II SA/Rz 973/15

- Dnia 5 lipca 2016 r. Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Rzeszowie Agata Kosowska-Dudzik po rozpoznaniu w dniu 5 lipca 2016 roku w Rzeszowie na posiedzeniu niejawnym wniosku J. R. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata w sprawie z jego skargi na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia [...] maja 2015 r. nr [...] w przedmiocie zarzutów do danych zawartych w ewidencji gruntów i budynków - postanawia - odmówić zmiany postanowienia referendarza sądowego z dnia 13 sierpnia 2015 r. sygn. akt II SA/Rz 973/15. Wyrokiem z dnia 8 czerwca 2016 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie oddalił skargę J. R. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w przedmiocie zarzutów do danych zawartych w ewidencji gruntów i budynków. W dniu 10 czerwca 2016 r. do tut. Sądu wpłynął wniosek J. R. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Składający go podniósł, że wspólne gospodarstwo domowe prowadzi z matką. Skarżący pobiera rentę w wysokości 866,56 zł, natomiast jego matka uzyskuje emeryturę w kwocie 972,06 zł. Wnioskodawca zaznaczył, że jest chory i w związku z tym wymaga stałej opieki lekarskiej, w tym leczenia w specjalistycznych ośrodkach. Lekarstwa i środki higieniczne są zaś drogie. Stałej opieki medycznej wymaga także matka strony. Wymienieni mieszkają w domu o powierzchni 70 m.kw. Na wezwanie referendarza sądowego dotyczące średnich miesięcznych wydatków skarżący wskazał: 862,12 zł – żywność i odzież, 47 zł – energia elektryczna, 200 zł – opał, 8 zł – wywóz śmieci, 45 zł – telefon, 5,50 zł – podatek rolny, 21 zł – ubezpieczenie budynków, 600 zł – "koszty leczenia matki i zakupu lekarstw, 200 zł – "inne wydatki m. in. dojazdy matki do lekarza", 50 zł – artykuły higieniczne i chemiczne. Rozpoznając wniosek zważono, co następuje: W pierwszej kolejności wskazać należy, że postanowieniem referendarza sądowego z dnia 13 sierpnia 2015 r. J. R. zwolniony został od kosztów sądowych. Rozstrzygnięciem tym odmówiono mu natomiast ustanowienia adwokata. Orzeczenie to nie zostało zaskarżone. Obecnie skarżący złożył kolejny w sprawie wniosek o przyznanie prawa pomocy w takim samym zakresie, o jaki ubiegał się poprzednio. W takiej sytuacji za zasadne uznano zastosowanie w niniejszej sprawie art. 165 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718), zwanej dalej "P.p.s.a.". Według tego przepisu, postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. Regulacja ta, z mocy art. 167a § 1 P.p.s.a., dotyczy także postanowień wydawanych przez referendarza sądowego. Modyfikacja, o której mowa w powołanym art. 165 P.p.s.a. możliwa jest w razie wskazanej w nim "zmiany okoliczności sprawy". Dotyczy więc sytuacji, gdy ulegnie pogorszenie bądź też poprawa kondycji finansowej strony jako przesłanki przyznania prawa pomocy. Chodzi zatem o pojawienie się w przypadku danego podmiotu innych danych odnośnie do jego możliwości płatniczych niż te, które były podstawą poprzedniego orzeczenia w określonym przedmiocie (w niniejszej sprawie dotyczących prawa pomocy). Pod pojęciem tym należy też rozumieć zmianę sytuacji procesowej strony. Mając powyższe na uwadze uznano, że brak jest podstaw do dokonania modyfikacji poprzedniego postanowienia referendarza sądowego dotyczącego udzielenia skarżącemu wsparcia w ramach instytucji prawa pomocy. Wprawdzie bowiem zmienił się etap postępowania, jako że w sprawie zapadł wyrok, który może zostać zaskarżony jedynie za pośrednictwem zawodowego pełnomocnika, jednak inna występująca w tej sprawie okoliczność uniemożliwia uwzględnienie żądania strony. Mianowicie, podstawą uprzedniej odmowy przyznania wnioskodawcy prawa pomocy w całkowitym zakresie (postanowienie z 13 sierpnia 2015 r.) był m. in. fakt niewyjaśnienia przez wymienionego nadwyżki jego wydatków (ok. 2038 zł) nad dochodami (1838,62 zł). Kwestia ta nadal jednak budzi wątpliwości, bowiem J. R. wezwany do podania aktualnych comiesięcznych wydatków ponownie wskazał je na kwotę ok. 2038 zł, a więc ok. 200 zł większą od uzyskiwanych przez niego i matkę świadczeń rentowo-emerytalnych. Poza tym, należy też podkreślić, że skarżący powołuje się w złożonym wniosku na swój zły stan zdrowia wskazując, że wymaga stałej opieki lekarskiej, leczenia w ośrodkach specjalistycznych i drogich lekarstw. Odpowiadając jednak na pytanie referendarza sądowego o wydatki na leczenie własne, jak i matki J. R. podaje tylko "koszty leczenia matki i zakupu lekarstw – 600 zł" oraz "inne wydatki m. in. dojazdy matki do lekarza – 200 zł". Nie wskazuje więc wydatków na leczenie dotyczące jego osoby. Nie wiadomo więc w jakiej wysokości są one ponoszone i z jakiego źródła opłacane. Wyżej podane okoliczności rodzą wątpliwości co do jego rzeczywistej sytuacji materialnej, na co zresztą stronie zwracana była uwaga zarówno w wymienionym wyżej postanowieniu z dnia 13 sierpnia 2015 r., jak i w postanowieniu dotyczącym prawa pomocy zapadłym w stosunku do skarżącego w innej sprawie tj. oznaczonej sygn. akt II SA/Rz 585/15. Tymczasem J. R. nadal nie wyjaśnia tych kwestii. Z uwagi na powyższe stwierdzono, że niezasadna byłaby zmiana postanowienia referendarza sądowego z dnia 13 sierpnia 2015 r. o zwolnieniu wnioskodawcy od kosztów sądowych i odmowie ustanowienia na jego rzecz adwokata. Uwzględniono też fakt, że w szczególności prawo pomocy w całkowitym zakresie tj. obejmujące zarówno zwolnienie od kosztów sądowych, jak i ustanowienie zawodowego zastępcy prawnego (art. 245 § 2 P.p.s.a.) może być zastosowane w sytuacjach zupełnie wyjątkowych, w których poniesienie kosztów związanych z prowadzeniem sprawy sądowej zagrażałoby egzystencji wnioskodawcy (art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a.). J. R. oraz jego matka uzyskują zaś wprawdzie stosunkowo niski, jednak stały dochód, który wystarcza im na zapewnienie podstawowych potrzeb. Z wymienionych powodów orzeczono o odmowie zmiany postanowienia referendarza sądowego z dnia 13 sierpnia 2015 r., podstawę czego stanowił art. 258 § 1 i art. 165 w zw. z art. 167a § 1 P.p.s.a.