II SA/Rz 980/14

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie Piotr Godlewski po rozpoznaniu w dniu 11 września 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku K. G. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie z jego skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] z dnia [...] kwietnia 2014 r. Nr [...] w przedmiocie cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami silnikowymi postanawia odmówić przyznania skarżącemu prawa pomocy obejmującego zwolnienie od kosztów sądowych. K. G. w następstwie wezwania do uiszczenia wpisu w kwocie 200 zł. od wniesionej skargi, wnioskiem o przyznanie prawa pomocy złożonym na obowiązującym osoby fizyczne w postępowaniu sądowoadministracyjnym formularzu PPF zwrócił się o zwolnienie od kosztów sądowych. Wskazał, że jest osobą bezrobotną – bez prawa do zasiłku. We wspólnym gospodarstwie domowym pozostaje wraz z rodzicami, których dochody wynoszą łącznie 2100 zł. miesięcznie brutto (wynagrodzenie za pracę ojca – 1600 zł. i renta rolnicza matki – 500 zł.). Jako posiadany przez nich majątek wykazał dom o pow. 120 m², nieruchomość rolną o pow. 1,2 ha i samochód osobowy. Ponieważ dane te – głównie z uwagi na brak możliwości zestawienia z wydatkami o charakterze koniecznym - uznano za niewystarczające do stwierdzenia zasadności wniosku, wezwano skarżącego do: a) wyjaśnienia, jakie niezbędne potrzeby życiowe jego i pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym członków rodziny pozostałyby niezaspokojone w związku z koniecznością jednorazowego opłacenia kosztów sądowych, b) wskazania średniej wysokości miesięcznych wydatków przeznaczanych przez siebie i członków rodziny na zakup żywności, utrzymanie domu (z wyszczególnieniem opłat za energię elektryczną, gaz, wodę i kanalizację, wywóz śmieci, telefony itp.) oraz inne cele - jeżeli takie są - stanowiące istotne obciążenie finansowe, c) wskazania sposobu wykorzystania posiadanej nieruchomości rolnej i uzyskiwanych z niej dochodów (korzyści), w tym dopłat do produkcji rolnej, d) wskazania dochodów netto rodziców, e) wskazania posiadanych przez siebie i osoby wspólnie gospodarujące pojazdów mechanicznych (marka, rok prod.) – w tym związanych z prowadzeniem gospodarstwa rolnego oraz średnich miesięcznych wydatków związanych z ich utrzymaniem i eksploatacją, f) korzystania ze wsparcia pomocy społecznej, g) przedłożenia wyciągów z posiadanych przez siebie i osoby wspólnie gospodarujące rachunków bankowych za okres 3 miesięcy poprzedzających dzień doręczenia wezwania. Doręczone wnioskodawcy 19 sierpnia 2014 r. wezwanie z zakreślonym 7-dniowym terminem do jego wykonania i wskazanym rygorem rozpoznania wniosku wyłącznie w oparciu o informacje zawarte w aktach sprawy (formularzu PPF) pozostało bez odpowiedzi (ostatnim dniem terminu był 26 sierpnia 2014 r.). Dnia 1 września 2014 r. skarżący tytułem wpisu od skargi dokonał wpłaty kwoty 200 zł. Mając powyższe na uwadze stwierdzono, co następuje: Jak wskazano już w wezwaniu do złożenia dodatkowego oświadczenia, złożenie wniosku PPF w zakresie dotyczącym zwolnienia od kosztów sądowych po terminie do uiszczenia wpisu pozostaje bez wpływu na skutki związane z brakiem jego opłacenia w zakreślonym terminie. W takiej sytuacji również zwolnienie od tych kosztów, jeżeli w wyniku rozpoznania wniosku zostanie przyznane, nie uchyla skutków związanych z brakiem terminowego dokonania tej czynności i jest skuteczne jedynie co do kosztów sądowych mogących po stronie wnioskodawcy wystąpić w przyszłości. Zwolnienie od kosztów sądowych wchodzi w zakres częściowego prawa pomocy, którego przyznanie osobie fizycznej uzależnione jest od wykazania przez osobę wnioskującą braku możliwości poniesienia pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny – art. 245 § 3 w/z z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.). Kryterium finansowe (majątkowe) jest więc jedynym, na podstawie którego ocenia się zdolność do poniesienia tych kosztów, a którego wykazanie ciąży na osobie wnioskującej; świadczy o tym m.in. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 stycznia 2012 r. II FZ 825/11, zgodnie z którym wnioskodawca powinien wykazać, że jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, że nie jest w stanie pokryć kosztów sądowych we własnym zakresie. K. G. wskazanej wyżej przesłanki nie wykazał. Mimo powoływania się na status osoby bezrobotnej i brak dochodów, nie wykazał, z jakim negatywnym wpływem dla koniecznego utrzymania jego i rodziców wiązałoby się jednorazowe poniesienie związanych ze sprawą kosztów sądowych i jakich uzasadnionych potrzeb życiowych nie mogliby w związku z tym zaspokoić. Podkreślenia w związku z tym wymaga, że dla potrzeb prawa pomocy uwzględnia się sytuację majątkową oraz dochody i wydatki wszystkich osób prowadzących wspólne gospodarstwo domowe, z zastrzeżeniem, że z wydatków uwzględnieniu podlegają jedynie dotyczące zaspokojenia wyłącznie podstawowych potrzeb życiowych i to tylko w ich niezbędnym zakresie (zakupu żywności, środków czystości, kosztów leczenia, podstawowych opłat związanych z utrzymaniem domu lub mieszkania). Wnioskodawca wraz z utrzymującymi go obecne rodzicami ma zaspokojone potrzeby mieszkaniowe oraz stałe źródła dochodów w łącznej wysokości 2100 zł. miesięcznie. Dysponują też nieruchomością rolną, z której dochody (pożytki) mogą w znaczący sposób wpływać na ograniczenie wydatków związanych z bieżącym utrzymaniem, w szczególności z zakupem żywności. Z treści wniosku PPF nie wynika przy tym, by cierpieli jakikolwiek niedostatek. W tych okolicznościach brak odpowiedzi skarżącego na skierowane do niego wezwanie nie pozwala na dokonanie wiarygodnej oceny jego sytuacji materialno – finansowej i możliwości płatniczych, a tym samym nie pozwala na uznanie zasadności wniosku, skutkującej przyznaniem wnioskowanego prawa pomocy. Niewykonanie wezwania nasuwa wręcz uzasadnione przypuszczenie, że skarżący najprawdopodobniej nie spełnia ustawowej przesłanki warunkującej przyznanie dochodzonego prawa pomocy, o czym przekonuje dokonanie przez niego wpłaty kwoty 200 zł. odpowiadającej wysokości wpisu od skargi w niniejszej sprawie. Finansowanie prawa pomocy ze środków publicznych powoduje, że okoliczności decydujące o jego przyznaniu nie mogą budzić jakichkolwiek wątpliwości, a jeżeli takie wystąpią, nie mogą być one interpretowanie na korzyść osoby wnioskującej i podlegają wyjaśnieniu w trybie art. 255 wskazanej ustawy. Odmowa lub faktyczny brak udzielenia tych informacji (przedłożenia dokumentów źródłowych) powoduje, że strona musi się liczyć z niekorzystnym dla siebie załatwieniem wniosku. Potwierdza to m.in. postanowienie NSA z dnia 28 marca 2012 r. I OZ 182/12, stosownie do którego brak wykonania wezwania wystosowanego na podstawie przepisu art. 255 P.p.s.a. skutkuje odmową przyznania prawa pomocy (...). Zgodnie z powyższym, na podstawie art. 246 § 1 w związku z art. 245 § 2 i 3 oraz art. 258 § 2 pkt 7 P.p.s.a. orzeczono jak w sentencji postanowienia.