II SA/Rz 982/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący WSA Ewa Partyka Sędziowie WSA Magdalena Józefczyk NSA Małgorzata Wolska /spr./ Protokolant sekretarz sądowy Sylwia Pacześniak po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 17 lutego 2015 r. sprawy ze skargi W. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] z dnia [...] maja 2014 r., nr [...] w przedmiocie skierowania na badania lekarskie -skargę oddala- Wskutek zawiadomienia biegłego sądowego z zakresu medycyny pracy przy Sądzie Okręgowym w [...] – lek. med. K. S., z którego wynika, że w toku badania lekarskiego przeprowadzonego u W. S., stwierdzono schorzenie wymienione w pkt 2 załącznika 4a do Rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 7.01.2004 r. w sprawie badań lekarskich kierowców i osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami (Dz.U. z 2004 r. Nr 2, poz. 15 ze zm. – zwanego dalej "rozporządzeniem z 7.01.2004 r.") Starosta [...] wszczął postępowanie w sprawie skierowania wyżej wymienionego na badania lekarskie w celu stwierdzenia istnienia lub braku przeciwwskazań do kierowania pojazdami. Dwukrotnie decyzjami z dnia [...] września 2013 r ([...]) i z dnia [...] grudnia 2013 r. ([...]) Starosta [...] orzekał o skierowaniu na badania lekarskie, jednakże decyzje te w administracyjnym toku instancji były uchylane przez SKO odpowiednio decyzjami z dnia [...] października 2013 r. ([...]) i z dnia [...].01.2014 r. ([...]). Kolegium zwracało uwagę na konieczność zebrania wyczerpującego materiału dowodowego niezbędnego do wydania decyzji. Po ponownie przeprowadzonym postępowaniu decyzją z dnia [...] marca 2014 r. nr [...] Starosta [...], działając na podstawie art. 99 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 5.01.2011 r. o kierujących pojazdami (Dz. U. Nr 30, poz. 151, na dzień orzekania przez Sąd obowiązuje tekst jednolity: Dz. U. z 2014 r., poz. 600 ze zm.) orzekł o skierowaniu W. S., posiadającego uprawnienia do kierowania w zakresie prawa jazdy kat. A, B, C, na badania lekarskie przeprowadzone w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami. Organ podał, że wydanie przedmiotowej decyzji stało się konieczne, albowiem z nadesłanej przez lek. med. K. S. opinii sądowo-lekarskiej wynika, że u W. S. rozpoznano cukrzycę typu 2 z polineuropatią czuciową, nadciśnienie tętnicze oraz chorobę zwyrodnieniową stawów i kręgosłupa w remisji objawów bólowych. Z powyższego powodu koniecznym jest zweryfikowanie, przez uprawnionego lekarza, posiadanych przez W. S. uprawnień do kierowania pojazdami w aspekcie leczonej insulinoterapią cukrzycy typu 2 i sprawdzenie stanu zdrowia w specjalistycznej placówce medycznej – Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy (zgodnie z § 3 pkt 1 rozporządzenia z 7.01.2004 r.). Odwołanie od tej decyzji złożył W. S. wnosząc o jej uchylenie i umorzenie postępowania. Zdaniem odwołującego biegły sądowy przesyłając sporządzoną do akt sprawy sygn. [...] opinię sądowo-lekarską, na zlecenie Sądu Okręgowego w [...] Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych, dopuścił się przestępstwa. Opinia ta nie mogła zostać ujawniona, bowiem biegłego wiąże tajemnica lekarska. Tymczasem biegła udostępniając opinię ujawniła także inne schorzenia skarżącego nie będące przedmiotem postępowania oraz podała dane z jego prywatnego życia. W ocenie odwołującego biegła zobowiązana była do zaopiniowania schorzenia, które jest przedmiotem postępowania a nie ujawniania danych objętych tajemnicą. W. S. poinformował, że z uwagi na powyższe zawiadomi odpowiednie organy ścigania o możliwości popełnienia przestępstwa. Stwierdził, że opinia sądowo-lekarska nie może stanowić podstawy do wydania kwestionowanej decyzji. Końcowo zarzucił "posługiwanie się w sposób dowolny i manipulowania terminami" przez organ. Samorządowe Kolegium Odwoławcze uznając odwołanie za nieuzasadnione, decyzją z dnia [...] maja 2014 r., Nr [...] utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W podstawie prawnej decyzji Kolegium podało art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. oraz art. 99 ust. 1 pkt 2 lit. b ustawy o kierujących pojazdami. W uzasadnieniu wyjaśniło, że w razie uzasadnionego zastrzeżenia co do stanu zdrowia kierowcy starosta może wydać decyzję administracyjną o skierowaniu kierowcy na badania lekarskie. Takie uprawnienie przyznaje organowi art. 99 ust. 1 pkt 2 lit. b ustawy o kierujących pojazdami, przy czym każdorazowa ocena waloru wiarygodności informacji o takim zastrzeżeniu pozostawiona jest uznaniu organu. Zaznaczono, że nałożenie na stronę takiego obowiązku uzasadnione jest tylko wówczas, gdy istnieją realne i rzeczywiste zastrzeżenia co do stanu zdrowia osoby posiadającej uprawnienia do kierowania pojazdami mechanicznymi i są one poparte środkami dowodowymi. W okolicznościach sprawy Starosta [...] na podstawie powiadomienia lek. med. K. S. z dnia [...].08.2013 r., uzupełnionego o opinię sądowo-lekarską z [...].08.2013 r. powziął informację o istnieniu przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami mechanicznymi. Z opinii tej wynika, że W. S. cierpi na cukrzycę typu 2 z polineuropatią czuciową. W ocenie Kolegium dowód, w postaci opinii sądowo-lekarskiej, stanowił wystraczającą podstawę do wydania zaskarżonej decyzji. Na zasadność wydania decyzji wpływ mają także kwestie bezpieczeństwa i ochrony zdrowia oraz życia ludzkiego w poruszaniu się na drogach publicznych. Skierowanie na badania ma na celu usunięcie wątpliwości co do możliwości bezpiecznego kierowania pojazdami przez danego kierowcę. Odnosząc się do zarzutu dołączenia opinii sądowo-lekarskiej do akt sprawy Kolegium wyjaśniło, że okoliczność ta nie stanowi przedmiotu prowadzonego postępowania i nie leży w kompetencji organu odwoławczego. Jako niezasadny SKO oceniło zarzut "manipulowania terminami". Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie, na powyższą decyzję złożył W. S. wnosząc o jej uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania lub umorzenie postępowania. Skarżący podtrzymując argumentację odwołania raz jeszcze zarzucił wydanie decyzji z rażącym naruszeniem prawa, albowiem decyzja wydana została na podstawie opinii sądowo-lekarskiej, która nie mogła stanowić dowodu w sprawie. Biegła wbrew regulaminowi sądowemu i wbrew przepisom ustawy o ochronie danych osobowych udostępniła opinię, w której zawarto informacje dotyczące sfery jego życia prywatnego. Skarżący zwrócił uwagę, że nie stać go na kosztowne badania lekarskie, tym bardziej, że do tej pory jego stan zdrowia nie budził zastrzeżeń. Ponadto zarzucił, że w toku prowadzonego przez Starostę postępowania został pozbawiony możliwości obrony swych praw. Przed upływem wyznaczonego 7-dniowego terminu do składania wniosków i dowodów organ wydał decyzję. Końcowo zaznaczył, że na podstawie wydanej opinii został pozbawiony renty, to zaś świadczy o jego dobrym stanie zdrowia. W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie, z przyczyn podanych w uzasadnieniu skarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, co wynika z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2014 r., poz. 1647 ze zm.). Sąd rozpoznający skargę na akt administracyjny (tu decyzja) dokonuje jego oceny mając na uwadze wyłącznie stan prawny obowiązujący w dniu podjęcia aktu (wydania decyzji), jak i stan sprawy istniejący na ten dzień, a wynikający z akt administracyjnych (art. 133 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. z 2012 r., poz. 270, zwanej dalej "P.p.s.a."/). Stosownie zaś do przepisu art. 134 § 1 P.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zrzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W świetle brzmienia art. 145 § 1 P.p.s.a. sądy administracyjne badają czy kwestionowany akt (tu decyzja) nie narusza przepisów prawa materialnego lub procesowego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy albo dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego. Nadto badają, czy organ administracji nie dopuścił się uchybień skutkujących nieważnością aktu. Kierując się tymi przesłankami i badając zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty [...] z dnia [...] marca 2014 r. w graniach określonych przepisami ustaw powołanych wyżej, Sąd nie stwierdził naruszenia prawa uzasadniającego wyeliminowanie tych decyzji z obrotu prawnego. W konsekwencji więc, zgodnie z art. 151 P.p.s.a., skarga podlegała oddaleniu. Zaskarżona decyzja orzekająca o skierowaniu W. S., posiadającego uprawnienia do kierowania w zakresie prawa jazdy kat. A, B, C, na badania lekarskie przeprowadzone w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami wydana została na podstawie art. 99 ust. 1 pkt 2 lit. b ustawy z dnia 5.01.2011 r. o kierujących pojazdami (tekst jednolity: Dz. U. z 2014 r., poz. 600 ze zm.). Zgodnie z tym przepisem starosta wydaje decyzję administracyjną o skierowaniu kierowcy lub osoby posiadającej pozwolenie na kierowanie tramwajem na badanie lekarskie, jeżeli istnieją uzasadnione zastrzeżenia co do stanu zdrowia. W tym miejscu wyjaśnienia wymaga, że stan zdrowia osoby legitymującej się uprawnieniami do kierowania pojazdami mechanicznymi ma fundamentalne znaczenie dla zapewnienia bezpieczeństwa ruchu drogowego. Wprowadzona przez ustawodawcę reglamentacja przewidująca możliwość przyznania prawa do kierowania pojazdami mechanicznymi od spełnienia także warunku braku przeciwwskazań zdrowotnych do prowadzenia pojazdów, ma służyć zarówno ochronie wyższych dóbr takich jak bezpieczeństwo, życie i zdrowie uczestników ruchu drogowego, ale niewątpliwie także życia i zdrowia samego kontrolowanego kierowcy. Z powołanej powyżej regulacji niewątpliwie wynika, że kierowca może podlegać kontroli stanu zdrowia, także będąc już uprawnionym do prowadzenia pojazdów mechanicznych, na co wyraźnie wskazuje treść przepisu art. 99 ust. 1 ustawy o kierujących pojazdami. Podkreślić bowiem należy, że różnego rodzaje niedyspozycje i choroby, a także określone cechy osobowości mogą powodować niezdolność kierowcy do prowadzenia pojazdu, a to w konsekwencji stwarzać może zagrożenie dla ruchu drogowego. Sąd podziela wyrażone w doktrynie stanowisko, że "ważną rzeczą staje się problem nie tylko niedopuszczenia do udziału w ruchu w charakterze kierujących osób nie mających wymaganego stanu zdrowia, ale także eliminowanie z ruchu drogowego tych, którzy utracili warunki zdrowotne już po uzyskaniu uprawnień do kierowania pojazdami lub u których przeciwwskazania do prowadzenia pojazdów nie zostały ujawnione w toku badania przed wydaniem prawa jazdy" (patrz: R. A. Stefański, Prawo o ruchu drogowym. Komentarz, Lex 2008 wyd. III). Jak wynika z cytowanego wcześniej przepisu organ jest zobowiązany do skierowania określonego kierowcy na badania, jeżeli dojdzie do przekonania, że istnieją uzasadnione zastrzeżenia co do stanu zdrowia tego kierowcy. W rozpoznawanej sprawie orzekające w sprawie organy stwierdziły, że taka przesłanka zaistniała, tj. wystąpiły uzasadnione zastrzeżenia w stosunku do stanu zdrowia W. S. W doktrynie i orzecznictwie podkreśla się, że dla wykazania powyższej przesłanki nie wystarczy samo wskazanie na "zastrzeżenie", lecz organ musi wykazać, że zaistniały takie okoliczności które z dużym prawdopodobieństwem wskazują, że w przypadku konkretnego kierowcy mogą istnieć przeciwwskazania zdrowotne co do jego dalszego udziału w ruchu drogowym w charakterze kierowcy. Przy czym organ nie musi udowodnić, lecz wykazać, uprawdopodobnić, że zachodzi uzasadnione zastrzeżenie co do stanu zdrowia kierowcy. W ocenie Sądu orzekające w sprawie organy zasadnie przyjęły, z zachowaniem zasad swobodnej oceny dowodów oraz na podstawie zgromadzonego w sposób wyczerpujący materiału dowodowego, że w sprawie zachodzi uzasadnione zastrzeżenie co do stanu zdrowia W. S. Będące przedmiotem kontroli tut. Sądu rozstrzygnięcia wydane zostały na podstawie powiadomienia lek. med. K. S. z dnia [...].03.2013 r. oraz opinii sądowo-lekarskiej z dnia [...].08.2013 r. (sporządzonej na zlecenie Sądu Okręgowego w [...] Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych do akt sprawy o sygn. [...]). W powyższym powiadomieniu wskazano, że w trakcie badania lekarskiego przeprowadzonego u W. S. stwierdzono schorzenie wymienione w pkt 2 załącznika 4a do rozporządzenia Ministra Zdrowia z 7.01.2004 r. w sprawie badań lekarskich kierowców i osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami (tekst jednolity: Dz. U. z 2013 r., poz. 133). Natomiast z opinii sądowo-lekarskiej (sporządzonej przez lek. med. K. S. – biegłego sądowego z zakresu medycyny pracy przy Sądzie Okręgowym w [...]) wynika, że u badanego rozpoznano cukrzycę typu 2 z polineuropatią czuciową, nadciśnienie tętnicze oraz chorobę zwyrodnieniową stawów i kręgosłupa w remisji objawów bólowych. W tejże też opinii biegły stwierdził, że ze względu na posiadanie przez W. S. bezterminowych uprawnień do kierowania pojazdami według kategorii A, B, C, konieczna jest weryfikacja tych kwalifikacji przez uprawnionego lekarza w aspekcie leczonej insulinoterapią cukrzycy typu 2. W ocenie Sądu okoliczności wynikające z uzyskanych w postępowaniu administracyjnym informacji, w tym opinii biegłego lekarza z zakresu medycyny pracy (sporządzonej w toku postępowania prowadzonego przez sąd powszechny w sprawie o rentę) uzasadniają uznanie, że organ powziął wiarygodną informację o uzasadnionych zastrzeżeniach co do stanu zdrowia skarżącego. Słusznie zatem orzeczono o potrzebie skierowania skarżącego na badania lekarskie, przeprowadzone przez uprawnionego lekarza, w ramach których dojdzie do sprawdzenia i oceny zdolności do kierowania pojazdami. Wyjaśnić należy skarżącemu, że orzeczenie o skierowaniu na badania lekarskie w żadnej mierze nie zastępuje oceny dokonywanej przez uprawnionego lekarza, a która dopiero stwierdzi czy istnieją lub nie przeciwwskazania zdrowotne do kierowania pojazdami mechanicznymi. Rolą zarówno Starosty jak i Kolegium nie było dokonanie oceny stanu zdrowia skarżącego w kontekście zachowania przez niego prawa jazdy, lecz dokonanie analizy powziętych informacji i udzielenie odpowiedzi czy informacja ta budzi uzasadnione zastrzeżenia co do stanu zdrowia skarżącego i uzasadnia skierowanie na badanie lekarskie. W ocenie Sądu orzekające w sprawie organy prawidłowo wywiązały się z tak rozumianego obowiązku. Nie ma racji skarżący twierdząc, że organ niezasadnie powołał się na sporządzoną opinię sądowo-lekarską, która w ocenie samego skarżącego nie może stanowić podstawy do wydania decyzji a tym samych dowodu w sprawie oraz, że biegły w wydanej opinii winien był zaopiniować schorzenie a nie ujawniać informacje dotyczące sfery jego życia prywatnego. Po pierwsze wyjaśnić należy, że sporządzona opinia sądowo-lekarska mogła stanowić materiał dowodowy na podstawie którego orzekały organy. Zgodnie z art. 75 K.p.a. jako dowód w sprawie należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy a nie jest sprzeczne z prawem, w tym w szczególności dowodem takim mogą być dokumenty, zeznania świadków, opinie biegłych oraz oględziny. Nadto sam skarżący nie przedstawił żadnego dowodu (np. w postaci zaświadczenia lekarskiego), który mógłby wskazywać na odmienny wniosek niż ten wywodzony ze sporządzonej opinii a przekazanej przez biegłego sądowego. Po drugie sam organ administracji nie mógł zlekceważyć informacji uzyskanej od biegłego sądowego z zakresu medycyny pracy dotyczącej stwierdzenia u W. S. schorzenia wymienionego w pkt 2 załącznika 4a do rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 7.01.2004r. w sprawie badań lekarskich kierowców i osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami (Dz. U. z 2013 r., Nr 133) – obowiązującego na dzień orzekania przez organy obu instancji - która sprowadzała się do zasygnalizowania konieczności dokonania oceny stanu zdrowia skarżącego. Podkreślenia wymaga, że zgodnie z tym przepisem lekarz medycyny, który skierował w niniejszej sprawie pismo informujące do organu administracji był zobowiązany do takiego działania. W przepisie tym wskazano bowiem, że lekarz, który podczas wykonywania zawodu, stwierdził u osoby ubiegającej się o prawo jazdy lub posiadającej prawo jazdy, przypadek wystąpienia epizodu ciężkiej hipoglikemii, niezależnie od okoliczności, powinien niezwłocznie powiadomić organ wydający prawo jazdy o konieczności dokonania oceny predyspozycji zdrowotnych tej osoby do kierowania pojazdami. Nie można zatem czynić skutecznego zarzutu ww. lekarzowi, który z mocy prawa był zobowiązany do podjęcia określonych czynności wywołujących skutki administracyjnoprawne. Reasumując w rozpatrywanej sprawie brak jest podstaw do stwierdzenia, że nie została spełniona przesłanka określona w art. 99 ust. 1 pkt 2 lit. b ustawy o kierujących pojazdami uzasadniająca skierowanie W. S. na badania lekarskie kierowców ze względu na uzasadnione zastrzeżenia co do stanu jego zdrowia. Nie zasługuje również na uwzględnienie podniesiony przez skarżącego zarzut o pozbawieniu go możliwości obrony swoich praw w postępowaniu prowadzonym przez Starostę. Jak wynika z akt sprawy przed wydaniem w dniu [...] marca 2014 r. decyzji, Starosta pismem z dnia [...] marca 2014 r. poinformował skarżącego o przedłużeniu terminu załatwienia sprawy do dnia [...].04.2014 r., z uwagi na brak możliwości zapoznania się ze zgromadzonym materiałem dowodowym. Również pismem z dnia [...] marca 2014 r. Starosta [...] poinformował W. S., o zebraniu materiału dowodowego w sprawie, pouczył go o treści art. 10 § 1 K.p.a. oraz o możliwości zapoznania się i wypowiedzenia się co do zebranych w sprawie dowodów i materiałów, w terminie 7 dni od dnia otrzymania zawiadomienia. Jak wynika z dołączonej do akt sprawy notatki służbowej, sporządzonej przez A. T. – Zastępcę Dyrektora Wydziału Komunikacji i Transportu Starostwa Powiatowego w [...], spisanej w dniu [...] marca 2014 r., w tymże dniu do tamtejszego wydziału zgłosił się osobiście W. S., który zapoznał się z całością dokumentacji dotyczącej przedmiotowego postępowania. Wówczas też doręczone zostało mu zawiadomienie o przedłużeniu terminu i zawiadomienie o zebraniu materiału dowodowego w sprawie (co skarżący potwierdził własnoręcznym podpisem – dowód: zwrotne potwierdzenie odbioru dołączone do k. 16 akt administracyjnych organu I instancji). Zawiadomienia te skarżący odebrał [...] marca 2014 r., decyzję zaś wydano w dniu [...] marca 2014 r. a zatem po upływie siedmiodniowego terminu, zakreślonego w zawiadomieniu o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów, stanowiącego realizację zasady wyrażonej w art. 10 § 1 K.p.a. W takim stanie rzeczy zastosowanie przez organy obu instancji normy prawa materialnego, tj. 99 ust. 1 pkt 2 lit. b ustawy o kierujących pojazdami było prawidłowe i w rezultacie Sąd nie znajduje powodów do usunięcia tych decyzji z obrotu prawnego. Dlatego na podstawie art. 151 P.p.s.a skarga została oddalona.