II SA/Rz 969/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący NSA Maria Piórkowska Sędziowie WSA Magdalena Józefczyk NSA Małgorzata Wolska /spr./ Protokolant st. sekr. sąd. Anna Mazurek - Ferenc po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 26 listopada 2013 r. sprawy ze skargi L. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] sierpnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie stwierdzenia wygaśnięcia decyzji -skargę oddala- Decyzją z dnia [...] sierpnia 2013 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze (dalej SKO) uchyliło decyzję Wójta Gminy [...] z dnia [...] lipca 2013 r. Nr [...] w sprawie wygaśnięcia decyzji i jednocześnie umorzyło postępowanie w sprawie wygaśnięcia decyzji Wójta Gminy [...] z dnia [...] maja 2010 r. znak: [...]. Podstawę prawną zaskarżonej decyzji stanowi art. 138 § 1 pkt 2, art. 162 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2013 r., poz. 267 ze zm. - zwana dalej w skrócie k.p.a.) oraz art. 11 ust. 3 i 4 ustawy z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2012 r., poz. 1548 ze zm. – zwana dalej "ustawą zmieniającą"). Z uzasadnienia i akt administracyjnych sprawy wynika, że decyzją z dnia [...] maja 2010 r. znak: [...] Wójt Gminy [...] przyznał L. K. prawo do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu konieczności sprawowania opieki nad matką na okres od 1 maja 2010 r. do bezterminowo. Pismem z dnia [...] lutego 2013 r. ([...]) Wójt Gminy [...] poinformował L. K., że z dniem 1 stycznia 2013 r. weszła w życie ustawa z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw, na mocy której zmieniono zasady przyznawania świadczenia pielęgnacyjnego oraz wprowadzono nowy rodzaj świadczenia, tj. specjalny zasiłek opiekuńczy. Wskazano, że zgodnie z art. 11 ust. 3 ustawy zmieniającej wszystkie wydane na podstawie przepisów dotychczasowych decyzje o przyznaniu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego wygasają z mocy prawa. W dalszej kolejności, działający z upoważnienia Wójta Gminy [...], Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej decyzją z dnia [...] lipca 2013 r. Nr [...] stwierdził wygaśnięcie decyzji z dnia [...] maja 2010 r. ([...]) przyznającej L. K. prawo do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością opieki nad matką – M. W., w kwocie 520,00 zł na okres od 1 maja 2010 r. do bezterminowo. W uzasadnieniu organ wskazując na zmianę z dniem 1 stycznia 2013 r. przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych, zwrócił uwagę na treść art. 11 ust. 1 ustawy zmieniającej oraz treść art. 162 § 1 pkt 1 k.p.a. Ten ostatni przepis stanowi, że organ administracji publicznej, który wydał decyzję w pierwszej instancji, stwierdza wygaśnięcie, jeżeli decyzja stała się bezprzedmiotowa a stwierdzenie wygaśnięcia takiej decyzji nakazuje przepis prawa albo, gdy leży to w interesie społecznym lub w interesie strony. Końcowo organ powołał art. 32 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych stanowiący, że w sprawach nieuregulowanych w ustawie stosuje się przepisy k.p.a. Odwołanie od tej decyzji złożył L. K.. wnioskując o bezzwłoczne rozpatrzenie sprawy, gdyż pozostał bez środków do życia, o zmianę zaskarżonej decyzji i przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego oraz jego wypłatę począwszy od dnia 1 lipca 2013 r. w kwocie 620 zł wraz z zaległymi odsetkami. W obszernym uzasadnieniu L. K. wskazał na niekonstytucyjność art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz art. 11 ust. 1 i ust. 3 ustawy zmieniającej z art. 2, art. 18, art. 69, art. 71 ust. 1 Konstytucji oraz protokołem nr 1 EKPCz, (w kontekście naruszenia zasady pewności prawnej) w zakresie w jakim pozbawia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego po dniu 30 czerwca 2013 r. osobę obciążoną obowiązkiem alimentacyjnym, zdolnej do pracy a otrzymującej świadczenie pielęgnacyjne na podstawie dotychczas (do dnia 31 grudnia 2012 r.) obowiązującej ustawy, niezatrudnionej ze względu na konieczność sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny. Decyzją z dnia [...] sierpnia 2013 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze uchyliło zaskarżoną decyzje organu I instancji i umorzyło postepowanie w sprawie stwierdzenia wygaśnięcia decyzji Wójta Gminy [...] z dnia [...] maja 2010 r., znak: [...]. W uzasadnieniu organ wskazał, że stosownie do art. 11 ustawy zmieniającej osoby uprawnione do świadczenia pielęgnacyjnego, na podstawie przepisów dotychczasowych zachowują prawo do tego świadczenia w dotychczasowej wysokości do dnia 30 czerwca 2013 r., jeżeli spełniają warunki określone w przepisach dotychczasowych a wydane na podstawie przepisów dotychczasowych decyzje o przyznaniu świadczenia pielęgnacyjnego wygasają z mocy prawa po upływie terminu o którym mowa powyżej – art. 13 ust. 3 ustawy zmieniającej. Zgodnie z art. 162 § 1 pkt 1 k.p.a., organ administracji publicznej, który wydał decyzję w pierwszej instancji, stwierdza wygaśnięcie, jeżeli decyzja stała się bezprzedmiotowa a stwierdzenie wygaśnięcia takiej decyzji nakazuje przepis prawa albo, gdy leży to w interesie społecznym lub w interesie strony. Art. 11 ustawy zmieniającej nie nakazuje organowi wydania decyzji w sprawie stwierdzenia wygaśnięcia decyzji przyznającej świadczenie pielęgnacyjne, bowiem decyzja wygasa z mocy prawa. Obowiązkiem organu było jedynie poinformowanie osób, których uprawnienie do świadczenia pielęgnacyjnego wygasło, o wygaśnięciu z mocy prawa decyzji przyznającej prawo do świadczenia pielęgnacyjnego oraz o warunkach nabywania prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego i świadczenia pielęgnacyjnego obowiązujących od dnia wejścia w życie ustawy zmieniającej (art. 11 ust. 4 ustawy zmieniającej). W okolicznościach sprawy L. K. Wójt Gminy [...] takiej informacji udzielił (pismo z dnia [...] lutego 2013 r.). Z tej przyczyny skoro wydanie decyzji o stwierdzeniu wygaśnięcia decyzji o przyznaniu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, nie znajduje uzasadnienia w przepisach prawa, zatem w ocenie Kolegium prowadzone postepowania jest bezprzedmiotowe i podlega umorzeniu – art. 105 § 1 k.p.a. Skargę na powyższa decyzję złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie L. K. i wniósł o jej uchylenie, przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi II instancji oraz zasądzenia zwrotu kosztów postępowania. Skarżący zarzucił naruszenie przepisów o postepowaniu administracyjnym, dające podstawę do "ponownego wznowienia postępowania administracyjnego". W uzasadnieniu wskazał, że spełnił wszystkie przesłanki do przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, zresztą decyzją z dnia 10 maja 2010 r. takie świadczenie zostało mu przyznane bezterminowo. Nabył zatem prawo do świadczenia pielęgnacyjnego. Wskazał, że ustawa zmieniająca naruszyła w sposób rażący art. 2 Konstytucji RP. Odebranie mu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego spowodowało pogorszenie warunków egzystencjalnych i ekonomicznych a co za tym idzie pozostawiło go bez środków do życia. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie i podtrzymało argumenty zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje; Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Przede wszystkim należy wyjaśnić skarżącemu, że sądowa kontrola działalności administracji publicznej ogranicza się do oceny zgodności zaskarżonego aktu lub czynności z prawem. Wynika to z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.). W świetle brzmienia art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012 r., poz. 270) sądy administracyjne badają, czy kwestionowany akt (tu decyzja) nie narusza przepisów prawa materialnego lub procesowego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy albo dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego. Sąd administracyjny nie rozstrzyga merytorycznie o zgłoszonych przez stronę żądaniach, a jedynie w przypadku stwierdzenia, iż zaskarżony akt został wydany z naruszeniem prawa, o jakim mowa wyżej uchyla go lub stwierdza jego nieważność (gdy zachodzą przyczyny wymienione w art. 156 k.p.a. lub w innych ustawach), zgodnie z art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a. Nadto wskazania wymaga, iż sąd administracyjny orzeka na podstawie akt sprawy (art. 133 § 1 P.p.s.a.), co oznacza, że Sąd ten rozpatruje sprawę na podstawie stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dniu wydania zaskarżonego aktu i nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 P.p.s.a.). Kierując się tymi przesłankami i badając zaskarżoną decyzję w granicach określonych przepisami ustaw powołanych wyżej, Sąd nie stwierdził naruszenia prawa uzasadniającego wyeliminowanie tej decyzji z obrotu prawnego. W konsekwencji więc, zgodnie z art. 151 P.p.s.a., skarga podlegała oddaleniu. Przedmiotem osądu jest decyzja organu odwoławczego przewidziana w art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., a której istota polega na tym, że organ odwoławczy uchyla decyzję organu pierwszej instancji nie rozstrzygając sprawy pod względem merytorycznym (co do jej istoty). Dopuszczalność wydania tego typu decyzji ograniczona jest do przypadków, gdy postępowanie organu pierwszej instancji było bezprzedmiotowe. Stwierdzając więc brak podstaw prawnych do merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy, organ odwoławczy swoją decyzją kasuje decyzje organu pierwszej instancji i umarza postępowanie w sprawie. Trzeba również podkreślić, że bezprzedmiotowość postępowania oznacza, że brak jest któregoś z elementów materialnego stosunku prawnego, a wobec tego nie można wydać decyzji załatwiającej sprawę przez rozstrzygnięcie jej co do istoty sprawy (zob. wyrok NSA OZ w Łodzi z dnia 27 stycznia 1998 r., I SA/Łd 1025/96, LEX POLONICA nr 340047). Okoliczności powodujące bezprzedmiotowość muszą być stwierdzone i wykazane w decyzji o umorzeniu postępowania. W ocenie Sądu skorzystanie przez organ odwoławczy z dyspozycji przewidzianej w art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., w warunkach rozpoznawanej sprawy i stanie prawnym istniejącym w dniu wydania przez ten organ decyzji było prawidłowe i tym samym jego decyzja z dnia [...] sierpnia 2013 r. nie narusza prawa. Niesporne w rozpoznawanej sprawie jest, że skarżącemu Wójt Gminy [...] przyznał bezterminowo świadczenie pielęgnacyjne w związku z opieką nad matką (decyzją z dnia [...] maja 2010 r., nr [...]), na podstawie przepisów ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. – oświadczeniach pielęgnacyjnych (Dz.U. z 2006 r., Nr 139, poz. 992 ze zm.). Na podstawie art. 11 ust. 1 ustawy z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych ustaw (Dz.U. z 2012 r., poz. 1548) osoby uprawnione do świadczenia pielęgnacyjnego na podstawie przepisów dotychczasowych zachowują prawo do tego świadczenia w dotychczasowej wysokości do dnia 30 czerwca 2013 r., jeżeli spełniają warunki określone w przepisach dotychczasowych. Z kolei ust. 3 cyt. art. 11 stanowi, iż wydane na podstawie przepisów dotychczasowych decyzje o przyznaniu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego wygasają z mocy prawa do upływie terminu, o którym mowa w ust. 1. Natomiast z treści ust. 4 art. 11 wynika obowiązek poinformowania przez właściwy organ, w terminie 2 miesięcy od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy, osoby otrzymującej świadczenie pielęgnacyjne na podstawie dotychczasowych przepisów o wygaśnięciu z mocy prawa decyzji przyznającej prawo do świadczenia pielęgnacyjnego oraz o warunkach nabywania prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego i świadczenia pielęgnacyjnego obowiązujących od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy. Nie jest kwestionowane, że skarżący poinformowany został o treści cyt. wyżej art. 11 ust. 4 ustawy z dnia 7 grudnia 2012 r. (pismo z dnia [...] lutego 2013 r. Wójta Gminy [...]). Skoro więc z uwagi na obowiązujący od dnia 1 styczni 2013 r. stan prawny – wydane na podstawie dotychczasowych przepisów decyzje o przyznaniu świadczenia pielęgnacyjnego wygasają z mocy prawa po upływie 30 czerwca 2013 r. – to stanowisko organu odwoławczego wyrażone w zaskarżonej decyzji odpowiada prawu. Organ ten prawidłowo uznał, że postępowanie w sprawie wygaśnięcia decyzji o przyznaniu świadczenia pielęgnacyjnego było bezprzedmiotowe w rozumieniu art. 105 § 1 k.p.a., co uzasadniało skasowanie przez ten organ decyzji z dnia [...] lipca 2013 r. i umorzenie postępowania pierwszej instancji. Zarzut skarżącego o wydaniu zaskarżonej decyzji z naruszeniem "przepisów o postępowaniu administracyjnym, dającym podstawę do ponownego wznowienia postępowania administracyjnego" nie został w uzasadnieniu skargi w żaden sposób rozwinięty, w konsekwencji nie jest możliwa jego kontrola przez Sąd. Z tych przyczyn i na podstawie art. 151 P.p.s.a. skarga została oddalona.