II SA/Rz 97/12

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie Piotr Godlewski po rozpoznaniu w dniu 28 lutego 2012 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku W. S. o przyznanie zwolnienia od wpisu sądowego w sprawie z jej skargi na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] grudnia 2011 r. Nr [...] w przedmiocie nakazania wykonania określonych robót budowlanych postanawia zwolnić skarżącą od obowiązku uiszczenia wpisu od skargi ponad kwotę 50 zł. W. S. wezwana do uiszczenia wpisu w kwocie 500 zł. od wniesionej przez nią skargi na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] grudnia 2011 r. Nr [...], w terminie do jego opłacenia wnioskiem o przyznanie prawa pomocy złożonym na urzędowym formularzu PPF zwróciła się o przyznanie jej zwolnienia w tym zakresie (tak sprecyzowane żądanie – wpisane odręcznie w rubrykę nr 4 formularza – zostało uznane jako dochodzone przez nią prawa pomocy). W jego uzasadnieniu powołała się na uzyskiwane z pracy zarobkowej dochody w wysokości 1480 zł. netto, stanowiące jedyne jej źródło dochodów. Zamieszkuje sama w lokalu mieszkalnym o pow. 35 m², innych wartościowych składników majątkowych nie posiada. Ponoszone przez nią wydatki obejmują opłaty za energię elektryczną i gaz - odpowiednio ok. 100 i 244 zł. miesięcznie, wywóz śmieci i ubezpieczenie mieszkania – odpowiednio 120 i 100 zł./rok, spłatę kredytu na zakup i remont mieszkania – 500 zł./m-c (na dzień 10 stycznia 2012 r. jej zadłużenie wynosiło 61 901 zł.), dojazd do pracy – 200 zł./m-c. Z pozostałej kwoty ok. 500 zł., miesięcznie ok. 50-100 zł. przeznacza na zakup lekarstw (leczy się na nadciśnienie tętnicze), pozostałą część na zakup żywności, środków czystości i odzieży. Rozpatrując złożony wniosek stwierdzono, co następuje: Zgodnie z art. 211 i 212 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) - określanej dalej jako P.p.s.a., k _oszty sądowe obejmują opłaty sądowe (wpis i opłatę kancelaryjną) oraz zwrot wydatków._@POCZ@__@KO _@POCZ@__@KZwolnienie od kosztów sądowych (zarówno w całości, jak i w przypadku wniosku skarżącej w części) wchodzi w zakres częściowego prawa pomocy. Częściowe zwolnienie od opłat lub wydatków może polegać zgodnie z art. 245 § 4 tej ustawy - na zwolnieniu od poniesienia ułamkowej ich części albo określonej ich kwoty pieniężnej. Warunkiem przyznania prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym jest wykazanie przez nią, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.). Oceniając możliwość poniesienia przez W. S. związanego z wniesieniem skargi wpisu sądowego którego opłacenie lub zwolnienie od niego warunkuje jej merytoryczne rozpoznanie, stwierdzono, że przedstawiona we wniosku PPF jej aktualna sytuacja materialno – finansowa kwalifikuje ją do uzyskania istotnego wsparcia w tym zakresie. Wynika to ze znacznego jej obciążenia wydatkami związanymi z bieżącym utrzymaniem, w tym przede wszystkim zakupem żywności, kosztami leczenia, opłatami na utrzymanie mieszkania oraz spłatę zaciągniętego kredytu. Zgodnie z ukształtowanym orzecznictwem sądowym, powoływanie się na spłatę zobowiązań cywilnoprawnych, tj. kredytów i pożyczek co do zasady nie jest uznawane za argument przemawiający za przyznaniem prawa pomocy, niemniej jednak w przypadku skarżącej zaciągnięcie kredytu na zakup mieszkania jako działanie wcześniejsze od wniesienia skargi i zmierzające do zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych - tak jak i pozostałe ponoszone przez nią wydatki - wydaje się uzasadnione. Suma tych wszystkich wydatków rozliczona w okresach miesięcznych daje kwotę zbliżoną do wykazanej sumy dochodów netto wnioskodawczyni (a nawet nieznacznie ją przewyższa), co nakazuje uznać, że poniesienie przez nią wszelkich innych doraźnie występujących wydatków jest dla niej co najmniej znacząco utrudnione. Obowiązującą w postępowaniu sądowoadministracyjnym zasadą jest jednak ponoszenie przez strony kosztów postępowania związanych ze swoim udziałem w sprawie. Wynika ona z art. 199 P.p.s.a. i rozciąga się na wszystkie strony posiadające jakiekolwiek środki majątkowe i dochody (potwierdza to m. in. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 grudnia 2002 r. sygn. akt OZ 862/04). Istotne jest tutaj zwłaszcza systematyczne osiąganie tych dochodów, posiadanie zabezpieczonych potrzeb mieszkaniowych czy brak innych osób na swoim utrzymaniu, które to wszystkie warunki w przypadku skarżącej są spełnione. Osoba taka ma zatem obowiązek ograniczenia do minimum wszystkich ponoszonych wydatków (zwłaszcza o charakterze niekoniecznym), aż do granic zaspokojenia koniecznych potrzeb życiowych. Mimo doświadczania przez skarżącą trudności finansowych uznano, że bez zagrożenia uszczerbkiem dla swojego koniecznego utrzymania będzie ona w stanie wygospodarować tytułem partycypacji w tym wpisie kwotę 50 zł., a więc 1/10 jego pełnej wysokości. Obciążenie wnioskodawczyni taką kwotą nie będzie stanowiło bariery utrudniającej jej dostęp do Sądu. Nie kwestionując przy tym złożonego przez nią oświadczenia o stanie majątkowym i dochodach (zawartego we wniosku PPF) należy jednak zwrócić uwagę na jego niespójność wynikającą z tego, iż wszystkie jej wykazane wydatki rozliczone w stosunku miesięcznym przekraczają o ok. 80 zł. uzyskiwane przez nią dochody, a skarżąca nie ujawniła, skąd czerpie na to środki. W zestawieniu z opisanym powyżej wyjątkowym charakterem prawa pomocy wynikającym z jego finansowania ze środków publicznych nie uzasadnia to pozytywnego załatwienia wniosku W. S. w całym zgłoszonym przez nią zakresie. Ubocznie należy zwrócić uwagę wnioskodawczyni na treść art. 200 P.p.s.a., zgodnie z którym w sytuacji uwzględnienia wniesionej skargi przez sąd pierwszej instancji przysługuje skarżącemu od organu który wydał zaskarżony akt zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia swoich praw. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 245 § 3 i 4 oraz art. 258 2 pkt 7 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji postanowienia.