II SA/Rz 975/12

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie Piotr Godlewski po rozpoznaniu w dniu 7 grudnia 2012 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku L. D. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie z jej skargi na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 2012 r. Nr [...] w przedmiocie zgłoszenia sprzeciwu względem zamierzonego przystąpienia do wykonywania robót budowlanych postanawia I. Zwolnić skarżącą od uiszczenia wpisu od skargi w 3/5 części, tj. w kwocie 300 zł., II. W pozostałej części odmówić przyznania zwolnienia od kosztów sądowych. L. D. wezwana do uiszczenia wpisu w kwocie 500 zł. od skargi na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 2012 r. Nr [...], w terminie do jego opłacenia wnioskiem o przyznanie prawa pomocy złożonym na urzędowym formularzu PPF zwróciła się o przyznanie jej zwolnienia od kosztów sądowych (zwolnienia od wpisu od skargi). W jego uzasadnieniu powołała się na samotne wychowywanie dziecka, niskie zarobki i ponoszone koszty leczenia. Z zawartego we wniosku i złożonego w wyniku wezwania dodatkowego oświadczenia skarżącej oraz dołączonych do niego załączników - w zakresie istotnym dla rozpoznania wniosku - wynika, że: - skarżąca prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z 17-letnim uczącym się synem, - posiadany przez nich majątek obejmuje współwłasność w ½ części nieruchomości rolnej (łąki) o pow. całkowitej 1,95 ha (zajmowane mieszkanie jest lokalem komunalnym), - źródła dochodów stanowi wynagrodzenie za pracę wnioskodawczyni i pobierana przez syna renta rodzinna (odpowiednio 1700 i 900 zł. brutto /1280 i 829 zł. netto); skarżąca znajduje się obecnie w okresie wypowiedzenia upływającego 31 grudnia 2012 r. (z warunkową możliwością jego anulowania lub podpisania nowej umowy o pracę), - średnie miesięczne wydatki obejmują zakup żywności – 800 zł., opłaty za czynsz – 193 zł., wodę – 92 zł., internet – 60 zł., telefon – 30 zł., gaz – ok. 110 – 175 zł., energię elektryczną – ok. 60 zł., koszty leczenia – 150 zł., związane z nauką syna i zakupem dla niego odzieży – 250 zł., bieżące naprawy mieszkaniowe i środki czystości – 100 zł., - skarżąca nie posiada żadnych oszczędności (saldo końcowe rachunku bankowego na dzień 14 października 2012 r. wynosiło 9 zł.), - planowany koszt budowy magazynu na narzędzia związanego z przedmiotem sprawy wynosi ok. 500 zł. i będzie pokryty z dotacji otrzymywanej przez skarżącą z Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa. Rozpatrując złożony wniosek stwierdzono, co następuje: Mimo zawartej w uzasadnieniu wniosku PPF prośby skarżącej o zwolnienie od wpisu od skargi uznano, że zgodnie ze wskazaniem dokonanym w jego rubryce nr 4 - wobec jednoczesnego przekreślenia żądania częściowego zwolnienia od kosztów sądowych - dotyczy on całości tych kosztów związanych ze sprawą. Zgodnie z art. 211 i 212 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) - określanej dalej jako P.p.s.a., k _oszty sądowe obejmują opłaty sądowe (wpis i opłatę kancelaryjną) oraz zwrot wydatków._@POCZ@__@KO _@POCZ@__@KZwolnienie od tych kosztów (zarówno w całości, jak i w części) wchodzi w zakres częściowego prawa pomocy, które stosownie do art. 245 § 4 ustawy może polegać na zwolnieniu od poniesienia ułamkowej ich części albo określonej ich kwoty pieniężnej. Warunkiem przyznania prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym jest wykazanie przez nią, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.). Oceniając możliwość poniesienia przez L. D. kosztów sądowych stwierdzono, że aktualna sytuacja materialno – finansowa jej i syna nie kwalifikuje jej do przyznania pełnego zwolnienia od nich, niemniej wskazuje na zasadność udzielenia jej częściowego wsparcia w tym zakresie w odniesieniu do wpisu sądowego, którego opłacenie - lub uzyskanie zwolnienie od niego - warunkuje merytoryczne rozpoznanie skargi (w sprawie oprócz wpisu od skargi do najbardziej prawdopodobnych kosztów mogących wystąpić w przyszłości należy opłata kancelaryjna od wniosku o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia wyroku w wysokości 100 zł. oraz wpis od skargi kasacyjnej w wysokości połowy wpisu od skargi). Wobec braku posiadania przez skarżącą i jej syna oszczędności lub innych wartościowych składników majątkowych mogących umożliwić jej pokrycie związanych ze sprawą kosztów sądowych, źródeł ich opłacenia należy upatrywać w osiąganych przez nich dochodach i ich relacji do ponoszonych wydatków. W kontekście przytoczonej treści art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., pod uwagę nie są brane wszystkie wykazywane przez osobę wnioskującą wydatki, lecz tylko te, które służą zaspokajaniu podstawowych potrzeb życiowych i to wyłącznie w niezbędnym ich zakresie. Składają się na nie wydatki związane przede wszystkim z zakupem żywności, opłatami za tzw. media oraz leczeniem; co do zasady nie obejmują one np. należności za usługi telefoniczne, telewizyjne, internetowe, utrzymanie pojazdów mechanicznych oraz wydatków, które choć pośrednio można by uznać za konieczne, jednak ich charakter wskazuje na niesystematyczne i wynikające z doraźnych potrzeb ponoszenie, np. zakup odzieży, obuwia, remonty domu lub mieszkania. Przy uzyskiwanych dochodach w łącznej wysokości 2109 zł. netto miesięcznie, suma rozliczonych do takiego okresu wszystkich wymienionych przez wnioskodawczynię wydatków wynosi ok. 1875 zł. Ich różnica daje zatem kwotę 234 zł., do której zgodnie z powyższym należałoby zatem doliczyć wydatki, którym nie przypisuje się miana niezbędnych dla koniecznego utrzymania, tj. opłat za telefon, internet czy wynikających z dopuszczalnego ograniczenia do niezbędnego minimum pozostałych. Ponieważ w przypadku skarżącej L. D. ostatnie z wymienionych wydatków są stosunkowo niewielkie, wraz z potencjalnymi oszczędnościami należy upatrywać w nich możliwości opłacenia kosztów sądowych, które mogą dopiero wystąpić w przyszłości; w tej mierze uznano więc za niezasadne przyznanie jej zwolnienia od nich. Uwzględniając natomiast wszystkie przedstawione wyżej okoliczności, za adekwatne uznano zwolnienie wnioskodawczyni od wpisu od skargi w 3/5 części, a tym samym obciążenie obowiązkiem zapłaty wpisu od skargi w wysokości praktycznie odpowiadającej różnicy pomiędzy wykazanymi przez nią dochodami a ponoszonymi wydatkami (200 zł.). Zwolnienie to da jej realną możliwość wygospodarowania na to środków z bieżących dochodów, bez narażania jej i syna na uszczerbek w koniecznym utrzymaniu. Bez wpływu na opłacenie wpisu w tej części pozostaje obecnie otrzymane przez wnioskodawczynię wypowiedzenie z pracy, gdyż jego okres upływa dopiero z końcem grudnia br. Jednocześnie z uwagi na zasygnalizowaną w tym wypowiedzeniu możliwość nawiązania ponownego angażu i brak możliwości jednoznacznego ustalenia jak będzie kształtowała się jej sytuacja finansowa w przyszłości, aktualnie jako przedwczesne należy uznać przyznanie jej zwolnienia w większym zakresie, w tym zwłaszcza obejmującym pozostałe poza wpisem od skargi koszty sądowe. Przyznanie zwolnienia w większym zakresie – mając na uwadze przedmiot skargi – wiązałoby się pośrednio z nieuzasadnionym przerzucaniem na Skarb Państwa kosztów związanych z realizacją zamierzonego przez skarżącą przedsięwzięcia i to niezależnie od tego, że w jej przekonaniu będą one stosunkowo niewielkie. Niezależnie od ich skali, sama zdolność zorganizowania tych środków i zamiar przeprowadzenia inwestycji świadczą o tym, że skarżąca nie najgorzej ocenia swoją sytuację finansową i możliwości płatnicze. W zdecydowanej sprzeczności z tym – jako niewiarygodne – jawi się zawarte w złożonym przez nią dodatkowym oświadczeniu stwierdzenie, że na poczet bieżących kosztów utrzymania zmuszona jest do zaciągania pożyczek u znajomych. Niezależnie od tego, że pożyczki te musiałaby następnie spłacać a obciążenia z tego tytułu nie wykazała w ponoszonych wydatkach, to nie wskazuje na to również opisana powyżej relacja jej dochodów do wydatków, a planowanie w takiej sytuacji jakiejkolwiek inwestycji wiążącej się z dodatkowymi wydatkami byłoby sprzeczne z zasadami doświadczenia życiowego. Ubocznie należy zwrócić uwagę wnioskodawczyni na treść art. 200 P.p.s.a., zgodnie z którym w sytuacji uwzględnienia wniesionej skargi przez sąd pierwszej instancji, będzie jej przysługiwał od organu który wydał zaskarżony akt zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia swoich praw. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 245 § 3 i 4 oraz art. 258 2 pkt 7 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji postanowienia.