II SA/Rz 965/14

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie Piotr Godlewski po rozpoznaniu w dniu 2 września 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. D. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie z jego skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] z dnia [...] czerwca 2014 r. Nr [...] w przedmiocie skierowania na badania lekarskie w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwwskazań do kierowania pojazdami postanawia odmówić skarżącemu zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata. M. D. w terminie do opłacenia wpisu w kwocie 200 zł. od wniesionej skargi, wnioskiem o przyznanie prawa pomocy złożonym na formularzu PPF zwrócił się o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Wg jego uzasadnienia i zawartego w nim oświadczenia, prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z żoną i studiującą córką. Z dochodów swoich i żony (odpowiednio emerytura w wysokości 2 223 zł. i renta w kwocie 600 zł. – kwoty brutto) pokrywa wydatki związane z zakupem leków dla żony (choroba nowotworowa) – ponad 1 000 zł. miesięcznie, zakupem opału, opłaca "śmieciowe, prąd, gaz". Jako posiadany majątek wykazał wymagający remontu dom o pow. 140 m², nieruchomość rolną o pow. 22 arów i samochód osobowy Ford Sierra z 1990 r. Ponieważ dane te – głównie z uwagi na brak kwotowego określenia wszystkich ponoszonych wydatków i możliwości ich odniesienia do wykazanych dochodów - uznano za niewystarczające do stwierdzenia po stronie skarżącego braku zdolności wywiązania się z ustawowego obowiązku ponoszenia kosztów postępowania związanych ze swoim udziałem w sprawie, został on wezwany do: a) wyjaśnienia, jakie niezbędne potrzeby życiowe jego i członków rodziny pozostałyby niezaspokojone w związku z koniecznością poniesienia kosztów postępowania, b) wskazania średniej wysokości miesięcznych wydatków przeznaczanych przez siebie i osoby wspólnie gospodarujące na zakup żywności, utrzymanie domu (z wyszczególnieniem opłat za energię elektr., gaz, wodę i kanalizację, wywóz śmieci, telefony itp.), utrzymanie i eksploatację pojazdów mechanicznych, a także inne cele (jeżeli takie są), stanowiące istotne obciążenie finansowe (np. związane z edukacją córki, zakupem opału), c) wskazania sposobu wykorzystania posiadanej nieruchomości rolnej, d) wskazania dochodów netto swoich i żony, e) korzystania ze wsparcia pomocy społecznej, f) przedłożenia wyciągów z posiadanych przez siebie i osoby wspólnie gospodarujące rachunków bankowych za okres 3 miesięcy poprzedzających doręczenie wezwania, g) przedłożenia rachunków /faktur potwierdzających wysokość miesięcznych wydatków na zakup leków dla żony. Doręczone wnioskodawcy 6 sierpnia 2014 r. wezwanie z zakreślonym 7-dniowym terminem do jego wykonania i wskazanym rygorem rozpoznania wniosku wyłącznie w oparciu o informacje zawarte w aktach sprawy (formularzu PPF) pozostało bez odpowiedzi (ostatnim dniem tego terminu był 13 sierpnia 2014 r.). W dniu 8 sierpnia 2014 r. w kasie Sądu skarżący tytułem wpisu sądowego w sprawie objętej skargą dokonał wpłaty kwoty 200 zł. Mając powyższe na uwadze stwierdzono, co następuje: Zgodnie z art. 245 § 2 i 3 oraz art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej P.p.s.a.), przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje: - w zakresie całkowitym (zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie zastępcy prawnego w osobie m.in. adwokata) – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, - w zakresie częściowym (zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub tylko ustanowienie zastępcy prawnego) – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Jak wynika z powyższego, tak w przypadku całkowitego (tj. objętego wnioskiem) jak i częściowego prawa pomocy, wykazanie warunkujących go przesłanek obciąża osobę wnioskującą; odzwierciedla to m.in. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 stycznia 2012 r. II FZ 825/11, zgodnie z którym wnioskodawca powinien wykazać, że jego sytuacja materialna /oceniana przez pryzmat dochodów, wydatków i składników majątkowych/ jest na tyle trudna, że nie jest w stanie pokryć kosztów sądowych /kosztów postępowania/ we własnym zakresie. Mimo powoływania się przez skarżącego na obciążające go wydatki związane z utrzymaniem domu oraz leczeniem żony, nie wykazał on, z jakim negatywnym wpływem dla koniecznego utrzymania jego i rodziny – przy stałych dochodach w wysokości ponad 2800 zł. miesięcznie - wiązałoby się jednorazowe poniesienie związanych ze sprawą kosztów postępowania i jakich uzasadnionych potrzeb życiowych nie mogliby w związku z tym zaspokoić. Podkreślenia w związku z tym wymaga, że dotyczy to zaspokojenia wyłącznie podstawowych potrzeb życiowych, a nie wszystkich normalnie ponoszonych wydatków, co i tak wobec braku ich określenia, okazało się niemożliwe do stwierdzenia. Nie kwestionując przy tym jedynych przez niego oznaczonych (związanych z leczeniem żony), należy także zauważyć, że deklarowana przez niego na ten cel kwota jako stanowiąca stałe comiesięczne obciążenie jest na tyle znacząca, że zgodnie z zasadami doświadczenia życiowego, powinien dysponować dowodami w postaci rachunków (faktur) potwierdzających ich systematyczne ponoszenie. Sytuacja ta skutkowała skierowaniem do skarżącego wezwania o udzielenie dodatkowego oświadczenia i przedstawienia niezbędnych dokumentów (w tym wyciągów z rachunków bankowych), co w wiarygodny i nie budzący wątpliwości sposób pozwoliłoby ocenić zasadność jego wniosku, a w przypadku jej stwierdzenia, na przyznanie prawa pomocy (w całości lub w części). Niewykonanie wezwania skutkuje natomiast uzasadnionym przypuszczeniem, że skarżący najprawdopodobniej nie spełnia ustawowych przesłanek warunkujących przyznanie prawa pomocy, za którym to domniemaniem przemawia obecnie również fakt opłacenia przez niego tytułem wpisu od skargi kwoty 200 zł. Finansowanie prawa pomocy ze środków publicznych powoduje, że okoliczności decydujące o jego przyznaniu nie mogą budzić jakichkolwiek wątpliwości, a jeżeli takie wystąpią, nie mogą być one interpretowanie na korzyść osoby wnioskującej i podlegają wyjaśnieniu w trybie art. 255 wskazanej ustawy. Odmowa lub faktyczny brak udzielenia tych informacji (przedłożenia dokumentów źródłowych) powoduje, że strona musi się liczyć z niekorzystnym dla siebie załatwieniem wniosku. Potwierdza to m.in. postanowienie NSA z dnia 28 marca 2012 r. I OZ 182/12, stosownie do którego brak wykonania wezwania wystosowanego na podstawie przepisu art. 255 P.p.s.a. skutkuje odmową przyznania prawa pomocy (...). Zgodnie z powyższym, na podstawie art. 246 § 1 w związku z art. 245 § 2 i 3 oraz art. 258 § 2 pkt 7 P.p.s.a. orzeczono jak w sentencji postanowienia.