II SA/Rz 97/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący NSA Stanisław Śliwa Sędziowie NSA Jerzy Solarski /spr./ AWSA Jolanta Ewa Wojtyna Protokolant sekr. sąd. Anna Mazurek-Ferenc po rozpoznaniu w Wydziale II Ogólno-Administracyjnym na rozprawie w dniu 5 lipca 2006 r. sprawy ze skargi T. M. na decyzję Wojewody z dnia [...] listopada 2005 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego I. oddala skargę; II. zasądza od Skarbu Państwa- Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie na rzecz adwokata A. W. kwotę 292 zł 80 gr /słownie: dwieście dziewięćdziesiąt dwa złote osiemdziesiąt groszy/ tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej w ramach prawa pomocy. Decyzją z dnia [...] listopada 2005r. nr [...] Wojewoda po rozpatrzeniu odwołania T. M. od decyzji Prezydenta Miasta Rz. z dnia [...] września 2005r. orzekającej o wymeldowaniu T. M. z pobytu stałego z lokalu znajdującego się w Rz. przy ul. D. 77/2 - utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Decyzja ta została wydana w oparciu o art. 138 § 1 pkt 1 kpa w zw. z art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych ( Dz. U z 2001 r. Nr 87, póz. 960 ze zm. ). W uzasadnieniu stwierdzone zostało, że w odwołaniu T. M. podnosił krzywdzący charakter rozstrzygnięcia. Rozpoznając sprawę w trybie odwoławczym Wojewoda wskazał, że postępowanie zostało wszczęte w 2003 roku wnioskiem M. L. o wymeldowanie syna – T. M. z lokalu przy ul. D. 77/2, ponieważ w/w od kwietnia 2003r. w lokalu tym nie zamieszkuje. W toku postępowania - na wniosek M. L. - postępowanie administracyjne zostało zawieszone /postanowienie z 4.11. 2003r./, a następnie, na wniosek, zostało podjęte dnia 10 sierpnia 2005r. Z akt sprawy wynika, że T. M. przedmiotowy lokal opuszczał kilkakrotnie, lecz zawsze do niego powracał; po raz ostatni lokal opuścił w lipcu 2005r. i od tego czasu nie powrócił. Podczas przeprowadzonej rozprawy administracyjnej w dniu 6 września 2005r. T. M. stwierdził, że opuścił lokal przy ul. D. 77/2, ponieważ nie mógł się dostać do środka z uwagi na zmienione zamki w drzwiach. Podał, że dwie noce spędził na klatce schodowej, a potem udał się do schroniska Brata Alberta w Rz., gdzie stale przebywa. Stwierdził też, że nie zgłaszał do organów ścigania faktu utrudniania mu korzystania z mieszkania i nie wnosił w tej kwestii sprawy do sądu. Zgodnie z orzecznictwem NSA, opuszczenie lokalu ma cechę dobrowolności, gdy osoba dotychczas zameldowana została usunięta z lokalu i do niego niedopuszczona, a nie skorzystała we właściwym czasie z przysługujących jej środków prawnych umożliwiających powrót do lokalu /wyrok NSA z 12.04.2001r. sygn. akt V SA 3078/00/. Wobec powyższego opuszczenie lokalu przez T. M. wykazuje cechę dobrowolności, ponieważ odwołujący w celu zmiany sytuacji winien dochodzić swych roszczeń w drodze powództwa cywilnego, czego nie uczynił. Dodatkowo odwołujący w piśmie z dnia 19 września 2005r. podał, że opuścił mieszkanie dobrowolnie w lipcu 2005r. i udał się do Schroniska, ponieważ obawiał się zachowania swojej matki. Na prawną konstrukcją pobytu stałego składają się: przebywanie w sensie fizycznym w określonej miejscowości pod określonym adresem oraz wola - zamiar pobytu stałego; "zamiar" oznacza nie tylko wewnętrzną wolę, ale dającą się określić na podstawie możliwych do stwierdzenia okoliczności (wyrok sygn. SA/Rz 333/98). Fakt opuszczenia przez T. M. lokalu potwierdziły oględziny przeprowadzone w dniu 20 września 2005r., podczas których nie stwierdzono, aby odwołujący się w przedmiotowym lokalu zamieszkiwał i miał tam swoje osobiste rzeczy. Wobec tego stwierdzić należy, że T. M. swoje życie osobiste skoncentrował poza lokalem mieszkalnym przy ul. D. 77/2 w Rz.. Niezależnie od powyższego Wojewoda wskazał na wyrok Sądu Rejonowego w Rzeszowie z dnia 24 sierpnia 2004r. sygn. akt [...], którym orzeczono eksmisję T. M. z lokalu 77/2 przy ul. D., z jednoczesnym ustaleniem uprawnienia do otrzymania lokalu socjalnego, przy czym opróżnienie lokalu wstrzymano do czasu złożenia przez Gminę Miasto Rz. oferty zawarcia umowy najmu lokalu socjalnego. W odwołaniu T. M. podnosił również, że decyzja o wymeldowaniu podważa ten wyrok. Twierdzenia te są jednak bezpodstawne: skoro T. M. podnosi, że został wyrzucony z lokalu i nie może do niego powrócić, to powinien dochodzić swych praw na drodze prawnej, czego -jak przyznaje - nie uczynił. W myśl art. 9 ust. 2b ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, zameldowanie służy tylko celom ewidencyjnym i ma na celu potwierdzenie faktu pobytu w danym lokalu. Dlatego też utrzymywanie aktualnego zameldowania T. M. w lokalu, w którym fizycznie nie przebywa, byłoby naruszeniem obowiązujących przepisów i służyłoby utrzymywaniu fikcji meldunkowej. W tej sytuacji organ odwoławczy stwierdził, że spełnione zostały przesłanki do wymeldowania z art. 15 ust.2 ustawy. Na decyzję tą skargę złożył T. M. i nie precyzując kierunku jej weryfikacji podnosił, że rozstrzygnięcie jest krzywdzące, a urzędnicy zasłaniają się jedynie literą prawa, a nie wnikliwą oceną całości materiału i wyjaśnień znajdujących się w aktach sprawy. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: skarga podlega oddaleniu. Na wstępie zauważyć należy, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, która jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej - art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. 2002 r. Nr 153 poz. 1269). Z mocy art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. N r 153, poz. 1270 ze zm. ) - zwanej dalej P.p.s.a., Sąd nie jest związany zarzutami ani wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Obowiązek meldunkowy osób przebywających na terenie Rzeczpospolitej Polskiej ustanawia art. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Tekst jednolity: Dz. U. 2001 r. Nr 87 poz. 960 ze zm.). Po myśli art. 4 ustawy, obejmuje on między innymi zameldowanie w miejscu pobytu stałego lub czasowego (pkt 1) i wymeldowanie z miejsca pobytu stałego lub czasowego (pkt 2). Zgodnie z art. 6.ust. 1 wskazanej wyżej ustawy - pobytem stałym jest zamieszkanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania. Ustawa służy państwowym celom ewidencyjnym i prawidłowemu wykonywaniu przez organy publiczne ich funkcji, jako że posiadanie informacji o miejscu zamieszkania i pobytu obywateli umożliwia racjonalizację działań należących do zadań państwa i samorządu terytorialnego. Ewidencja ludności polegająca na rejestracji danych, co do miejsca pobytu (adresie) służy także interesowi obywateli (poszukiwanie np. spadkobierców) oraz ochronie praw osób trzecich (poszukiwanie dłużników). Okoliczność, że obowiązek meldunkowy należy uznać w świetle Konstytucji RP za instytucję wynikającą z klauzuli ochrony porządku prawnego, mającą także związek z ochroną praw i interesów jednostki prowadzi do wniosku, że zameldowanie i wymeldowanie winno odzwierciedlać rzeczywisty stan rzeczy. Instytucja ta nie powinna natomiast służyć fikcji meldunkowej, tj. odzwierciedlać stanu faktycznie nie istniejącego, co do miejsca zamieszkania danej osoby. Ze względu na cel ustawy (rejestracja faktów objętych ewidencją) ustawodawca w art. 15 ust. 2 dopuścił wymeldowanie w formie decyzji administracyjnej podejmowanej z urzędu lub na wniosek podmiotów mających w tym interes prawny w sytuacji, gdy osoba zobowiązana nie dopełnia obowiązku wymeldowania (zob. wyrok NSA OZ w Rzeszowie z dnia 9 lipca 2003r. sygn. akt SA/Rz 2557/02). Z akt sprawy wynika, że skarżący kilkakrotnie opuszczał przedmiotowy lokal, po czym do niego powracał. W piśmie z dnia 9 października 2003r. T. M. poinformował organ o tym, że w dniu 8 października 2003r. po wcześniejszym usunięciu zamków dostał się do mieszkania przy ul D. 77/2 w Rz.. W dniu 3 listopada 2003r. przeprowadzono oględziny lokalu, w trakcie których ustalono, że T. M. zamieszkuje w mniejszym pokoju, który zajął w dniu wyłamania zamków. Następnie postępowanie administracyjne na wniosek M. L. zostało zawieszone, a postanowieniem z dnia 10 sierpnia 2005r., na jej wniosek podjęte. Słuchana na rozprawie administracyjnej w dniu 6 września 2005r. M. L. podała, że jej syn T. M. dobrowolnie opuścił zajmowany lokal i udał się do Schroniska Brata Alberta. Jednocześnie wskazała, że powodem opuszczenia lokalu przez syna było to, iż ma orzeczoną prawomocnie eksmisję oraz skazany został za znęcanie się nad nią. Natomiast T. M. zeznał, że w dniu 18 lipca 2005r. chciał wejść do mieszkania przy ul. D., ale zastał wymienione zamki i nie dostał się do środka. Udał się więc do Schroniska Brata Alberta i od tego czasu do przedmiotowego lokalu nie powrócił. Podał, że nie zgłaszał do organów ścigania okoliczności utrudniania mu w korzystaniu z mieszkania. W ocenie Sądu okoliczność opuszczenia przez skarżącego lokalu mieszkalnego przy ul. D. 77/2 w Rz. w znaczeniu dobrowolnego zerwania z nim więzi i skoncentrowania interesów życiowych w innym miejscu /Schronisko Brata Alberta / została w postępowaniu administracyjnym wykazana, a deklarowany przez skarżącego zamiar powrotu do lokalu organy trafnie oceniły, jako subiektywny. Zatem trafne są ustalenia organów, że spienione zostały przesłanki z art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności (...), zgodnie z którym organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 2 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Mając powyższe na uwadze – skoro zaskarżona decyzja prawa nie narusza - skarga podlega oddaleniu, na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.