II SA/Rz 976/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący WSA Zbigniew Czarnik /spr./ Sędziowie WSA Ewa Partyka NSA Maria Piórkowska Protokolant Sylwia Pacześniak po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 9 stycznia 2013 r. sprawy ze skargi A. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] sierpnia 2012 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku celowego -skargę oddala- Sygn. II SA/Rz 976/12 Uzasadnienie Przedmiotem skargi A.R. jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego (dalej: "SKO" lub "Kolegium") w [..] z dnia [..] sierpnia 2012 r. nr SKO-[..], którą utrzymano w mocy decyzję Wójta Gminy [..] z dnia [..] lipca 2012 .r. nr [..] o odmowie przyznania zasiłku celowego i specjalnego zasiłku celowego. Decyzje te zapadły w następującym stanie sprawy: W pismach z dnia 12 grudnia 2011 r. oraz 23 i 30 stycznia 2012 r. A.R. zwrócił się do Ośrodka Pomocy Społecznej w [..] o przyznanie zasiłku celowego. Decyzją z dnia [..] lutego 2012 r. Wójt Gminy [..] odmówił wnioskodawcy przyznania żądanego świadczenia. Wskutek odwołania strony decyzją z dnia [..] marca 2012 r. SKO w [..] uchyliło zaskarżoną decyzję i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji Po ponownym rozpoznaniu sprawy decyzją z dnia [..] lipca 2012 r. Wójt Gminy [..] ponownie odmówił wnioskodawcy przyznania zasiłku celowego i specjalnego zasiłku celowego. Organ wyjaśnił, że w dniach 22, 24 i 28 maja 2012 r. pracownik socjalny udawał się do miejsca zamieszkania strony celem przeprowadzenia rodzinnego wywiadu środowiskowego. Wobec niemożności zastania strony dnia 29 maja 2012 r. wystosowano do niej pismo informujące o konieczności osobistego zgłoszenia się bądź pisemnego przesłania informacji o faktycznym miejscu pobytu. Adresat odmówił jednak podjęcia korespondencji. W dniu 11 czerwca 2012 r. strona stawiła się w siedzibie Ośrodka Pomocy Społecznej przedkładając określone dokumenty, które uznała za równoważne z wywiadem środowiskowym. W piśmie z dnia 15 czerwca 2012 r. ponowiono wezwanie do osobistego stawiennictwa strony lub wskazania faktycznego miejsca pobytu oraz ustalenia daty przeprowadzenia wywiadu środowiskowego. Pismo to podjęła matka A.R., a zakreślony termin 7 dni na dokonanie czynności upłynął bezskutecznie dnia 29 czerwca 2012 r. Wobec braku kontaktu z Ośrodkiem nie było możliwe przeprowadzenie wywiadu, ponieważ nie ustalono miejsca i daty czynności. Dlatego niemożliwość ustalenia sytuacji materialno-bytowej wnioskodawcy legła u podstaw odmowy przyznania żądanych świadczeń. Po rozpatrzeniu odwołania A.R. decyzją z dnia [..] sierpnia 2012 r. SKO w [..] utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy. Podstawą prawną rozstrzygnięcia były przepisy art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn.zm., dalej zwana: "k.p.a.") oraz art. 8 ust. 1 i 3, art. 39 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (tekst jedn. Dz. U. z 2009 r. Nr 175, poz. 1362 z późn. zm., dalej zwana: "u.p.s."). Kolegium stwierdziło, że pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Ma ona wspierać osoby i rodziny w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwia im życie w warunkach odpowiadających godności człowieka. W myśl przepisów art. 106 ust. 4 i art. 107 ust.1 u.p.s. decyzję w przedmiocie świadczenia wydaje się po przeprowadzeniu rodzinnego wywiadu środowiskowego, który ma na celu ustalenie sytuacji osobistej, rodzinnej, dochodowej i majątkowej osób i rodzin potrzebujących. SKO w [..] przedstawiając ustalenia faktyczne zbieżne z ustaleniami organu I instancji stwierdziło, że przeprowadzenie wywiadu nie było możliwe z powodu nieobecności strony w miejscu zamieszkania pomimo, że obowiązana była współdziałać z organem pomocy społecznej. Ponadto objęty wnioskiem zasiłek celowy jest świadczeniem uznaniowym i organ nie ma obowiązku jego przyznania. Podejmując decyzję kieruje się celami pomocy społecznej. W działaniu organu I instancji organ odwoławczy nie dopatrzył się naruszenia wspomnianych przepisów ustawy o pomocy społecznej. W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie A.R. zarzucił naruszenie przepisów art. 2 i 87 Konstytucji RP przez bezprawne, faktyczne pozbawienie go prawa do należnego mu zasiłku celowego oraz specjalnego zasiłku celowego na bieżącą egzystencję i wszelkie potrzeby opisane we wniosku. Podaje, że znajduje się w trudnej sytuacji materialnej i życiowej. Okoliczności te miały przemawiać za zasadnością podania. W ocenie skarżącego naruszono także przepisy art. 40 ust. 2 i 3, art. 101, art. 106 ust. 1 i 4, art. 110 ust. 7 u.p.s. przez uznanie, że nie przysługuje mu żądany zasiłek. Natomiast naruszenie przepisów art. 7 i 8 oraz 104 i 107 w zw. z art. 7 k.p.a. polegało na wydaniu decyzji sprzecznej ze zgromadzonym materiałem dowodowym, a także dowolnej jego ocenie. Wydanie decyzji bez dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego stanowi naruszenie art. 156 k.p.a. i art. 13 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności. Skarżący domaga się uchylenia zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji Wójta Gminy [..], ewentualnie stwierdzenia ich nieważności oraz przeprowadzenia dowodów z dokumentów dołączonych do skargi. W odpowiedzi SKO w [..] wniosło o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnie 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012 r., poz. 270), dalej: p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji i stosują prawem przewidzinae środki. Zakres kontroli sprawowanej przez sądy wynika z treści art. 134 § 1 p.p.s.a., zgodnie z którym sądy rozpoznając skargi nie są związane ich zarzutami, podstawą prawną ani formułowanymi przez strony wnioskami. Sądy rozpoznają skargi w granicach danej sprawy. Skarga A.R. nie zasługuje na uwzględnienie. Stan faktyczny sprawy jest niewątpliwy. Organy ustaliły okoliczności faktyczne w sposób zgodny z prawem, zatem tak określone okoliczności mogą być podstawą faktyczną wyrokowania. Zarzut skargi wskazujący na naruszenie prawa materialnego, art. 2 i art. 87 Konstytucji RP jest nietrafny. Wskazać należy, że organy pomocy społecznej orzekające w sprawie skarżącego nie stosowały tych przepisów, zatem nie mogły ich naruszyć, a przez to nie pozbawiły skarżącego prawa do należnego zasiłku celowego. Trudna sytuacja życiowa skarżącego, co obiektywnie jest ustalone, nie jest wystarczającym powodem do przyznania zasiłku celowego. Ustalenie takiej pomocy ma charakter uznaniowy, co oznacza, że Sąd nie może oceniać celowości takiego rozstrzygnięcia, a tylko formale warunki zastosowania uznania. Odnosząc się do tego aspektu sprawy stwierdzić należy, że organy obu instancji nie przekroczyły granic uznania, zwłaszcza że sam skarżący nie przyczynił się do tego, by ustalić podstawy faktyczne, w których ramach to uznanie może być prawidłowo stosowane. Podkreślić należy, że ustawa o pomocy społeczneju nakłada na osoby ubiegające się o ten rodzaj wsparcia określone obowiązki, których zrealizowanie przez wnioskodawców daje podstawę do oceny poprawności działania organów. Niewątpliwie obowiązkiem ubiegającego się o pomoc społeczną jest współdziałanie z organem, w szczególności uczestnictwo w wywiadzie środowiskowym. Trafnie SKO w [..] podkreśla, że wywiad środowiskoy jest warunkiem koniecznym udzielenia pomocy, bo tylko w taki sposób można ustalić sytuację osobistą podmiotu wnioskującego, a to daje możliwość do poprawnego orzeczenia o zasiłku w ramach uznania przysługującego organowi. W rozpoznawanej sprawie skarżący odmówił współpracy z GOPS w [..], przez co uniemożliwił przeprowadzenie wywiadu. Takie działanie nie może korzystać z ochrony prawnej, a przez to trudno uznać za zasadny zarzut skargi, w którym skarżący wskazuje na naruszenie art. 7 i art. 8 k.p.a., w związku z art. 104 i art. 107 k.p.a. Kwestionowanie w tym zakresie prawidłowości postępowania dowodowego i wskazywanie na dowolność ustaleń faktycznych jest nieporozumieniem, skoro skarżący nie dopełnił ciążących na nim obowiązków w zakresie ustalenia tych okoliczności. Organy wielokrotnie podejmowały próbę przeprowadzenia czynności koniecznych do orzeczenia o pomocy społecznej. Pomimo pouczenia, że brak aktywności skarżącego będzie prowadził do negatywnych skutków, skarżący nie podjął działań, które dałyby podstawę do orzekania zgodnie z jego żądaniem. Sąd nie dopatruje się także naruszeń art. 40 ust. 2 i 3, art. 101, art. 106 ust. 1 i 4, art. 110 ust. 7 u.p.s. skoro skarżący odmówił współpracy w ustaleniu stanu faktycznego sprawy. Sąd rozważył, czy organy nie naruszyły prawa orzekając o zasiłku celowym i celowym specjalnym w jednej decyzji. Uznał, że takie orzeczenie nie narusza prawa, zwłaszcza wobec postawy skarżącego, który pomimo pisemnego wezwania o sprecyzowanie żądania nie złożył stosownego oświadczenia. Nietrafny jest także zarzut naruszenia art. 156 k.p.a. w związku z art. 13 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności. W postępowaniu objętym skargą organy nie stosowały wskazanych przepisów, bowiem nie było prowadzone postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji. Z tych względów, że Sąd nie dopatrzył sie naruszenia prawa i mając na względzie art. 151 p.p.s.a. Sąd orzekł jak na wstępie.