II SA/Rz 980/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący WSA Joanna Zdrzałka /spr./ Sędziowie NSA Małgorzata Wolska NSA Stanisław Śliwa Protokolant st. sekr. sąd. Paweł Kozik po rozpoznaniu w Wydziale II Ogólnoadministracyjnym na rozprawie w dniu 14 grudnia 2010 r. sprawy ze skargi Prokuratora Rejonowego na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] sierpnia 2010 r., nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie skierowania na badania lekarskie - uchyla zaskarżoną decyzję - Wnioskiem z dnia 27 kwietnia 2010 r., skierowanym w oparciu o art. 182 k.p.a. oraz art. 122 ust. 1 pkt 4 i art. 140 ust. 1 pkt 1 i la ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz.U. z 2005 r., Nr 108 poz. 908) Prokurator Rejonowy [...] wystąpił do Prezydenta Miasta [...] o wszczęcie postępowania administracyjnego w sprawie wydania decyzji o skierowaniu W. J. (posiadającego prawo jazdy kategorii A, B, C) na badania lekarskie w celu stwierdzenia istnienia bądź braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami. Uzasadniając swoje stanowisko Prokurator Rejonowy powołał się na sporządzane w toku prowadzonego postępowania przygotowawczego o przestępstwo z art. 244 kodeksu karnego opinie biegłych lekarzy psychiatrów, którzy stwierdzili u W. J. organiczne zaburzenia osobowości oraz naużywanie alkoholu. Powyższe schorzenia nasuwają zastrzeżenia co do stanu zdrowia ww. i stanowią podstawę do wydania decyzji o skierowaniu na badania lekarskie (celem ustalenia czy ze względu na stan zdrowia osoba ta może kierować pojazdami). Do wniosku dołączona została opinia sądowo - psychiatryczna z dnia 5 stycznia 2010 r. Decyzją z dnia [...] lipca 2010 r., nr [...] Prezydent Miasta [...] skierował W. J. na badania lekarskie w celu stwierdzenia istnienia łub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami w zakresie posiadanych uprawnień do kierowania pojazdami kategorii A, B, C prawa jazdy. W uzasadnieniu organ wskazał, iż zgodnie z treścią art. 122 ust. 1 pkt 4 ustawy Prawo o ruchu drogowym, oraz § 2 ust. 5 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 7.01.2004 r. w sprawie badań lekarskich kierowców i osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami (Dz. U. Nr 2 poz. 15) na badanie lekarskie w celu stwierdzenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem może być skierowana osoba, co do której starosta powziął wiarygodną informację o zastrzeżeniach w stanie zdrowia tej osoby. W przedmiotowej sprawie taką informację stanowi zawiadomienie Prokuratora Rejonowego [...], w związku ze sporządzoną przez biegłych lekarzy opinią. Prezydent Miasta [...] wskazał, iż dbałość o bezpieczeństwo w ruchu drogowym, na które bez wątpienia wpływ ma należyty stan zdrowia osób posiadających uprawnienia do kierowania pojazdami, w świetle opisanych przez biegłych lekarzy schorzeń uprawnia organ do skierowania W. J. na badania lekarskie w celu stwierdzenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem. Od decyzji tej odwołał się W. J. i wniósł ojej "cofnięcie". Podniósł, iż nie ma ograniczeń zaburzenia osobowości, alkoholu nie nadużywa, a stan zdrowia pozwala mu na kierowanie pojazdami. Kierując pojazdem zachowuje ostrożność i nie stwarza zagrożenia dla innych uczestników ruchu drogowego. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] sierpnia 2010 r. Nr [...] uchyliło zaskarżoną decyzję i umorzyło postępowanie pierwszej instancji, powołując się na art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. oraz art. 122 ust. 1 pkt 4 ustawy Prawo o ruchu drogowym. W uzasadnieniu Kolegium wskazało, iż funkcją art. 122 ust. 1 pkt 4 ustawy Prawo o ruchu drogowym jest zapewnienie kierującym pojazdami bezpieczeństwa w poruszaniu się na drogach publicznych. Zatem organ w każdym przypadku powzięcia wiarygodnej informacji o wątpliwościach w stanie zdrowia określonego kierowcy zobligowany jest rozważyć możliwość wydania decyzji o skierowaniu na badania lekarskie. Ocena wiarygodności informacji pozostawiona jest uznaniu administracyjnemu. Nałożenie na kierującego pojazdem takiego obowiązku jest uzasadnione tylko wówczas gdy istnieje realne i rzeczywiste zastrzeżenie co do stanu zdrowia osoby posiadającej określone uprawnienia do kierowania pojazdami i jest ono poparte silnymi środkami dowodowymi. Skierowanie na badanie lekarskie nie może w szczególności stanowić sankcji. Z zalegającej w aktach sprawy opinii sądowo - psychiatrycznej z dnia 5 stycznia 2010 r. (sygn. akt [...]) wynika, iż u W. J. nie stwierdzono choroby psychicznej w sensie psychozy ani upośledzenia umysłowego, nie stwierdzono także uzależnienia od środków psychotropowych ani od alkoholu. Rozpoznano jedynie zaburzenia osobowości. Z opinii tej wynika również, iż W. J. w czasie zarzucanego mu czynu z przyczyn chorobowych, nie miał w znacznym stopniu ograniczonej ani całkowicie zniesionej zdolności do pokierowania swoim postępowaniem i rozpoznaniem jego znaczenia. Może brać udział w postępowaniu sądowym, pokierować swoim zachowaniem. Wobec powyższego Kolegium uznało, iż brak jest przesłanek, które uzasadniałyby skierowanie W. J. na badania lekarskie w celu stwierdzenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami. To powoduje zasadność umorzenia postępowania w tym zakresie. Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie złożył Prokurator Rejonowy [...] i wniósł o jej uchylenie. Zarzucił, że wydana została z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy - tj. art. 122 ust. 1 pkt 4 ustawy Prawo o ruchu drogowym w zw. z § 3 rozporządzenia Ministra Zdrowia w sprawie badań lekarskich kierowców i osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami, polegające na uznaniu, że brak jest przesłanek, które uzasadniałyby skierowanie W. J. na badania lekarskie, gdy analiza akt sprawy prowadzi do odmiennych wniosków. Podniósł, iż jedną z przesłanek gwarantujących bezpieczeństwo w ruchu drogowym, jest skierowanie na badania lekarskie w celu stwierdzenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem, w przypadku zaistnienia zastrzeżenia co do stanu zdrowia kierującego. Ustawa nie definiuje o jakie zastrzeżenia co do stanu zdrowia chodzi. Z rozporządzenia Ministra Zdrowia z 7.01.2004 r. wynika jedynie, iż Starosta może skierować na takie badanie, jeżeli powziął wiarygodną informację o zastrzeżeniach w stanie zdrowia danej osoby, mogące powodować niezdolność do prowadzenia pojazdów. Ocena przesłanek uzasadniających skierowanie na badanie musi być dokonana przez pryzmat ewentualnego zagrożenia dla ruchu danej osoby. W przedmiotowej sprawie z opinii sądowo - psychiatrycznej jednoznacznie wynika, iż u W. J. stwierdzono organiczne zaburzenia osobowości, natomiast we wcześniejszej opinii z dnia 21 października 2006 r. biegli stwierdzili organiczne zaburzenia osobowości, zespół psychoorganiczny charakteropatyczno - otępienny oraz nadużywanie alkoholu. Informacja uzyskana przez organ I instancji o zastrzeżeniach co do stanu zdrowia W. J. była zatem wiarygodna, a tym samym skierowanie na badania w oparciu o art. 122 ust. 1 pkt 4 ustawy uzasadnione. Organ II instancji niezasadnie natomiast dokonał merytorycznej oceny opinii sporządzonej dla potrzeb postępowania karnego, podczas gdy istnienie lub braku przeciwwskazań do kierowania pojazdem będzie dopiero przedmiotem kolejnego badania przez biegłych lekarzy specjalistów W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło ojej oddalenie z przyczyn wywiedzionych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269, ze zm.) Sąd sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji, obejmującą badanie zaskarżonych aktów pod względem ich zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.) - zwanej dalej w skrócie P.p.s.a., stanowiący, że Sąd orzeka w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to po stronie Sądu obowiązek zbadania, niezależnie od podnoszonych w skardze zarzutów, czy zaskarżony akt odpowiada prawu i uwzględnienie skargi, skutkujące w przypadku zaskarżenia decyzji - jej uchyleniem, jeśli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, albo skutkujące stwierdzeniem nieważności tej decyzji, jeśli zachodzą przyczyny przewidziane w art. 156 k.p.a. lub w innych przepisach. Dokonując kontroli w niniejszej sprawie Sąd uznał, iż skarga zasługuje na uwzględnienie. Prokurator zarzuca w niej naruszenie art. 122 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym, zgodnie z którym badaniu lekarskiemu przeprowadzanemu w celu stwierdzenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem podlega m.in. kierujący pojazdem skierowany decyzją starosty (prezydenta miasta w miastach na prawach powiatu) w przypadkach nasuwających zastrzeżenia co do stanu zdrowia. Przepis ten należy interpretować w powiązaniu z treścią rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 7 stycznia 2004 r. w sprawie badań lekarskich kierowców i osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami (Dz. U. Nr 2 poz. 15), w którym to rozporządzeniu wskazano przesłanki uzasadniające wydanie takiej decyzji. Stosownie do treści § 2 ust. 4 ww. rozporządzenia osobie, o której mowa w art. 122 ust. 1 pkt 4 i 5 ustawy, decyzję o skierowaniu na badanie lekarskie wydaje starosta, w przypadku otrzymania: 1) wniosku od egzaminatora o stwierdzonych zastrzeżeniach co do stanu zdrowia osoby poddanej egzaminowi państwowemu; 2) wniosku od organu kontroli ruchu drogowego o stwierdzonych w trakcie wykonywania czynności służbowych zastrzeżeniach co do stanu zdrowia osoby posiadającej uprawnienia do kierowania pojazdem; 3) zawiadomienia powiatowego lub wojewódzkiego zespołu do spraw orzekania o stopniu niepełnosprawności, o posiadaniu przez osobę niepełnosprawną uprawnienia do kierowania pojazdem. Starosta może również skierować na badanie lekarskie osobę, co do której powziął wiarygodną informację o zastrzeżeniach w stanie zdrowia tej osoby, mogących powodować niezdolność do prowadzenia pojazdów (ust. 5 § 2 cyt. rozporządzenia z dnia 7.01.2004 r.). W przedmiotowej sprawie na istnienie takich zastrzeżeń co stanu zdrowia W. J. powołał się we wniosku z dnia 27 kwietnia 2010 r. Prokurator Prokuratury Rejonowej [...] stwierdzając, że w sporządzonych w toku prowadzonego postępowania przygotowawczego przez biegłych lekarzy psychiatrów opiniach stwierdzono u badanego organiczne zaburzenia osobowości oraz naużywanie alkoholu. W ocenie Sądu zastrzeżenia te uzasadniają skierowanie W. J. na badania lekarskie w przedmiotowej sprawie. W piśmiennictwie i orzecznictwie podkreśla się, iż "podstawą wydania decyzji o skierowaniu na badania mogą stanowić tylko te przesłanki, które z dużą dozą prawdopodobieństwa wskazują na istotne zmniejszenie się sprawności kierującego pojazdem. Może to być np. pochodząca z różnych źródeł informacja o pogorszonym stanie zdrowia, objawy chorobowe świadczące o zaistnieniu przeciwwskazań do wydania prawa jazdy." (por. W. Kotowski, Ustawa Prawo o ruchu drogowym, Komentarz praktyczny, Warszawa 2004, s. 959; wyrok WSA w Poznaniu z dnia 26.09.2007 r., sygn. IV SA/Po 668/06, niepubl.). Ze znajdującej się w aktach sprawy opinii sądowo - psychiatrycznej z dnia 5 stycznia 2010 r. wynika, iż u W. J., rozpoznano organiczne zaburzenia osobowości. Opinia ta powołuje się na wcześniejszą opinię z dnia 21 października 2006 r. w której u badanego biegli stwierdzili organiczne zaburzenia osobowości, zespół psychoorganiczny charakteropatyczno - otępienny oraz nadużywanie alkoholu. Słusznie wywodzi Prokurator, że te dwie opinie, nieco różne w rozpoznaniach, nasuwają zastrzeżenia co do stanu zdrowia psychicznego, który może być przeciwwskazaniem do kierowania pojazdem. Sąd podziela również pogląd, że wątpliwości w tym zakresie nie może usunąć nikt inny jak tylko biegli. Stąd też nie można uznać za zasadne twierdzeń organu w zaskarżonej decyzji, że u W. J. rozpoznano jedynie organiczne zaburzenia osobowości przy braku uzależnienia od środków psychoaktywnych i od alkoholu, a badany nie miał w trakcie popełnienia zarzucanego czynu w znacznym stopniu ograniczonej ani całkowicie zniesionej zdolności pokierowania swoim postępowaniem i może brać udział w postępowaniu sądowym i kierować w toku procesu swoim zachowaniem. Zawarte w opinii sądowo-psychiatrycznej z 5.01.2010 r. stwierdzenie, że W. J. może brać udział w postępowaniu sądowym i kierować w toku procesu swoim zachowaniem zostało użyte na potrzeby prowadzonego postępowania karnego. Opinia ta nie daje natomiast odpowiedzi na pytanie czy W. J. z uwagi na stwierdzone u niego organiczne zaburzenia osobowości, a także stwierdzone we wcześniejszej opinii z dnia 21.10.2006r. zaburzenia osobowości oraz zespół psychoorganiczny charakteropatyczno - otępienny i nadużywanie alkoholu jest w stanie kierować pojazdem w sposób niezagrażający bezpieczeństwu ruchu drogowego, a zaburzenia te nie wpływają na zmniejszenie sprawności kierującego pojazdem. Odpowiedzi na te pytania da dopiero przeprowadzone przez uprawnionego lekarza badanie lekarskie. Zdaniem Sądu dokonana przez Kolegium ocena jest nieuprawniona i przedwczesna, dokonana z naruszeniem art. 80 k.p.a., który to przepis stanowi, że organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Z naruszeniem tej zasady mamy do czynienia wówczas, gdy ocena ta jest dowolna, nie znajduje oparcia w zebranym materiale dowodowym, jest niespójna, sprzeczna z wiedzą logiką i doświadczeniem życiowym, bądź też dokonana jest wybiórczo, z uwzględnieniem części dowodów i z pominięciem innych. Analiza akt sprawy prowadzi do wniosku, że wadami takimi dotknięta jest zaskarżona decyzja. Zgromadzony materiał dowodowy potwierdza zdaniem Sądu, że stan zdrowia psychicznego W. J. nasuwa zastrzeżenia, a tego rodzaju stwierdzenie wypełnia przesłankę z art. 122 ust. 1 pkt 4 ustawy Prawo o ruchu drogowym do skierowania go na badania lekarskie w celu stwierdzenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem. Takie też stanowisko zajął NSA w wyroku z dnia 17.11.2008 r., sygn. akt I OSK 1467/07 (niepubl) stwierdzając, ze w każdym przypadku kiedy właściwy organ administracji publicznej uzyska informację mogącą nasuwać zastrzeżenia co do stanu zdrowia osoby posiadającej uprawnienie do kierowania pojazdem lub pojazdami określonymi w prawie jazdy może tę osobę skierować na badania lekarskie w celu stwierdzenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami. W ocenie Sądu stwierdzone naruszenia prawa materialnego - art. 122 ust. 1 pkt 4 ustawy Prawo o ruchu drogowym oraz przepisów postępowania- art. 80 k.p.a. poprzez wadliwą ocenę zgromadzonego materiału, miały istotny wpływ na wynik sprawy, co skutkuje uwzględnieniem skargi i uchyleniem zaskarżonej decyzji, w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) P.p.s.a. Z uwagi na charakter zaskarżonej decyzji, która nie przyznaje żadnych praw i nie nakłada obowiązków, Sąd odstąpił od stosowania art. 152 P.p.s.a.