu wyznaczonego terminu zakwestionowany przepis - mimo swej niekonstytucyjności – obowiązuje, a zatem może stanowić podstawę podejmowanych rozstrzygnięć. Wyrok Trybunału Konstytucyjnego nie działa zatem wstecz. Starosta stwierdził, że opłata za kartę pojazdu stanowi niepodatkową należność budżetową o charakterze publiczno-prawnym, o której mowa w art. 60 pkt 7 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009r. o finansach publicznych (Dz. U. Nr 157, poz. 1240 z późn. zm.) i jako taka podlega zgodnie z art. 67 tej ustawy regulacjom działu III ustawy Ordynacja podatkowa. Organ zwrócił uwagę, że w myśl art. 79 § 2 O.p., prawo do złożenia wniosku o stwierdzenie nadpłaty wygasa po upływie terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego. Zobowiązanie takie przedawnia się zaś według art. 70 § 1 O.p. z upływem 5 lat licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku. Biorąc powyższe unormowania pod uwagę Starosta stwierdził, że zobowiązanie z tytułu opłaty za kartę pojazdu uiszczone przez skarżącego w dniu 15 lipca 2004r. przedawniło się 31 grudnia 2009r. i z tą datą wygasło prawo do złożenia wniosku o stwierdzenie nadpłaty z tytułu pobranej opłaty za kartę pojazdu. Tymczasem wniosek o stwierdzenie takiej nadpłaty złożony został przez skarżącego dopiero w dniu 12 lipca 2012r., a więc już po upływie terminu przedawnienia. Organ podkreślił, że termin do złożenia wniosku z art. 79 § 2 O.p. jest terminem materialnoprawnym, który nie może być ani odroczony ani przedłużony. Starosta uznał także za niezasadne żądanie odsetek w powiązaniu z publikacją sentencji orzeczenia ETS, nie zaś wyroku Trybunału Konstytucyjnego w sytuacji, gdy pierwsze ze wskazanych orzeczeń zapadło w indywidualnej sprawie innej osoby. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Sądy administracyjne sprawują - w myśl art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) - wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, dokonując tego pod względem zgodności z prawem, o ile ustawy nie stanowią inaczej. Przedmiotem tej kontroli są formy działań organów administracyjnych określone w art. 3 § 2 P.p.s.a., w tym inne niż decyzje i postanowienia akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Według art. 146 § 1 P.p.s.a. sąd uwzględniając skargę na taki akt uchyla go, zaś uwzględniając skargę na czynność stwierdza jej bezskuteczność. Nadto w świetle § 2 powołanego artykułu, w sprawach tych sąd może uznać w wyroku uprawnienie bądź obowiązek wynikające z przepisów prawa. Sprawa niniejsza dotyczy odmowy zwrotu przez Starostę [...] kwoty 425 zł, stanowiącej część opłaty uiszczonej przez skarżącego w dniu 15 lipca 2004r. za wydanie karty pojazdu dla samochodu marki Volkswagen Golf nr rej. [...] w związku z rejestracją pojazdu sprowadzonego z zagranicy, pobranej w wysokości 500 zł na podstawie § 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003r. (Dz. U. Nr 137, poz. 1310) w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu, zwanego w dalszej części "rozporządzeniem". Przystępując do oceny niniejszej skargi w pierwszej kolejności należy wskazać na jej dopuszczalność, o której przesądziła uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego (NSA) z dnia 4 lutego 2008r. (I OPS 3/07, LexPolonica nr 1811984), w której Sąd ten stwierdził, że skierowane do organu żądanie zwrotu opłaty za wydanie karty pojazdu, uiszczonej na podstawie § 1 ust. 1 rozporządzenia jest sprawą administracyjną, którą organ załatwia w drodze aktu lub czynności, na które przysługuje skarga do sądu administracyjnego na podstawie art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a. Sąd wskazał, że obowiązek uiszczenia opłaty za wydanie karty pojazdu powstaje w toku indywidualnej sprawy administracyjnej o rejestrację pojazdu, rozstrzyganej przez organ w drodze decyzji administracyjnej, jednak sam obowiązek uiszczenia opłaty ma charakter obowiązku administracyjnego wynikającego z przepisów prawa, co do którego organ podejmuje akt lub czynność w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a. Należy w tym miejscu wskazać, że skarżący W. M. wyczerpał przewidziany w art. 52 § 3 P.p.s.a. tryb warunkujący skuteczne złożenie skargi. Po otrzymaniu bowiem odmownej odpowiedzi Starosty [...] na żądanie zwrotu części opłaty za kartę pojazdu (czynność z dnia 9 sierpnia 2012r.) skarżący, w czternastodniowym terminie wezwał organ do usunięcia naruszenia prawa (pismo z dnia 13 sierpnia 2012r.), a następnie zachowując trzydziestodniowy termin liczony od odpowiedzi na to wezwanie, która nastąpiła w piśmie z dnia 14 września 2012r., wystąpił w dniu 25 września 2012r. z przedmiotową skargą do tut. Sądu. Przechodząc do meritum należy podnieść, że legalność § 1 ust. 1 rozporządzenia, w oparciu o który pobrana została od skarżącego w dniu 15 lipca 2004r. kwota 500 zł tytułem opłaty za wydanie karty pojazdu zakwestionowana została przez Trybunał Konstytucyjny, który w wyroku z dnia 17 stycznia 2006r. (U 6/04, LexPolonica nr 397677) stwierdził, że przepis ten jest niezgodny z art. 77 ust. 4 pkt 2 i ust. 5 ustawy Prawo o ruchu drogowym oraz z art. 92 ust. 1 i art. 217 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Trybunał uznał, iż przez zawyżenie wysokości opłaty za kartę pojazdu doszło do wykroczenia poza zakres upoważnienia zawartego w ustawie, które nakazywało przy określaniu wysokości przedmiotowej opłaty uwzględnić znaczenie tego dokumentu dla rejestracji pojazdu oraz wysokość kosztów związanych z drukiem i dystrybucją kart pojazdów. Tymczasem niezgodnie z tymi wytycznymi uwzględniono dodatkowo koszty innych zadań administracji publicznej, których ustawodawca nie przewidział. Trybunał stwierdził ponadto, że przedmiotowy akt wykonawczy uregulował materię zastrzeżoną zgodnie z art. 217 Konstytucji RP do regulacji ustawowej. Wprawdzie Trybunał Konstytucyjny odroczył utratę mocy obowiązującej zakwestionowanego przepisu do dnia 1 maja 2006r., jednak nie stanowi to przeszkody do odmowy jego zastosowania przez Sąd jako niekonstytucyjnego od dnia wydania. Teza ta nie budzi wątpliwości w orzecznictwie sądowym, w którym przyjmuje się, że z mocy art. 178 ust. 1 Konstytucji RP - stanowiącego, że sędziowie w sprawowaniu swojego urzędu są niezawiśli i podlegają tylko Konstytucji oraz ustawom - sędziowie uprawnieni są do oceny, czy przepisy rozporządzenia jako aktu niższego rzędu są zgodne z przepisami ustawy. W konsekwencji zaś stwierdzenia takiej niezgodności umocowani są do odmowy zastosowania z tego powodu przepisu aktu niższej rangi (por. wyrok NSA z dnia 23.02.2006r. II OSK 1403/2005 LexPolonica Nr 411112, wyrok NSA z 9.02.2011r., LexPolonica nr 2496576). Uznając zatem w niniejszej sprawie, że § 1 ust. 1 rozporządzenia był sprzeczny tak z Konstytucją RP, jak i ustawą (Prawo o ruchu drogowym) od początku jego obowiązywania, więc także w dacie jego zastosowania przez Starostę [...] Sąd stwierdza, że obowiązkiem skarżącego W. M. było uiszczenie opłaty za wydanie karty pojazdu dla samochodu marki Volkswagen Golf nr rej. [...] jedynie w kwocie 75 zł odpowiadającej kryteriom z art. 77 ust. 5 cyt. ustawy. Tym samym, odmowa zwrotu części przedmiotowej opłaty w kwocie 425 zł – czynność Starosty [...] z dnia 9 sierpnia 2012r. - była bezprawna. Należy mieć także na uwadze, że skarżona czynność organu stanowi również naruszenie art. 90 Traktatu ustanawiającego Europejską Wspólnotę Gospodarczą (obecnie art. 110 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej – Dz. U. z 2004r. Nr 90, poz. 864/2), stanowiącego, że żadne Państwo Członkowskie nie nakłada bezpośrednio lub pośrednio na produkty innych Państw Członkowskich podatków wewnętrznych jakiegokolwiek rodzaju wyższych od tych, które nakłada bezpośrednio lub pośrednio na podobne produkty krajowe. Przepis ten stał się przedmiotem oceny Trybunału Sprawiedliwości, który w postanowieniu z dnia 10.12.2007r. (C-134/07) wskazał, że art. 90 akapit pierwszy WE należy interpretować w ten sposób, że sprzeciwia się on opłacie, którą należy zapłacić w danym państwie członkowskim za wydanie pierwszej karty pojazdu, która to opłata jest w praktyce nakładana w związku z pierwszą rejestracją używanego pojazdu samochodowego przywiezionego z innego państwa członkowskiego, lecz nie jest nakładana w związku z nabyciem w państwie pobierającym opłatę używanego pojazdu samochodowego, jeśli jest on tam już zarejestrowany. Konieczność uwzględnienia w procesie stosowania prawa regulacji prawa unijnego wynika z art. 91 ust. 3 Konstytucji RP. W tym miejscu, odnosząc się do żądania skargi dotyczącego zwrotu nadpłaconej kwoty wraz z oprocentowaniem zgodnie z art. 78 § 5 pkt 2 O.p., Sąd wskazuje, że jest ono bezzasadne. W postępowaniu o zwrot nadpłaconej opłaty za kartę pojazdu brak bowiem podstaw do stosowania unormowań powyższej ustawy. Zgodnie bowiem z art. 77 ust. 5 ustawy Prawo o ruchu drogowym, zawierającym wytyczne co do treści aktu wykonawczego określającego wysokość opłaty za wydanie karty pojazdu, celem tej opłaty jest rekompensacja poniesionych przez organ kosztów wytworzenia i wydania karty pojazdu. Dlatego też nie można przyjąć, iż przedmiotowa opłata ma podatkowy charakter. Pogląd powyższy został zaprezentowany w wymienianej wyżej uchwale NSA z 4.02.2008r. Z tych samych względów należy ocenić jako niezasadne stanowisko Starosty [...] co do przedawnienia zobowiązania z tytułu opłaty za kartę pojazdu i wygaśnięcia wobec tego zgodnie z art. 79 § 2 w zw. z art. 70 § 1 O.p. prawa do złożenia wniosku o stwierdzenie nadpłaty z tytułu pobranej opłaty za kartę pojazdu. Jak już zaznaczono, do przedmiotowej opłaty nie mają bowiem zastosowania regulacje O.p. Z podanych względów Sąd, działając na podstawie art. 146 § 1 P.p.s.a., stwierdził bezskuteczność czynności Starosty [...] z dnia 9 sierpnia 2012r. o odmowie zwrotu W. M. kwoty 425 zł tytułem części opłaty za wydanie karty pojazdu, zaś na podstawie § 2 powołanej ustawy uznał uprawnienie skarżącego do zwrotu tej kwoty. O kosztach postępowania orzeczono natomiast na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 P.p.s.a. Koszty te obejmują kwotę 457 zł, na którą składają się kwota 200 zł (wpis od skargi), 240 zł (wynagrodzenie pełnomocnika – radcy prawnego zgodne z § 14 ust. 2 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28.09.2002r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu – Dz. U. Nr 163, poz. 1349 z późn. zm.) oraz 17 zł (opata skarbowa od pełnomocnictwa).