II SA/Rz 968/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący WSA Krystyna Józefczyk /spr./ Sędziowie NSA Małgorzata Wolska WSA Elżbieta Mazur - Selwa Protokolant starszy sekretarz sądowy Anna Mazurek - Ferenc po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 kwietnia 2016 r. sprawy ze skargi K. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] czerwca 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy skierowania do domu dla bezdomnych kobiet uchyla zaskarżoną decyzję i decyzję Wójta Gminy [...] z dnia [...] maja 2015 r. nr [...]. Przedmiotem skargi K.S. jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego, dalej SKO lub Kolegium z dnia [...] czerwca 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy skierowania do domu dla bezdomnych kobiet wydana w następującym stanie sprawy. Decyzją z dnia [...] maja 2015 r. nr [...] działając z upoważnienia Wójta Gminy [...] Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej odmówił K.S. skierowania Domu dla Bezdomnych Kobiet i Mężczyzn w [...] z uwagi na niespełnienie przesłanek określonych w art. 48 ust. 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2013 r. poz, 182 ze zm., dalej "u.p.s.") Nie zgadzając się z rozstrzygnięciem organu pierwszej instancji K.S. w odwołaniu ponownie zwróciła się o skierowanie do Domu dla Bezdomnych Kobiet i Mężczyzn (Domu Bezdomnego Inwalidy) w [....].. W motywach odwołania podniosła, że ma 66 lat, jest osobą samotną, nie ma na kogo liczyć, nie może podjąć pracy, nie posiada środków na wynajęcie i utrzymania mieszkania, a jej stan zdrowia pogarsza się i na chwilę obecną nie jest zdolna do samodzielnej egzystencji. Obecnie przebywa w Schronisku dla Bezdomnych Kobiet w [...] gdzie została skierowana na pobyt czasowy do momentu otrzymania miejsca w DPS, gdzie mogłaby być poddana oddziaływaniom terapeutycznym, rehabilitacyjnym, aby choroba nie "siała" większego spustoszenia w jej życiu. Po rozpoznaniu odwołania Kolegium opisaną na wstępie decyzją utrzymało w mocy decyzję organu I instancji w podstawie prawnej powołując art. 17 pkt 1 i art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm., dalej "k.p.a.") oraz art. 17 ust. 1 pkt 3 i art. 48 ust. 2 w związku z art. 101 ust. 2 u.p.s. Podzielając ustalenia faktyczne i ocenę prawną wyrażoną w uzasadnieniu decyzji organu I instancji organ odwoławczy wyjaśnił, że placówka, w której obecnie przebywa odwołująca zapewnia jej całodzienne wyżywienie i utrzymanie, a w razie potrzeby korzystanie z opieki lekarskiej na zasadach ogólnych. Mimo problemów zdrowotnych K.S. porusza się samodzielnie i nie wymaga całkowitej i bezpośredniej opieki oraz pomocy osoby drugiej, wymaga natomiast instruowania i pomocy w załatwianiu spraw urzędowych i związanych z leczeniem. W ocenie organu odwoławczego prawidłowe jest stanowisko organu pierwszej instancji, że odwołująca może nadal prawidłowo funkcjonować w placówce, w której przebywa i która zaspokaja wszystkie jej potrzeby związane z codziennym funkcjonowaniem. Na dzień wydania zaskarżonej decyzji gmina [...] nie miała zatem obowiązku kierowania jej do Domu dla Bezdomnych Kobiet i Mężczyzn w [...], skoro jako osoba bezdomna, ma zapewnione miejsce w Schronisku dla Bezdomnych Kobiet w [...] Z tego też względu nie przysługuje jej pomoc określona w art. 48 ust. 2 u.p.s. z powodu niespełnienia określonej tym przepisem przesłanki braku schronienia. Podniesione w odwołaniu argumenty odnośnie wieku, stanu zdrowia i sytuacji dochodowej, a także odnoszące się do tymczasowego charakteru pobytu w Schronisku, w którym aktualnie przebywa odwołująca, nie mogły zaważyć na sposobie rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy. Na sposobie rozstrzygnięcia nie mogło również zaważyć przekonanie K.S., że ze względu na samotność oraz sytuację zdrowotną i dochodową wymaga opieki, jaką miałaby zapewnioną wyłącznie w Domu dla Bezdomnych Kobiet i Mężczyzn w [...], ponieważ wykazane wyżej okoliczności nie uzasadniają żądanej przez K.S. zmiany jej schronienia. K.S. w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie na opisaną na wstępie decyzję Kolegium podniosła, że jej sprawa została potraktowana marginalnie. Wywiodła, że istnieje możliwość umieszczenia jej we wnioskowanej placówce, w której pobyt w 70 % finansowałaby samodzielnie z własnego zasiłku stałego, ale stoi temu na przeszkodzie brak skierowania z OPS. W przekonaniu skarżącej spełnia ona przesłanki wskazane w art. 54 ust. 1 u.p.s. tym bardziej, że w schronisku, w którym przebywa maksymalny czas pobytu wynosi 6 miesięcy. W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o jej oddalenie z przyczyn podniesionych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: Stan faktyczny nie budzi wątpliwości. K.S. od dnia 27 października 2007 r. przebywa w Schronisku dla Bezdomnych Kobiet w [...] Schronisko zapewnia jej całodzienne wyżywienie i utrzymanie oraz korzystanie z opieki lekarskiej. Stan jej zdrowia oraz sytuacja materialna nie budzą wątpliwości. Pobyt w ośrodku dla bezdomnych ma charakter tymczasowy. Skarżąca złożyła wniosek o umieszczenie jej w ośrodku, który wskazuje lecz będzie on odpowiedni ze względu na jej "stan zdrowia i wiek". Materialno – prawną podstawą rozstrzygnięcia jest ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2013 r., poz. 267). Przepisy cytowanej ustawy rozróżniają zarówno prawo do schroniska jak i do umieszczenia w domu pomocy społecznej. Prawo do schronienia przysługuje osobie lub rodzinie i następuje przez przyznanie tymczasowego miejsca noclegowego w noclegowniach, schroniskach, domach dla bezdomnych i innych miejscach do tego przeznaczonych" – przepis art. 48 ust. 1 i 2 ustawy o pomocy społecznej. Inną formą pomocy, świadczonej w ramach tej ustawy, jest umieszczenie w domu pomocy społecznej na podstawie art. 54 ust. 1 i 2 oraz art. 59 ustawy. Zachodzi pytanie, czy osoba przebywająca od prawie 9 lat w ośrodku dla bezdomnych jest osobą spełniającą przesłanki z art. 48 ust. 1 i 2 ustawy o pomocy społecznej. Przepis ten dotyczy osób, które nie mają przysłowiowego dachu nad głową i organ musi to ustalić a następnie udzielić takiej osobie lub rodzinie schronienia. Zdaniem tut. Sądu sytuacja skarżącej K.S. nie wymaga udzielenia jej schronienia. Czytając jej wniosek, w którym podkreśla swoją sytuację zdrowotną należało zdaniem Sądu wyjaśnić w pierwszej kolejności jej intencje a dopiero później prowadzić postępowanie. Jedna z zasad ogólnych K.p.a. zapewnia, iż organy administracji publicznej są obowiązane do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Organy mają obowiązek czuwać nad tym aby strony nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek. Bierność organu w tym zakresie stanowi naruszenie prawa uzasadniające uchylenie decyzji. Zwłaszcza gdy rozstrzygnięcie organu wiąże się z negatywnymi dla niej skutkami. Do takiego obowiązku zobowiązuje również zasada praworządności. Z wywiadu środowiskowego wynika, że skarżąca to osoba upośledzona umysłowo w stopniu umiarkowanym. Taka informacja winna wyczulić organ znacznie bardziej do tego aby wyczerpująco wyjaśnić sprawę. Skarżąca wprawdzie ma troje dzieci, lecz nie utrzymuje z nimi kontaktu, ani nie umie wskazać ich adresów. Należało w pierwszej kolejności wyjaśnić intencje osoby składającej wniosek. Już ten brak uzasadnia uwzględnienie wniosku skarżącej. Nie ma też podstaw prawnych aby w sytuacji gdy od wielu lat skarżąca przebywa w schronisku dla bezdomnych wydawać rozstrzygnięcie, którego celem jest zapewnienie dachu nad głową. Przeniesienie skarżącej do innego ośrodka dla bezdomnych nie podlega regulacji ustawy o pomocy społecznej. Być może intencją K.S. było przeniesienie do innego ośrodka dla bezdomnych. Z tych względów na zasadzie przepisów art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) w związku z art. 48 ust. 1 i ust. 2 ustawy o pomocy społecznej w zw. z art. 9, art. 7 i art. 77 K.p.a. orzeczono jak w sentencji.