II SA/Rz 987/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący WSA Zbigniew Czarnik /spr./ Sędziowie WSA Paweł Zaborniak WSA Ewa Partyka Protokolant st. sekr. sąd. Anna Mazurek - Ferenc po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 26 czerwca 2013 r. sprawy ze skargi H. J. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 2012 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia odszkodowania I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Starosty [...] z dnia [...] czerwca 2012 r. nr [...]; II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku. Sygn. II SA/Rz 987/12 Uzasadnienie Decyzją z [...] czerwca 2012 r. nr [...] Starosta [...] ustalił dla poprzednich właścicieli w osobach J. Ł. i A. Ł., H. J., K. R., W. C. i J. Ł. odszkodowanie w łącznej wysokości 121.035 zł za nieruchomość położoną w J. oznaczoną jako działka nr ewid. 2184/8 o pow. 0,1555 ha, która stała się własnością Powiatu [...] na mocy decyzji Starosty [...] z [...] kwietnia 2011 r. nr [...] o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej, która została utrzymana w mocy decyzją Wojewody [...] z [...] sierpnia 2011 r. nr [...]. Podstawą prawną rozstrzygnięcia były art. 12 ust. 4a, 4f i 5, art. 18, art. 22 ust. 1 i art. 23 ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowywania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych (tekst jedn. Dz. U. z 2008 r. Nr 193, poz. 1194 z późn. zm.) dalej: "ustawa o szczególnych zasadach (...)", art. 129 ust. 5 pkt 3, art. 130 ust. 1, art. 132 ust. 1a i 5 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jedn. Dz. U. z 2010 r. Nr 102, poz. 651 z późn. zm.) dalej: "u.g.n.", art. 3 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 16 grudnia 2005 r. o finansowaniu infrastruktury transportu lądowego (Dz. U. Nr 267, poz. 2251 z późn. zm.) oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.) dalej: "k.p.a.". W uzasadnieniu decyzji Starosta [...] podał, że skoro ww. nieruchomość stała się własnością Powiatu [...], to zgodnie z dyspozycją powołanych przepisów dotychczasowym współwłaścicielom, stosownie do posiadanych udziałów, należało przyznać odszkodowanie, którego wysokość określił w operacie szacunkowym rzeczoznawca majątkowy. Dokument ten został opracowany zgodnie z wymogami wynikającymi z rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie wyceny nieruchomości i sposobu sporządzania operatu szacunkowego. W operacie uwzględniono, poza wartością samej nieruchomości, także wartość nasadzeń, wartość odtworzeniową utwardzenia drogi hasią i tłuczniem. Starosta wyjaśnił ponadto, że nie było możliwe zastosowania powiększenia kwoty należnego odszkodowania o 5 %, o której mowa w art. 18 ust. 1a pkt 1 ustawy o szczególnych zasadach (...), ponieważ niezbędne było do tego uzyskanie zgodnego stanowiska wszystkich współwłaścicieli, a nie tylko niektórych z nich. Woli wydania nieruchomości nie wyrazili tymczasem J. i A. Ł. Odwołania od powyższej decyzji wnieśli A. i J. Ł., K. R., J. Ł., W. C. i H. J. Po rozpatrzeniu ww. odwołań decyzją z [...] sierpnia 2012 r. nr [...], Wojewoda [...] działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. W ocenie organu odwoławczego sporządzony w sprawie operat szacunkowy był prawidłowy i spełniał wymogi określone w u.g.n. i rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 21 września 2004 r. w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego (Dz. U. Nr 207, poz. 2109). Rzeczoznawca majątkowy ustalił wartość gruntu w podejściu porównawczym, metodą korygowania ceny średniej, przy przyjęciu przeznaczenia nieruchomości wynikającego z miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego " Obszar [...]". Działka nr 2184/8 położona jest w konturze KDG-01-teren dróg publicznych klasy głównej. Przy wycenie uwzględniono stan działki na dzień wydania decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej, czego dowodzi sporządzony 25 listopada 2011 r. protokół z oględzin nieruchomości. Nie było natomiast możliwe w ocenie organu odwoławczego powiększenie kwoty odszkodowania na podstawie art. 18 ust. 1e pkt 1 ustawy o szczególnych zasadach (...) z przyczyn wyjaśnionych przez organ I instancji. Brak było także podstaw do uwzględnienia żądania przyznania odsetek za zwłokę od 26 września 2011 r. Niewydanie decyzji w terminie określonym w art. 12 ust. 4b ustawy o szczególnych zasadach (...) było niezależne od organu, a podyktowane koniecznością dokonania czynności procesowych. Z rozstrzygnięciem tym nie zgodzili się J. i A. Ł. oraz H. J. reprezentowana przez opiekuna prawnego J. C. Przedstawiciel H. J. podniósł, że decyzja w przedmiocie odszkodowania za nieruchomość przejętą przez Starostwo Powiatowe powinna zostać wydana w terminie 30 dni od daty decyzji Wojewody [...] z [...] sierpnia 2011 r. utrzymującej w mocy decyzję Starosty [...] o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej. Obowiązek ten ze wskazanym terminem wynika z art. 12 pkt 4b ustawy o szczególnych zasadach (...). Tymczasem postępowanie wszczęto dopiero 12 października 2011 r. O operacie sporządzonym 9 grudnia 2011 r. zostali powiadomieni 20 stycznia 2012 r., a rozpoznanie zgłoszonych przez nich zastrzeżeń trwało kilka kolejnych miesięcy. Odnosząc się do zagadnienia zwiększenia odszkodowania o 5 % stosownie do art. 18 ust. 1 ustawy o szczególnych zasadach (...) stwierdził, że każdy ze współwłaścicieli może swobodnie dysponować swoim udziałem, a powołany przepis nie wskazuje, że chodzi o zadysponowanie całą nieruchomością. Dlatego ci z nich, którzy wyrazili zgodę na wydanie nieruchomości powinni takie zwiększenie otrzymać, a nie ponosić konsekwencji braku oświadczenia pochodzącego od jednego ze współwłaścicieli. Ponadto w jego ocenie sprawa nie powinna być załatwiana przez Starostę, ponieważ poprzednio wydawał on decyzję na rzecz Zarządu Powiatu. Strona domaga się wobec tego uchylenia wydanych w sprawie decyzji, stwierdzenia rażącego naruszenia przez Starostę [...] i Wojewodę [...] terminów do rozpoznania sprawy, jak też bezprawnego działania organów w zakresie odmowy wypłaty odszkodowania powiększonego o 5 %. W odpowiedzi na skargi Wojewoda [...] wniósł o ich oddalenie. Wspólną skargę A. i J. Ł. Sąd odrzucił postanowieniem z 9 stycznia 2013 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm. dalej: "p.p.s.a.") sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji i stosują prawem przewidziane środki. Zakres kontroli sprawowanej przez sądy wynika z treści art. 134 § 1 p.p.s.a., zgodnie z którym sądy rozpoznając skargi nie są związane ich zarzutami, podstawą prawną ani formułowanymi przez strony wnioskami. Sądy rozpoznają skargi w granicach danej sprawy. Skarga H. J. zasługuje na uwzględnienie, jednak z innych powodów niż w niej podniesione. Stan faktyczny sprawy, w której zapadła skarżona decyzja został ustalony w sposób odpowiadający przepisom prawa. Sąd te ustalenia akceptuje i stwierdza, że mogą one być podstawą faktyczną wyrokowania. W sprawie rozpoznawanej przez Sąd okolicznościami istotnymi w sprawie są; decyzja Starosty Powiatu [...] z dnia [...] kwietnia 2011 r., nr [...] zezwalająca na realizację inwestycji drogowej mająca walor rozstrzygnięcia ostatecznego i operat rzeczoznawcy majątkowego w sprawie wyceny wartości nieruchomości, działki nr 2184/8 o powierzchni 1555 m2 położonej w J. Wskazane okoliczności stanowią podstawę faktyczną orzekania, gdyż dają podstawę do oceny stosowania przepisów prawa w postępowaniu ustalającym wysokość odszkodowania z tytułu przejęcia własności działki zajętej pod drogę. Dokonując takiej oceny Sąd stwierdza, że nietrafny jest zarzut skargi wskazujący na rażące naruszenie art. 12 ust. 4b ustawy o szczególnych zasadach w związku z art. 35 i art. 36 k.p.a., a polegający na uchybieniu 30-dniowemu terminowi do wydania decyzji o ustaleniu odszkodowania. W orzecznictwie przyjmuje się, że ten termin ma charakter procesowy i może być niezachowany, jeżeli jest to skutkiem prowadzonego postępowania, w którym organ podejmuje prawem nakazane czynności, a ich natura prowadzić musi do przekroczenia tego terminu, bo ma ono usprawiedliwione podstawy. Konieczność zachowania przepisów prawa związanych z wyborem rzeczoznawcy majątkowego i opracowaniem ekspertyzy (operatu) usprawiedliwiają przekroczenie terminu wskazanego w art. 12 ust. 4 b ustawy o szczególnych zasadach Zdaniem Sądu nietrafny jest także zarzut naruszenia art. 18 ust. 1e ustawy o szczególnych zasadach polegający na nieprzyznaniu 5% do wartości odszkodowania z tytułu wydania przez skarżącą udziałów w prawie do nieruchomości zajętej pod drogę. Sąd podziela stanowisko organu odwoławczego, w myśl którego takie zwiększenie wysokości odszkodowania może mieć miejsce tylko w przypadku faktycznego wydania nieruchomości. W rozpoznawanej sprawie takie działanie nie miało miejsca, zatem nie można było w stosunku do skarżącej zwiększyć wysokości przysługującego jej odszkodowania. Nietrafny jest także zarzut braku wyłączenia Starosty Powiatu [...] od wydania decyzji odszkodowawczej. W przypadku tego organu i sprawy rozpoznawanej nie zachodzą przesłanki skutkujące wyłączeniem organu. Niezależnie od wskazanych zarzutów Sąd stwierdza, że kontrolowana decyzja Wojewody [...] i poprzedzająca ją decyzja Starosty Powiatu [...] z dnia [...] czerwca 2012 r. naruszają przepisy prawa i z tego powodu podlegają uchyleniu. W ocenie Sądu organy wadliwie ustaliły wysokość odszkodowania za przejęcie działki nr 2184/8. W tym operacie zostały wskazane daty istotne dla ustalenia wartości nieruchomości zajętej pod drogę. Wskazano datę sporządzenia operatu (9 grudnia 2011 r.) oraz daty określenia wartości, stanu nieruchomości będącego podstawą wyceny oraz dokonania oględzin (25 listopada 2011 r.) W ocenie Sądu ustalenie dat, a tym samym określenie wartości nieruchomości dokonane zostało niezgodnie z prawem. Z akt sprawy wynika, że decyzja Prezydenta Miasta [...] o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej była wydana w dniu [...] kwietnia 2011 r. Stosownie do treści art. 18 ust. 1 u.r.i.d. wysokość odszkodowania ma być ustalona według stanu nieruchomości z dnia wydania decyzji przez organ I instancji, a więc [...] kwietnia 2011 r. Z kolei wartość nieruchomości powinna być określona na dzień ustalenia odszkodowania, czyli wydania decyzji odszkodowawczej. Decyzja odszkodowawcza została wydana przez organ I instancji w dniu [...] czerwca 2012 r. W opinii rzeczoznawcy wskazano datę ustalenia wartości na dzień 25 listopada 2011 r. W świetle tych ustaleń stwierdzić należy, że skarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja Prezydenta Miasta [...] wydane zostały z naruszeniem art. 18 ust. 1 u.r.i.d. W ponownie prowadzonym postępowaniu organy będą zobowiązane zastosować do ustalenia wartości nieruchomości zasady wskazane przez Sąd w uzasadnieniu niniejszego wyroku. Z tych powodów decyzje podlegają uchyleniu na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a.