II SA/Rz 99/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący NSA Ryszard Bryk /spr./ Sędziowie WSA Krystyna Józefczyk NSA Stanisław Śliwa Protokolant st. sekr. sąd. Anna Mazurek-Ferenc po rozpoznaniu w Wydziale II Ogólnoadministracyjnym na rozprawie w dniu 16 września 2009 r. sprawy ze skargi S. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] października 2008 r. nr [...] w przedmiocie uregulowania stosunków wodnych na gruncie uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Burmistrza z dnia [...] lipca 2008 r. nr [...] w części dotyczącej skarżącej S. K. II SA/Rz 99/09 U Z A S A D N I E N I E Decyzją z dnia [...] października 2008r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze po rozpatrzeniu odwołania S. K. od decyzji Burmistrza [...] z dnia [...] lipca 2008r. nr [...] w sprawie: 1. odmówienia uwzględnienia żądania w części dotyczącej wniosku S. K., 2. umorzenia postępowania w części dotyczącej wniosku K. C., - postanowiło utrzymać w mocy zaskarżoną decyzję. W podstawie prawnej decyzji organ powołał art. 138 § 1 pkt 1 kpa oraz art. 29 ust. 3 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (Dz. U. z 2005r. Nr 239, poz. 2019 ze zm.). W uzasadnieniu organ stwierdził, że S. K. i K. C. we wniosku z dnia 24 listopada 2004r. zwróciły się do Burmistrza [...] o podjecie postępowania mającego na celu uregulowanie stosunków wodnych na działce nr [...] w R. Wskazały, że nastąpiła zmiana stosunków wodnych na gruncie - na działce nr [...] w wyniku podniesienia poziomu drogi, wykonania przepustów w poprzek drogi, utworzenia spadku drogi i skierowanie wody z rynien dachowych na drogę. Burmistrz decyzją z dnia [...] czerwca 2007r. nr [...] odmówił uwzględnienia w.w. wniosku. W wyniku wniesionego odwołania decyzja Burmistrza została uchylona i sprawa została przekazana do ponownego rozpatrzenia decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] lipca 2007r. nr [...]. Burmistrz decyzją z dnia [...] lipca 2008r. nr [...] odmówił S. K. uwzględniania jej żądania, a w części dotyczącej wniosku K. C. umorzył postępowanie. Odwołanie od tej decyzji wniosła S. K. wskazując, że jest ona niesprawiedliwa i nieobiektywna. Po rozpoznaniu sprawy w trybie odwoławczym Kolegium postanowiło utrzymać w mocy zaskarżoną decyzję. W motywach rozstrzygnięcia wskazało, że sprawa wymaga dwuaspektowego podejścia. Zgodnie z art. 29 ust. 3 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (Dz. U. z 2005r. Nr 239, poz. 2019 ze zm.) właściciel gruntu, o ile przepisy ustawy nie stanowią inaczej, nie może zmieniać stany wody na gruncie, a zawłaszcza kierunku odpływu wody opadowej ze szkodą dla gruntów sąsiednich, jak również odprowadzać wód oraz ścieków na grunty sąsiednie. W myśl art. 29 ust. 3 cyt. ustawy organ wykonawczy właściwej miejscowo gminy ma prawo nakazać właścicielowi gruntu, na którym wystąpiły zmiany, przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom. Aby zastosować tryb z art. 29 ust. 3 musi wystąpić zmiana stanu wody na gruncie oraz szkodliwość tej zmiany dla gruntów sąsiednich. Przesłanki te mają charakter bezwzględny i muszą wystąpić łącznie. Dodatkowo warunki te powinny pozostawać względem siebie w ścisłym związku przyczynowo-skutkowym. Kolegium ustaliło, że organ I instancji w dniu 26 maja 2008r. przeprowadził oględziny terenu. Stwierdzono, że na działce nr [...] znajdują się przepusty na drodze skutkujące skierowaniem spływającej wody na jedną stronę. Jedna strona drogi została podniesiona co spowodowało zaniżenie drugiej jej części nawet o kilkanaście centymetrów. Organ stwierdził, że nastąpiła zmiana na stanu wód na gruncie. Zostały zmienione stosunki wodne na działce w ten sposób, ze dokonano ukierunkowania spływu wód opadowych. Kolegium podało, że do zastosowania nakazu z art. 29 ust. 3 cyt. ustawy niezbędne jest wystąpienie czynnika szkodliwości na gruncie sąsiednim. Jedynie wtedy gdy na gruncie sąsiednim wystąpiła szkoda można nakazać właścicielowi działki, na której nastąpiła zmiana przywrócenie do stanu poprzedniego, bądź wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom. Zdaniem Kolegium organ I instancji prawidłowo przeprowadził postępowanie. Zostały zbadane szkody wskazane przez właściciela działki sąsiedniej- zamulanie murka ogrodzenia. Organ I instancji właściwie ustalił, że nie dochodzi do zamulania murka ponieważ pomiędzy rowkiem odprowadzającym wodę opadową biegnącym przez działkę nr ewid. [...] a wskazanym murkiem jest pas trawnika, który skutecznie rozdziela płynąca wodę od murka. Czynnik szkodliwości na gruncie sąsiednim w stosunku do dokonanej zmiany na działce nr [...] nie wystąpił co uniemożliwia zastosowanie nakazu z art. 29 ust. 3 Prawo wodne. Kolegium po przeanalizowaniu materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie stwierdziło, że postępowanie było prawidłowo przeprowadzone. Organ odwoławczy wskazał, że we wniosku z dnia 24 listopada 2006r. i w trakcie oględzin terenu zwrócono uwagę na to, że na stosunki wodne panujące na działce nr [...] wpłynęła dokonana zmiana na gruncie sąsiednim, a to na działce nr [...] będącej własnością A. S. Skierował on wody opadowe z budynku (tarasu) rurą spustową bezpośrednio na działkę sąsiednią - nr [...]. Organ stwierdził, że okoliczność ta jest przesłanką do postępowania ze stosunków wodnych, ale w analizowanej sprawie może być rozpatrywana jedynie w kontekście wpływu tej zmiany na zmianę stosunków wodnych na działce nr [...] ze szkodą dla gruntów sąsiednich. Z uwagi na to, że nie stwierdzono szkody na gruntach sąsiednich nie ma podstaw do rozpatrywania w tym postępowaniu wpływu tej zmiany na działkę nr [...]. Jej rozpatrzenie mogłoby nastąpić w odrębnym postępowaniu prowadzonym z wniosku właścicieli działki nr [...] w kontekście zmiany na działce [...] ze skutkiem szkodliwym na działce sąsiedniej tj. na działce nr [...]. Kolegium stwierdziło, że organ I instancji zastosował się do wskazówek zawartych w decyzji z dnia [...] lipca 2007r. nr [...]. Postępowanie administracyjne zostało przeprowadzone w sposób prawidłowy z uwzględnieniem art. 29 ust. 3 Prawa wodnego. Organ II instancji wyjaśnił, że bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego jest wynikiem bezprzedmiotowości sprawy administracyjnej. Bezprzedmiotowość oznacza, że brak jest któregoś z elementów materialnego stosunku prawnego, a wobec tego nie można wydać decyzji załatwiającej sprawę przez rozstrzygnięcie co do jej istoty- wyrok NSA OZ Łódź z dnia 27.01.1998r. sygn. akt I SA/Łd 1025/96. Umorzenie postępowania może nastąpić gdy postępowanie to stało się bezprzedmiotowe- będzie to miało miejsce tak jak w analizowanym przypadku gdy strona skutecznie cofnie żądanie. Kolegium podało, że wniosek S. K. i K. C. dotyczy tożsamego przedmiotu postępowania tj. zmiany stosunków wodnych dokonanych na działce nr [...] i treść żądania należy rozpatrywać w kontekście szkodliwości badanej na działce każdej z nich. K. C. wskazała szkody w postaci zanieczyszczenia studni i zalewania piwnic budynku mieszkalnego, co indywidualizuje wniosek w kontekście szkód na gruntach sąsiednich tj. po pierwsze na działce będącej własnością S. K. i po drugie na działce będącej własnością K. C. Z uwagi na wycofanie przez K. C. części wniosku dotyczącego szkody na jej gruncie organ I instancji prawidłowo postąpił umarzając postępowanie. Skargę na tą decyzję wniosła S. K. Stwierdziła, że zaskarżona decyzja jest dla niej bardzo krzywdząca i niesprawiedliwa. W uzasadnieniu podała, że jest właścicielką działki nr [...] położonej w R. przy ul. [...] graniczącej z działką-drogą nr [...] będącą własnością 5 współwłaścicieli. Po drugiej stronie tej drogi są działki E. i M. S. i A. S. W 2004r. dokonano zmiany stosunków wodnych na tej drodze poprzez zmianę kierunku spływu wody opadowej przez podwyższenie drogi o około 40 cm. Poprzednio woda spływała dwoma koleinami w drodze, po podwyższeniu drogi woda spływała na jej posesje i na działkę K. C. właścicielkę działki nr [...]. K. C. wycofała skargę ponieważ skarżąca wybudowała na swojej działce ogrodzenie wzdłuż tej drogi, które częściowo chroni działkę K. C. przed zalewaniem. Powyżej działki A. S. droga ma dwie koleiny, na wysokości działki nr [...] woda z dwóch kolein skierowana jest przepustem do jednej lewej koleiny po stronie posesji skarżącej. W listopadzie 2006r. skarżąca wybudowała ogrodzenie aby uniknąć dalszego zalewania jej działki. Ogrodzenie ma fundament z ziemi o wysokości około 25 cm, na fundamencie powstał murek o wysokości 20 cm a na tym murku położono 25 cm murek z kształtek betonowych. Woda w dalszym ciągu z drogi jest kierowana z dwóch kolein do jednej i uderza w murek ogrodzeniowy i po nim płynie, co powoduje zmulanie murka znajdującego się na fundamencie. Skarżąca podała, że zwróciła się do Urzędu Miasta w R. o interwencję bo zaczęła powstawać szkoda w postaci zamulenia murka ogrodzeniowego na wysokości 20 cm i długości 7m. S. w dalszym ciągu kierują wodę z drogi przepustami wałkami ziemnymi w stronę jej ogrodzenia, co zostało zanotowane w protokole oględzin w maju 2008r. Droga jest nierówna, od strony działki A. S. została podniesiona o około 20 cm w stosunku do lewego pasa drogi znajdującego się po stronie jej działki. W zaskarżonej decyzji wskazano, ze na wysokości ogrodzenia działki A. S. znajduje się niewielki upust o następujących wymiarach: 5 cm głębokości, od 5-10 cm szerokości i długości 7,9cm. Upust ten kończy się w odległości 50-70cm od ogrodzenia F. Inny przepust według decyzji na wysokości bramki wejściowej na posesję A. S. jest niewielki wałek ziemi o szerokości 20-50 cm i długości 238 cm, który kończy się w odległości 70 cm od ogrodzenia F. Skarżąca podała, że tam właśnie zaczyna się jej działka i w tym miejscu nastąpiło zamulenie murka na wysokości 20 cm i szerokości 7m. W decyzji wskazano, że wałek ten jest ukształtowany w ten sposób, że ukierunkowuje spływ wód opadowych z części drogi dojazdowej znajdującej się powyżej wejścia na posesję A. S. i kończy się przed lewą koleiną drogi dojazdowej. To ukształtowanie wałka ziemi na drodze powoduje, że uchwycona woda jest kierowana do koleiny znajdującej się po stronie działki skarżącej i powoduje stopniowe zamulanie ogrodzenia. Tego typu przepustów - wałków ziemnych jest więcej na tej drodze. A. S. wybudował ogrodzenie około 6 lat temu, a ogrodzenie E. i M. S. może 10 lat temu i nie ma śladów zamuleń, murek jest na jednakowym poziomie. Skarżąca podała, że wybudowała ogrodzenie w listopadzie 2006r. i z miesiąca na miesiąc jest ono zamulane i robi się coraz niższe. Jej ogrodzenie ma długość około 100m, w górnej części ogrodzenia (20 m długości) na posesji jej córki F. i górnej części jej ogrodzenia poprzez kierowanie wody z drogi na ogrodzenie, murek na wysokości 20 cm został zamulony i znajduje się w ziemi. W dolnej części ogrodzenia na wprost domu S. gdzie spadek terenu jest niższy w miesiącach jesienno-zimowych, gdzie grunt zamarza i woda wówczas nie spływa tylko gromadzi się przy jej ogrodzeniu tworząc wielką kałużę, która wieczorem zamarza, a w dzień stoi tam woda. Skarżąca podała, że starała się robić wszystko zgodnie z prawem, przeprowadziła rozgraniczenie, postawiła ogrodzenie aby uniknąć dalszego zalewania wodą Powstał jednak nowy problem obniżanie się ogrodzenia poprzez powolne i systematyczne zamulanie murka. Zwróciła się do Urzędu Miasta w R. o: - wyrównanie drogi do podstawy jej ogrodzenia, - zakazania dalszego podnoszenia drogi, - likwidacji przepustów - wałków ziemnych, kierujących wodę na jej ogrodzenie. Jednakże jej wnioski pozostały bez echa. Wskazała, że jeżeli istnieje problem z wodą opadową która jest odprowadzana z rynien dachowych z dwóch posesji na drogę i wodą płynącą drogą to należałoby skierować wodę środkiem drogi, było by to najbardziej sprawiedliwe rozwiązanie. Wskazała, że nie jest przeciwna temu by S. wybudowali drogę ale niech to zrobią bez szkody dla innych sąsiadów. Istnieją odpowiednie przepisy regulujące sprawy budowy i wyrównania drogi, których ani S. ani urzędnicy nie stosują. Podała, że nie wie co ma dalej robić, nie chce czekać aż ogrodzenie się przewróci. Jej zdaniem Urząd Miejski w R. nierówno traktuje obywateli. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumentację zaprezentowaną w zaskarżonej decyzji. M. S. jako pełnomocnik uczestnika M. S. /pełnomocnictwo k. 62 akt sądowych/ wniosła o oddalenie skargi i wyjaśniła, że wody opadowe nie zalewają ogrodzenia skarżącej, bo między drogą dojazdową a ogrodzeniem znajduje się grunt porośnięty trawą, który nie przepuszcza wody dalej. Uczestnik A. S. również wniósł o oddalenie skargi. Pozostali uczestnicy prawidłowo zawiadomieni o terminie rozprawy, nie stawili się na rozprawie i nie zajęli stanowiska w sprawie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie należy wyjaśnić, że stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25.07.2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych /Dz. U. nr 153, poz. 1269, ze zm./, wojewódzki sąd administracyjny kontroluje zaskarżoną decyzję pod względem zgodności z prawem procesowym i materialnym, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Z powołanego przepisu wynika też reguła, iż przy tej kontroli Sąd bierze pod uwagę stan faktyczny i prawny istniejący w dacie wydania zaskarżonej decyzji. Stosownie do art. 133 § 1 ustawy z dnia 30.08.2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153, poz. 1270, ze zm./, zwanej dalej skrótem P.p.s.a., stan faktyczny sprawy Sąd ustala na podstawie akt administracyjnych i sądowych. Zakres kontroli sądowej określają art. 134 § 1 i art. 135 P.p.s.a. Według pierwszego, Sąd nie jest związany granicami skargi /zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawa prawną/, to zaś oznacza, że uwzględnia z urzędu naruszenia prawa o jakich nie wspomniano w skardze, a jeżeli miały wpływ na wynik sprawy uchyla zaskarżony akt administracyjny lub stwierdza jego nieważność. Drugi pozwala Sądowi kontrolować akty administracyjne i stosować środki przewidziane w P.p.s.a., wydane we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. Reasumując należy stwierdzić, że istota kontroli sądowej polega głównie na sprawdzeniu czy ustalony przez organ stan faktyczny sprawy był wystarczający do wydania rozstrzygnięcia i czy dokonana subsumcja tego stanu z przepisami prawa jest prawidłowa. Stan faktyczny sprawy wynikający z akt administracyjnych i sądowych jest następujący: We wniosku z dnia 24.11.2006 r. S. K. i K. C. wystąpiły do Burmistrza Miasta i Gminy w R. o uregulowanie stosunków wodnych na działce nr [...] /droga dojazdowa - położona w pobliżu ul. [...] w R./, bowiem M. S. będąca właścicielką działki nr [...] w październiku 2004 r. zmieniła samowolnie kierunek spływu wód opadowych z drogi dojazdowej przez: - podniesienie poziomu drogi o około 30-40 cm, - wykopanie przepustów w poprzek tej drogi, - skierowanie wód opadowych z rynien dachowych na rzeczoną drogę, skutkiem czego utworzył się spadek tej drogi w kierunku działek [...], [...] i [...] i w związku z tym wody opadowe zalewają działki nr [...] i nr [...]. Na działce nr [...] znajduje się ogrodzenie, wody opadowe spływają po ogrodzeniu i powodują podmywanie, namakanie i zamulanie podmurówki ogrodzenia. Oprócz tego M. S. i A. S. odprowadzają na drogę 4 rurami ścieki z szamba i wodę z rynien dachowych, które spływają na działkę nr [...]. Wnieśli o przywrócenie drogi dojazdowej do stanu poprzedniego przez usunięcie z drogi przepustów, rur ściekowych, zlikwidowania spadku drogi. Z wypisu rejestru gruntów według stanu na dzień 4.07.2007 r. oraz z kopii mapy ewidencyjnej w skali 1:1000 wynika: - droga dojazdowa, o której mowa we wniosku, oznaczona jest nr ewid. [...] i stanowi współwłasność w częściach ułamkowych uczestników: S. P., M. R., T. S., W. S., Z. S., - skarżąca S. K. jest właścicielką działki nr [...], zabudowanej budynkiem mieszkalnym i gospodarczym i położona jest przy tej drodze, a po drugiej stronie drogi naprzeciwko działki skarżącej położona jest działka nr [...], zabudowana domem mieszkalnym i budynkiem gospodarczym i stanowi własność uczestnika A. S. Za działką A. S. i przy drodze położona jest działka nr [...], zabudowana budynkiem mieszkalnym i gospodarczym i stanowi własność łączną małżonków E. i M. S. Działka nr [...] jest położona po tej samej stronie drogi, co działka S. K. /k. 5-6 akt adm. I instancji/ i stanowi współwłasność małżonków K. i S. C. M. S. nie jest właścicielką działki położonej przy tej drodze, jest matką M. S. i teściową E. S. i występowała w postępowaniu administracyjnym jako pełnomocnik tych stron, zaś w postępowaniu sądowym jako pełnomocnik syna i jako pełnomocnik do doręczeń synowej. Uczestniczka K. C. w toku postępowania administracyjnego cofnęła wniosek o uregulowanie stosunków wodnych na drodze dojazdowej i podała, że po opadach deszczu we wrześniu 2007 r., nie poniosła żadnych strat na swojej działce i nie chce brać udziału w toczącym się postępowaniu /k. 27 akt adm. I instancji/. W związku tym Burmistrz R., decyzją z dnia [...].07.2008 r., Nr [...] w pkt. 2 rozstrzygnięcia umorzył postępowanie w części dotyczącej jej wniosku z dnia 24.11.2006 r. /k. 42 akt adm. I instancji/. Od tej decyzji K. C. nie składała odwołania. Z podanych względów, Sąd ograniczył się do przedstawienia w/w wniosku /z dnia 24.11.2006 r./ odnoszącego się do skarżącej S.K. Z protokołu oględzin przeprowadzonych w dniu 26.05.2008 r. /k. 33 akt adm. I instancji/ m. innymi wynika, że na drodze dojazdowej, oznaczonej nr. ewid. [...] spływ wód opadowych ukształtowany jest w ten sposób, że wody zgodnie z naturalnym ukształtowaniem terenu spływają od strony południowo-wschodniej w kierunku północno-zachodnim. Wskazana droga dojazdowa łączy się z ul. [...]. Wody opadowe z drogi dojazdowej odbierane są przez rowy znajdujące się wzdłuż ul. [...]. Droga dojazdowa przy posesjach uczestników Z. S., S. i przy działce M. R. jest częściowo utwardzona kamieniem, płytkami i betonem. Natomiast rzeczona droga na wysokości wejścia na posesję A. S. jest umocniona płytkami chodnikowymi, żwirem i popiołem. Na wysokości tej posesji znajduje się upust, którym wody opadowe z dachu budynku A. S., rurą o średnicy Ø60 są odprowadzane na drogę. Wzdłuż całej drogi znajduje się niewielki rowek, zaczynający się od posesji A. S., który patrząc w kierunku południowo-wschodnim przechodzi z lewej strony drogi na prawą stronę drogi. Na wysokości bramki wejściowej na posesję A. S. znajduje się niewielki wałek ziemi o szerokości 20-50 cm i długości 280 cm. Wałek ten kierunkuje spływ wody opadowej z drogi dojazdowej na lewą koleinę drogi w kierunku ul. [...]. Środkowy pas drogi umocniony jest płytkami betonowymi i tworzy przejście /chodnik/ o szerokości 40 cm od bramy wjazdowej na posesję A. S., aż do ul. [...]. Lewa koleina drogi położona jest poniżej środka drogi /5-17 cm/. Na wysokości posesji E. i M. S. /działka nr [...]/, prawa część drogi umocniona jest popiołem, środkowa część płytkami betonowymi. Po lewej stronie drogi, na wysokości posesji S. K., znajduje się murek ogrodzeniowy /fundament/, wystaje z ziemi od 4 do 22 cm. Na tym fundamencie znajduje się murek o wysokości 28 cm. Droga dojazdowa patrząc w kierunku ul. [...] oddzielona jest od ogrodzenia S. K. pasem zieleni o szerokości od 77 do 40 cm. W protokole oględzin zanotowano też, że S. K. wskazała miejsce, w którym zamulony jest murek ogrodzeniowy. Stwierdzono, iż w tym miejscu jest niewielkie zamulenie gruntu na długości 7,20 m. Zamulisko dochodzi do ogrodzenia S. K. na długości około 80 cm i bezpośrednio przylega do murka. W miejscu wskazanego zamuliska rośnie trawa, która nie jest przygnieciona ziemią lub też położona przez spływającą wodę. W aktach sprawy administracyjnej znajdują się zdjęcia pokazujące przedmiotową drogę dojazdową i ogrodzenie działki skarżącej i zamulisko /k. 38-3 zdjęcia i k. 40 8 zdjęć/. W toku rozprawy sądowej skarżąca przedłożyła do akt sprawy 5 zdjęć, w tym 3 na okoliczność, że podmurówka ogrodzenia na długości 7 m jest niewidoczna – zamulona ziemią, a dwa pozostałe na okoliczność, że na dalszej części ogrodzenia murek jest widoczny. M. S. /pełnomocnik M. S./ przedłożyła również 5 zdjęć /format A-4/ pokazujące drogę dojazdową i ogrodzenie działki skarżącej. Celem postępowania wyjaśniającego /dowodowego/ w sprawie administracyjnej jest wszechstronne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy w zakresie wymaganym przez prawo materialne. Orzekające organy prawidłowo przyjęły, że zakres ustaleń faktycznych w przedmiotowej prawie administracyjnej określa art. 29 ust. 3 ustawy z dnia 18.07.2001 r. – Prawo wodne /Dz. U. z 2005 r., Nr 239, poz. 2019, z późn. zm./, dalej jako Prawo wodne. Przepis ten stanowi, że jeżeli właściciel gruntu spowodował zmiany stanu wody na gruncie, które szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie, wójt, burmistrz lub prezydent miasta może, w drodze decyzji, nakazać właścicielowi gruntu przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegającym szkodom. Nakaz taki właściwy organ wydaje tylko wtedy, jeżeli są spełnione łącznie trzy przesłanki, a mianowicie: naruszenie stosunków wodnych na gruncie, wystąpienie szkody na działce sąsiedniej i związek przyczynowy pomiędzy zmianą stosunków wodnych, a szkodą. Poza tym należy nawiązać do art. 29 ust. 2 Prawa wodnego, z którego wynika, że właściciel gruntu ma również obowiązek usunięcia przeszkód oraz zmian w odpływie wody, powstałych na jego gruncie wskutek przypadku lub działania osób trzecich, ze szkodą dla gruntów sąsiednich. Zdaniem Sądu prawidłowe są ustalenia organów, iż nastąpiła zmiana stanu wód na drodze dojazdowej /dz. nr [...]/, bowiem z niekwestionowanego dowodu z oględzin wynika, że jedna strona tej drogi została podwyższona, co spowodowało przepływ wód na drugą stronę drogi m. innymi w kierunku działki skarżącej nr [...]. Orzekające organy przyjęły, że skoro pomiędzy drogą dojazdową, a ogrodzeniem umiejscowionym na działce skarżącej istnieje zamurawiony pas gruntu, który wprawdzie częściowo jest zamulony i zamulenie przylega do ogrodzenia, lecz trawa nie jest przygnieciona ziemią lub położona przez wodę, to w takiej sytuacji należy wykluczyć szkodę na działce skarżącej. Zdaniem Sądu taka motywacja jest jednak niewystarczająca do wykluczenia szkody, bowiem koliduje też ze zdjęciami przedstawionymi przez skarżącą na rozprawie sądowej /3 zdjęcia/ na których widać, że na pewnym odcinku fundament ogrodzenia jest niewidoczny. Regułą jest, iż w sprawach o przywrócenie stosunków wodnych na gruncie powinien być przeprowadzony dowód z opinii biegłego, m. innymi na okoliczność, czy na działce sąsiedniej powstała szkoda oraz czy istnieje związek przyczynowy pomiędzy zmianą stanu wód na gruncie, a szkodą /por. wyrok WSA w Lublinie z dnia 17.01.2008 r., II SA/Lu 787/2007, Lex Polonica nr 1937590/. Zdaniem Sądu przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego jest niezbędne, gdyż nie zostały wyjaśnione wszystkie przesłanki, określone w art. 29 ust. 3 – Prawo wodne. Skoro organy w sposób nie budzący wątpliwości nie ustaliły wszystkich przesłanek /szkoda, związek przyczynowy/, niezbędnych do wydania decyzji, zatem naruszyły art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 29 ust. 3 ustawy Prawo wodne. Z tego względu i na podstawie art. 145 §1 pkt 1 litera a) i c), art. 135 P.p.s.a., Sąd uchylił decyzje obu instancji. Sąd nie orzekał o kosztach postępowania sądowego, bowiem skarżąca pouczona o treści art. 210 § 1 P.p.s.a. /w zawiadomieniu o terminie rozprawy/, nie złożyła wniosku o przyznanie jej należnych kosztów, zatem zgodnie z powołanym przepisem utraciła uprawnienie do żądania kosztów sądowych. Na marginesie należy nadmienić, iż skarżąca w ramach prawa pomocy była zwolniona od kosztów sądowych /k. 36 akt sądowych/. Przy ponownym rozpatrywaniu sprawy należy uwzględnić n/w wskazówki: - stosownie do art. 84 § 1 k.p.a. organ dopuści dowód z opinii biegłego z zakresu stosunków wodnych i ustalenia szkód na okoliczność, czy zmiana stanu wody na drodze dojazdowej /dz. nr [...]/ spowodowała szkodę w ogrodzeniu skarżącej S. i K., a jeżeli tak, powinien ją w opinii dokładnie określić, a jeżeli nie, to powinien umotywować swoje stanowisko. W przypadku zaistnienia przesłanek z art. 29 ust. 3 – Prawo wodne, biegły powinien również wskazać w opinii sposób zapobieżenia dalszym szkodom, który byłby najskuteczniejszy i najprostszy do wykonania, zaś organ przy takiej alternatywie zwróci także uwagę na unormowanie zawarte w art. 29 ust. 2 – Prawo wodne. Na końcu należy dodać, iż Sąd skasował decyzje obu instancji z powodu niewyjaśnieni wszystkich okoliczności faktycznych niezbędnych do wydania prawidłowej decyzji i w związku z tym przedstawione wskazówki /podane w formie alternatywnej/, nie przesądzają sposobu rozstrzygnięcia sprawy.