II SA/Rz 971/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SNSA Jerzy Solarski /spr./ Sędziowie WSA Piotr Godlewski WSA Maciej Kobak po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 12 listopada 2025 r. sprawy ze skargi S. S. na postanowienie Podkarpackiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Rzeszowie z dnia 22 maja 2025 r. nr SE.9022.1.123.2025.ABB w przedmiocie oddalenia zarzutów I. uchyla zaskarżone postanowienie i postanowienie Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w [...] z dnia 23 kwietnia 2025 r. nr PSE.9022.12.2.30.8.2024; II. zasądza od Podkarpackiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Rzeszowie na rzecz skarżącej S. S. kwotę 100 zł /słownie: sto złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Podkarpacki Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w Rzeszowie (dalej: "PPWIS"/"organ egzekucyjny") postanowieniem z 22 maja 2025 r. nr SE.9022.1.123.2025. ABB, na podstawie art. 18, art. 33 § 1 i 2, art. 34 § 2 pkt 1, § 3 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2025 r., poz. 132, dalej: "u.p.e.a"), art. 124 § 1 i 2, art. 138 § 1 pkt 1, art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r., poz. 572, dalej: "K.p.a."), art. 12 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz. U. z 2024 r., poz. 416), po rozpatrzeniu zażalenia S. S. (dalej: "Skarżąca"), na postanowienie wierzyciela - Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w [....] (dalej: "PPIS"/"wierzyciel") z dnia 23 lutego 2025 r. (powinno być: 23 kwietnia 2025 r. znak: PSE.9022.12.2.30.8.2024) w sprawie oddalenia zarzutów, utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. W uzasadnieniu stwierdzone zostało, że PPWIS postanowieniem z dnia 20 marca 2025 r. nałożył na Skarżącą grzywnę w celu przymuszenia do zaszczepienia małoletniego dziecka - córki A., urodzonej [....] 2021 r., , zgodnie z tytułem wykonawczym z 5 marca 2025 r. numer 7/2025, wystawionym przez wierzyciela. Pismem z 27 marca 2025 r. Skarżąca złożyła zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego, które zostały przekazane celem przedstawienia stanowiska wierzyciela w tym zakresie. Postanowieniem z 23 kwietnia 2025 r. wierzyciel oddalił zgłoszone zarzuty. Na postanowienie to zażalenie wniosła Skarżąca zarzucając naruszenie przepisów postępowania oraz przepisów u.p.e.a. PWINS wskazał, że zgłoszone zarzuty sprowadzają się do: 1. określenia obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z przepisu prawa, jeżeli obowiązek wynika bezpośrednio z tego przepisu (art. 33 § 2 pkt. 2c u.p.e.a.), 2. braku wymagalności obowiązku (art. 33 § 2 pkt. 6c u.p.e.a.), 3. na podstawie art. 33 § 2 pkt 4 u.p.e.a., brak uprzedniego doręczenia zobowiązanej upomnienia, o którym mowa w art. 15 ust 1 w zw. z art. 15 § 3e tej ustawy w zw. z § 2 pkt 3 i 4 rozporządzenia Ministra Finansów, Funduszy i Polityki Regionalnej z dnia 4 grudnia 2020 r. w sprawie danych zawartych w upomnieniu", 4. "naruszenie przez organ egzekucyjny art. 29 § 2 u.p.e.a poprzez przystąpienie do egzekucji podczas, gdy tytuł nie spełnia wymogów określonych w art. 27 u.p.e.a., tj. a) niewłaściwie podana przez wierzyciela podstawa prawna obowiązku o charakterze niepieniężnym skutkujące pominięciem art. 17 ust. 2 i 4 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi, b) brak wskazania przez wierzyciela w tytule wykonawczym podstawy prawnej prowadzonej egzekucji. Odnosząc się do zarzutów PPWIS wskazał, że obowiązek został określony zgodnie z obowiązującymi przepisami. Tytuł wykonawczy będący podstawą wszczęcia egzekucji został wystawiony według wzoru stanowiącego załącznik nr 2 do rozporządzenia Ministra Finansów, Funduszy i Polityki Regionalnej z 12 stycznia 2021 r. w sprawie wzorów tytułów wykonawczych stosowanych w egzekucji administracyjnej. W tytule tym wypełniono wszystkie niezbędne pola, w tym także podstawę prawną egzekucji oraz podstawę prawną obowiązku objętego tytułem i wierzyciel wskazał go prawidłowo. Zgodnie z art. 5 ust. 2 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi w przypadku osoby nieposiadającej pełnej zdolności do czynności prawnych odpowiedzialność za wypełnienie obowiązków, o których mowa w ust. 1 ponosi osoba, która sprawuje prawną pieczę nad osobą małoletnią lub bezradną, albo opiekun faktyczny, w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta (Dz. U. z 2024 r., poz. 581). Z kolei przez wymagalność rozumie się taki stan faktyczny, w którym upłynął czas na dobrowolne wykonanie obowiązku a jego wierzyciel ma prawo podjąć czynności zmierzające do jego wyegzekwowania. Obowiązek rodziców poddania dziecka obowiązkowym szczepieniom jest obowiązkiem prawnym, od którego uwolnić mogą jedynie konkretne przeciwwskazania lekarskie do szczepienia dziecka. W przypadku, gdy badanie to daje podstawy do długotrwałego odroczenia obowiązkowego szczepienia ochronnego, lekarz kieruje osobę objętą obowiązkiem szczepienia ochronnego do konsultacji specjalistycznej. Lekarz przeprowadzający tą konsultację odnotowuje jej wynik w dokumentacji medycznej pacjenta, w karcie uodpornienia i w książeczce szczepień, z uwzględnieniem okresu przeciwwskazania do wykonania szczepienia, rodzaju szczepionek przeciwwskazanych do stosowania lub indywidualnego programu szczepień ze wskazaniem rodzajów stosowanych szczepionek oraz terminu kolejnej konsultacji specjalistycznej. Organ wyjaśnił również, że w aktach sprawy zalega upomnienie z 14 stycznia 2025 r. do wykonania obowiązku zaszczepienia dziecka z zagrożeniem skierowania sprawy na drogę postępowania egzekucyjnego. Brak wskazania numeru PESEL Skarżącej w upomnieniu nie może stanowić o jego nieskuteczności. Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 29 § 2 u.p.e.a. poprzez przystąpienie do egzekucji podczas, gdy tytuł nie spełniał wymogów określonych w art. 27 u.p.e.a. PPWIS wyjaśnił, że w tytule tym wypełniono wszystkie niezbędne pola, w tym także podstawę prawną egzekucji oraz podstawę prawną obowiązku objętego tytułem. Pominięcie art. 17 ust. 2 i 4 ustawy stanowi jedynie wadę nieistotną. Obowiązek jest określony w art. 5 ust. 1 pkt 1 lit b ustawy i wierzyciel wskazał go prawidłowo. W podsumowaniu PPWIS stwierdził, że wierzyciel w sposób wyczerpujący zebrał i rozpatrzył cały materiał dowodowy. W postanowieniu (z 23 kwietnia 2025 r.) zawarł uzasadnienie faktyczne i prawne oraz odniósł się szczegółowo do zarzutu braku wymagalności obowiązku. Nie dopuścił się również naruszenia art. 77 § 1 K.p.a. poprzez ograniczenie rozpoznania zarzutów tylko do ich wybiórczego wskazania. W skardze Skarżąca zarzuciła: 1. naruszenie art. 124 § 2 K.p.a. poprzez brak wskazania w uzasadnieniu skarżonego postanowienia podstawy prawnej wymagalności obowiązku, 2. błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, tj. uznanie przez organ, że skarżąca nie wykonała obowiązku podczas gdy obowiązek nie może być uznany za wymagalny z uwagi na brak indywidualnego kalendarza szczepień, brak kwalifikacji do obowiązkowych szczepień ochronnych, brak wykluczenia przeciwwskazań do szczepienia, odroczenie terminu wykonania obowiązku, ponadto brak jest w aktach sprawy zaświadczenia o przeprowadzonym lekarskim badaniu kwalifikacyjnym, które potwierdzałoby, że dziecko zostało zakwalifikowane do obowiązkowych szczepień ochronnych, 3. naruszenie art. 7, 7a, 77 i 81a K.p.a. w zw. z art. 18 ust. 2 u.p.e.a. poprzez rozstrzygnięcie wątpliwości interpretacyjnych na niekorzyść skarżącej, jak również wątpliwości co do stanu faktycznego sprawy oraz brak wszechstronnego rozważenia całości materiału dowodowego, 4. naruszenie art. 80 K.p.a. poprzez przekroczenie zasady swobodnej oceny dowodów i dokonanie tej oceny w sposób dowolny, skutkujące uznaniem, że skarżąca uchyla się od wykonania obowiązkowych szczepień ochronnych, co nie znajduje potwierdzenia w zebranym materiale dowodowym, w szczególności brak jest oświadczenia o odmowie szczepień, a strona podjęła kroki w celu realizowania obowiązku. Na tych podstawach Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości. W uzasadnieniu Skarżąca rozwinęła zarzuty skargi. Podkreśliła, że organy pomijają istotne dla rozstrzygnięcia sprawy kwestie, związane z niewymagalnością oraz niewykonalnością obowiązku. W sprawie wymagalność obowiązku szczepień ochronnych wobec małoletniej nie została określona przez jedyny uprawniony do tego z mocy ustawy podmiot, tj. lekarza podstawowej opieki zdrowotnej. Skarżąca wykonała obowiązek w zakresie od siebie zależnym, stawiając się wraz z dzieckiem na badanie kwalifikacyjne, które odbyło się 15 listopada 2024 r. Lekarz przeprowadzający badanie miał pełną możliwość wykonania niezbędnych czynności diagnostycznych. Jednak w dokumentacji medycznej z tej wizyty brak jest jakichkolwiek wpisów, które wskazywałyby, jakie konkretnie przeciwwskazania i do jakich szczepień zostały wykluczone. Natomiast córka została - zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa oraz procedurami medycznymi - odroczona przez lekarza od wykonania obowiązkowych szczepień ochronnych. Powodem odroczenia było skierowanie dziecka do poradni specjalistycznej chorób zakaźnych dla dzieci, w celu dalszej oceny ryzyka związanego z wystąpieniem niepożądanego odczynu poszczepiennego (NOP). Zatem odroczenie obowiązku szczepień miało zarówno podstawę prawną - w postaci art. 17 ust. 5 ustawy - jak również uzasadnienie medyczne. Fakt wystąpienia NOP po wcześniejszym szczepieniu świadczy o istnieniu przeciwwskazań, które dotychczas nie zostały wykluczone. Wobec braku legalnej decyzji lekarskiej o zakwalifikowaniu dziecka do dalszych szczepień oraz obowiązującego skierowania do specjalisty, nie sposób uznać, aby obowiązek szczepienny w odniesieniu do małoletniej był w dacie wszczęcia postępowania egzekucyjnego wymagalny. Według Skarżącej prowadzenie postępowania egzekucyjnego w takim stanie faktycznym i prawnym należy uznać za rażąco przedwczesne i niezasadne; z zebranego materiału dowodowego nie wynika wymagalność szczepień, a z uwagi na brak wykluczenia przeciwwskazań oraz brak kwalifikacji dziecka do szczepień ochronnych, obowiązek jest niewymagalny oraz niewykonalny z mocy prawa. W odpowiedzi na skargę PPWIS wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: skarga jest uzasadniona. I. Stan sprawy jest następujący. Upomnieniem nr 2/2025 z 14 stycznia 2024 r. PPIS wezwał Skarżącą do wykonania obowiązku polegającego na wykonaniu szczegółowo opisanych szczepień córki A. Wobec niewykonania obowiązku organ ten wystąpił do PPWIS z wnioskiem o wszczęcie egzekucji administracyjnej (5 marca 2025 r.), wystawiając jednocześnie tytuł wykonawczy nr 7/2025. Postanowieniem z 20 marca 2025 r. PPWIS nałożył na Skarżącą grzywnę w kwocie 1.000 zł w celu przymuszenia do wykonania nałożonego obowiązku. Na postanowienie to Skarżąca złożyła zażalenie. Niezależnie od tego, pismem z dnia 27 marca 2025 r., wniosła zarzuty formułując wniosek o umorzenie postępowania egzekucyjnego w całości. Postanowieniem z 23 kwietnia 2025 r. PPIS oddalił zarzuty, natomiast PPWIS, po rozpoznaniu zażalenia Skarżącej, utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. Rozstrzygnięcie PPWIS z 22 maja 2025 r. stanowi przedmiot skargi. II. Podstawy wniesienia zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym określa art. 33 § 2 u.p.e.a. Nie cytując treści tego przepisu wskazać należy, że w rozpoznawanej sprawie zarzuty dotyczą m.in. określenia obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z przepisu prawa, jeżeli obowiązek wynika bezpośrednio z tego przepisu (art. 33 § 2 pkt. 2c u.p.e.a.) oraz braku wymagalności obowiązku (art. 33 § 2 pkt. 6c u.p.e.a.). III. W sprawie jest bezsporne, że PPIS wezwał Skarżącą do stawienia się z córką A. do konkretnej przychodni, celem poddania dziecka lekarskiemu badaniu kwalifikacyjnemu i obowiązkowym szczepieniom ochronnym zleconym przez lekarza, w terminie do dnia 30 listopada. Z wniosku o wszczęcie egzekucji administracyjnej wynika, że Skarżąca wraz z córką zgłosiła się w dniu 15 listopada 2024 r. do wskazanej przychodni. Wg wniosku, podczas wizyty dziecko zbadano i nie stwierdzono przeciwwskazań do szczepień. Rodzicom rozpisano i przedstawiono uzupełniony kalendarz szczepień oraz wystawiono skierowanie do poradni chorób zakaźnych. Jest poza sporem, że dziecko nie zostało zaszczepione. Sąd stwierdza, że treść wniosku o wszczęcie postępowania egzekucyjnego, która legła u podstaw ustaleń organów obu instancji, nie ma oparcia w materiale dowodowym znajdującym się w aktach sprawy. W aktach administracyjnych znajduje się jedynie skierowanie do poradni chorób zakaźnych wystawione w dniu 15 listopada 2024 r. ze wskazaniem celu: "po szczepieniu Hixacima I dawka wystąpił NOP – duży obrzęk uda, z zaczerwienieniem skóry skierowaniem celem wykluczenia możliwości wystąpienia NOP po kolejnych szczepieniach"; na odwrocie znajduje się "Historia zdrowia i choroby" z rozpoznaniem – Z28 – szczepienie nie wykonane". Brak jest natomiast zasadniczego dokumentu a mianowicie zaświadczenia o braku przeciwwskazań do zaszczepienia dziecka. Na marginesie wypada zauważyć, że w sytuacji przeprowadzenia badań i wydania skierowania do poradni chorób zakaźnych celem wykluczenia możliwości wystąpienia NOP po kolejnych szczepieniach, wydanie jednocześnie zaświadczenia o braku przeciwwskazań do zaszczepienia dziecka na II dawkę (m.in. tej samej szczepionki), wydaje się z medycznego punku nie do pogodzenia. Wobec tego ma rację Skarżąca, o ile jako podstawę zarzutu wskazuje na brak wymagalności obowiązku: nie ma bowiem zaświadczenia o braku przeciwwskazań do zaszczepienia dziecka, nie mówiąc już o uzupełnionym kalendarzu szczepień, o którym jest również mowa we wniosku wierzyciela. Tym samym zasadnie skarga podnosi naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, przy czym naruszenie to wyczerpuje dyspozycję art. 145 § 1 pkt 1 lic. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.). Z tych przyczyn Sąd orzekł, jak w wyroku, orzekając o kosztach postępowania (zwrot wpisu), na podstawie art. 200 powołane wyżej ustawy.