II SA/Rz 980/15

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Rzeszowie Agata Kosowska-Dudzik po rozpoznaniu w dniu 26 sierpnia 2016 roku w Rzeszowie na posiedzeniu niejawnym wniosku Z. K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego w sprawie ze skargi Z. K. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia [...] maja 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wprowadzenia zmian w operacie ewidencji gruntów i budynków - postanawia - I. zwolnić wnioskodawcę od kosztów sądowych, II. odmówić ustanowienia na rzecz wnioskodawcy radcy prawnego. Wyrokiem z dnia 14 czerwca 2016 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie oddalił skargę Z. K. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w przedmiocie odmowy wprowadzenia zmian w operacie ewidencji gruntów i budynków. Wezwany do uiszczenia opłaty kancelaryjnej za odpis powyższego orzeczenia wraz z uzasadnieniem Z. K. wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych, w tym od przedmiotowej opłaty. Wskazał, że nie jest w stanie ponieść powyższych kosztów bez uszczerbku w koniecznym utrzymaniu swoim, żony i uczącej się córki, na której utrzymanie i edukację przeznaczana jest kwota 1200 zł miesięcznie. Skarżący zaznaczył, że z powodu kształcenia ostatniego z sześciorga dzieci nie posiadają żadnych oszczędności. Jako ostatnie wydatki strona wskazała: energia elektryczna – 212,85 zł, woda – 106,18 zł, wywóz śmieci – 39 zł, gaz – 394,49 zł, podatek – 122 zł, telefon – 40,59 zł, ubezpieczenie budynków – 505 zł, ubezpieczenie wnioskodawcy – 60 zł, lekarstwa, środki opatrunkowe, środki higieniczne – 400 zł, wyżywienie – 1200 zł. Skarżący zaznaczył, że będzie musiał przejść operację, co wiąże się z wydatkami dotyczącymi zakupu niezbędnych do szpitala rzeczy. Wnioskodawca podał, że nieruchomość rolna nie przynosi dochodu. Jej powierzchnia to 1,46 ha, z czego część przeznaczona jest pod ziemniaki i inne warzywa, część została obsiana łubinem w celu nawiezienia ziemi, natomiast pozostały kawałek obrośnięty jest trawą. Na zapłatę rachunku za gaz skarżący zmuszony był pożyczyć 200 zł. Ponadto, jest też wraz z żoną zobowiązany do spłaty 10 000 zł, lecz spłacanie rozpocznie końcem października tego roku, kiedy córka zdobędzie pracę i będzie partycypować w powyższym. Rodzina mieszka w domu o pow. 110 m.kw. Rozpoznając wniosek zważono, co następuje: Skarżący ubiega się o przyznanie prawa pomocy w najszerszych przewidzianych przez ustawodawcę granicach tj. w zakresie całkowitym. Składa się na nie – w myśl art. 245 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718), zwanej dalej "P.p.s.a.". - zarówno zwolnienie od kosztów sądowych, jak i ustanowienie zawodowego pełnomocnika. Jako przesłanka jego przyznania wskazana została w art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a. niemożność poniesienia jakichkolwiek kosztów postępowania. Z kolei częściowe prawo pomocy obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub tylko ustanowienie radcy prawnego (art. 245 § 3 P.p.s.a.). Przesłanką uzyskania wsparcia w takim wymiarze jest z kolei niemożność poniesienia pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.). Jak wynika z brzmienia powyższych regulacji, prawo pomocy ma wyjątkowy charakter; stanowi bowiem formę dofinansowania z budżetu Państwa, a strona ubiegająca się o nie zobowiązana jest udowodnić, że faktycznie znajduje się w sytuacji, od której zaistnienia ustawodawca uzależnił przyznanie wsparcia. Uwzględnienie żądania następuje więc tylko wówczas, gdy strona nie ma żadnych bądź dostatecznych środków na pokrycie kosztów postępowania, a ich zdobycie przez nią jest obiektywnie rzecz biorą niemożliwe. W szczególności całkowite prawo pomocy zarezerwowane jest dla osób w bardzo trudnej sytuacji materialnej. W takiej jednak nie pozostaje wnioskodawca. Ma on bowiem wraz żoną zaspokojone potrzeby mieszkaniowe, uzyskuje, tak zresztą jak i jego żona stały i nie najniższy dochód, z którego jest w stanie ponosić bardzo duże wydatki na edukację córki, a nadto jest właścicielem nieruchomości rolnej. Ta ostatnia wykorzystywana jest na własne potrzeby tj. uprawiane są na niej warzywa, które powinny zmniejszyć wysokość wydatków strony na wyżywienie. Dlatego też wątpliwości budzi podany przez wnioskodawcę wymiar podanej w tym zakresie kwoty "minimum 1200 zł". Należy także zaznaczyć, że kwota przeznaczana na ubezpieczenie skarżącego nie stanowi wydatku koniecznego, który w myśl brzmienia art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. miałby pierwszeństwo przed kosztami postępowania sądowego. Należy też zwrócić uwagę, że wprawdzie w porównaniu do okresu, w którym strona złożyła poprzedni wniosek o prawo pomocy tj. wrzesień 2015 r. wzrosły jej wydatki na lekarstwa, środki opatrunkowe i higieniczne z kwoty 150 do kwoty 400 zł, ale równocześnie zwiększyła się obecnie ilość pozostałych do dyspozycji strony środków, wobec ponoszenia mniejszego wydatku na kształcenie córki - wcześniej była to kwota 1800 – 2000 zł, a teraz jest to 1200 zł. Należy też mieć na uwadze, że córka wnioskodawcy kończy pobieranie nauki w październiku tego roku, co skutkować może podjęciem przez nią pracy i poprawą w ten sposób sytuacji finansowej całej rodziny. A zatem zaoszczędzone z tytułu mniejszych wydatków w okresie wakacyjnym na kształcenie środki mogą być wykorzystane na wynagrodzenie pełnomocnika. Zauważenia wymaga także powołana we wniosku okoliczność w postaci posiadania zadłużenia. Odnosząc się do niej wskazać należy, że zasadniczo zobowiązania prywatnoprawne stron nie korzystają z pierwszeństwa w spłacie przed kosztami postępowania, jako należnością publicznoprawną. Z powyższych względów uznano, że adekwatnym do sytuacji materialnej Z. K. będzie zwolnienie go od kosztów sądowych (obecnie jest to kwota 100 zł z tytułu opłaty kancelaryjnej za odpis zapadłego w sprawie orzeczenia wraz z jego uzasadnieniem, a w przyszłości mogłaby powstać konieczność uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej – 100 zł). Jednocześnie przyjęto, że kondycja finansowa strony nie jest na tyle zła, aby wymagała ona wsparcia także w zakresie ustanowienia pełnomocnika. Podstawę orzeczenia stanowi art. 258 § 2 pkt 7 w zw. z art. 245 § 2, § 3 oraz art. 246 § 1 pkt 1 i pkt 2 P.p.s.a.