II SA/Rz 99/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący WSA Krystyna Józefczyk Sędziowie WSA Zbigniew Czarnik SO (del.) Ewa Partyka /spr./ Protokolant Anna Zięba po rozpoznaniu w Wydziale II Ogólnoadministracyjnym na rozprawie w dniu 9 kwietnia 2010 r. sprawy ze skargi Z. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] grudnia 2009 r., nr [...] w przedmiocie odmowy skierowania do domu pomocy społecznej -skargę oddala- II SA/Rz 99/10 U Z A S A D N I E D N I E Decyzją z dnia [...] grudnia 2009r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze po rozpatrzeniu odwołania Z. K. od decyzji z-cy Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej działającego z upoważnienia Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] października 2009 r. nr [...] w sprawie odmowy skierowania do domu pomocy społecznej utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W podstawie prawnej organ powołał art. 138 § 1 pkt 1 kpa w związku z art. 54 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2008r, nr 115, poz. 728 z późn. zm.). W uzasadnieniu organ stwierdził, że Prezydent Miasta [...] w dniu [...] października 2009 r. decyzją nr [...] odmówił skierowania Z. K. do domu pomocy społecznej. Wskazał, że jej stan zdrowia, umiejętność i możliwości samodzielnego funkcjonowania w codziennym życiu, powodują, że nie ma przesłanek do zapewnienia przez gminę pomocy w formie usług opiekuńczych i brak podstaw do skierowania do domu pomocy społecznej. Odwołanie od decyzji organu I instancji wniosła Z. K., w którym podała, że do wniosku z dnia 16.09.2009r. nie dołączyła zaświadczeń lekarskich o stanie zdrowia tj leczenia w poradniach neurologicznej, ortopedycznej i gastrologicznej, sądząc, iż orzeczenie o niepełnosprawności zabezpieczy wykazanie wszystkich tych chorób. Zarzuciła, że nie jest zdolna do samodzielnego funkcjonowania bez pomocy osób trzecich. W wyniku rozpoznania sprawy w trybie odwoławczym Samorządowe Kolegium Odwoławcze (dalej: SKO lub Kolegium) utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu decyzji organ naprowadził, że pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężenie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Zaś materialno-prawną podstawę do żądania strony stanowi ustawa z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej. SKO wskazało, że stosownie do art. 54 ust. 1 w.w. ustawy, osobie wymagającej całodobowej opieki z powodu wieku, choroby lub niepełnosprawności, nie mogącej samodzielnie funkcjonować w codziennym życiu, której nie można zapewnić niezbędnej pomocy w formie usług opiekuńczych, przysługuje prawo do umieszczenia w domu pomocy społecznej. Przepis ten ustala łącznie trzy przesłanki, które osoba ubiegająca się o umieszczenie w domu pomocy społecznej powinna spełniać, aby mogła uzyskać miejsce w domu pomocy społecznej: - konieczność całodobowej opieki osób drugich z powodu wieku, choroby lub niepełnosprawności, - brak możliwości samodzielnego funkcjonowania w codziennym życiu, - brak możliwości zapewnienia tej osobie niezbędnej pomocy w formie usług opiekuńczych. Tymczasem – według SKO – z akt sprawy wynika, że Z. K. ma 79 lat, jest osoba samotną, bezdzietną i w chwili obecnej przebywa w Schronisku dla Bezdomnych Kobiet w R. Leczy się w poradniach: neurologicznej, kardiologicznej, gastrologicznej i ortopedycznej. Na potwierdzenie swojego stanu zdrowia przedstawiła orzeczenie o niepełnosprawności, zaświadczenia z w.w. poradni, zaświadczenie lekarskie z dnia 27.08.2009r., z którego wynika, że wymaga całodobowej opieki osób drugich oraz zaświadczenie lekarskie z dnia 06.10.2009r. ze wskazaniem, że ze względu na stan zdrowia wymaga przebywania w spokojnym otoczeniu. Jednakże w wyniku przeprowadzonego przez pracownika socjalnego wywiadu środowiskowego na etapie postępowania przez organem I instancji, a także na podstawie dokumentów sprawy Kolegium uznało, że wbrew zaświadczeniu lekarza rodzinnego odwołująca się nie wymaga pomocy osób drugich, m.in. do: poruszania się samodzielnie po mieszkaniu i poza domem, chodzenia po zakupy, samodzielnego ubrania się wykonywania lekkich prac domowych, przyjmowania we właściwym czasie prawidłowych dawek leków. Dodatkowo z orzeczenia lekarskiego dołączonego do akt sprawy wynika, że u odwołującej się nie stwierdzono niezdolności do samodzielnej egzystencji. Podobnie z opinii pracownika socjalnego o stanie psychofizycznym Z. K. wynika, że porusza się ona samodzielnie, pokonywanie schodów czy też dłuższych dystansów nie sprawia jej względnie większych problemów. Natomiast wymaga ona pomocy jeżeli chodzi o wykonywanie cięższych prac domowych czy też przygotowywania posiłków, lecz poza tym jest osobą samodzielną. W ocenie SKO z materiału dowodowego wynika, że skarżąca nie spełnia ustawowych przesłanek do skierowania jej do domu pomocy społecznej. Mając to wszystko na uwadze Kolegium utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie na decyzję Kolegium wniosła Z. K. Wskazała że jest osobą bezdomną. Została przyjęta do schroniska dla Bezdomnych Kobiet w R. w dniu 4.06.2009 i nadal tam przebywa. Straciła dach nad głową po śmierci siostry i szwagra. Podała, że w schronisku "denerwuje się" odmowami dotyczącymi przyznania jej domu pomocy społecznej, ilością współlokatorek w pokoju i hałasem na sali telewizyjnej. Niebezpiecznie podnosi się jej ciśnienie. W ciągu 5 miesięcy pobytu w schronisku pogotowie udzielało jej pomocy aż cztery razy. Wskazała, że ma zaświadczenie od lekarza rodzinnego o stanie zdrowia potwierdzające, że dotychczas nie leczyła się na nadciśnienie. Dodatkowo wskazała, że ma dolegliwości natury chirurgicznej – zwyrodnienie stawów i będzie musiała od stycznia 2010r., poddać się rehabilitacji. Podała też, że powinna korzystać z aparatu słuchowego z uwagi na uszkodzony słuch. Musiała jednak zrezygnować z zakupu aparatu bo ma dług komorniczy. Do skargi załączyła zaświadczenie z dnia 14.12.2009r. Kierownika [...] Towarzystwa Pomocy im. św. Brata Alberta, z którego wynika, że z racji wieku i niezaradności życiowej nie może samodzielnie egzystować. Na koniec podała, że będzie się bardzo dobrze czuła ze swoimi rówieśniczkami. Wniosła o pozytywne rozpatrzenie jej prośby i przyznanie jej miejsca w domu pomocy społecznej. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie podtrzymując argumentację zaprezentowaną w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: Stosownie do art. 1 § 1 ustawy z dnia 25.07.2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Przepis § 2 wymienionego artykułu wymienia podstawową zasadę wykonywania przez te sądy funkcji kontrolnej stanowiąc, iż sprawowana jest ona pod względem zgodności z prawem. Rozpoznawanie skarg na decyzje organów administracji nie ma charakteru merytorycznego orzekania w sprawie. Sąd administracyjny pełni wyłącznie funkcje kasacyjne. W myśl art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 z późn.zm.) - zwanej dalej p.p.s.a., decyzja administracyjna podlega uchyleniu wówczas, gdy Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego albo inne naruszenie przepisów postępowania jeżeli mogło ono mieć wpływ na wynik sprawy. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż dokonując kontroli zaskarżonej decyzji w wyżej podanym zakresie Sąd stwierdził, że nie narusza ona przepisów prawa, a tylko pod tym kątem mogła być przedmiotem oceny Sądu. W sprawie miał zastosowanie przepis art. 54 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej stanowiący, że osobie wymagającej całodobowej opieki z powodu wieku, choroby lub niepełnosprawności, nie mogącej samodzielnie funkcjonować w życiu codziennym, której nie można zapewnić niezbędnej pomocy w formie usług opiekuńczych, przysługuje prawo do umieszczenia w domu pomocy społecznej. Układ tego przepisu wskazuje, że w pierwszym rzędzie obok kwestii, czy wnioskodawczyni wymaga całodobowej opieki należało ustalić, czy może samodzielnie funkcjonować w życiu codziennym, a dopiero w dalszej kolejności ocenić czy istnieje możliwość zagwarantowania jej właściwych usług opiekuńczych. Z przeprowadzonych dowodów wynika, że skarżąca jest osobą w podeszłym wieku, pozostającą pod opieką lekarzy, w tym specjalistów, z powodu dolegliwości kardiologicznych (nadciśnienie), neurologicznych (nerwica, bezsenność), gastrologicznych i ortopedycznych. Co do leczenia ortopedycznego , jak wynika z przedstawionej dokumentacji medycznej, w większości dolegliwości skarżącej leczone były w latach 80-tych i następnie w latach 2000-2005. W oderwaniu od powyższego pozostaje zaświadczenie lekarza medycyny M. D. z dnia 1.04.2009 r. o leczeniu w przychodni z powodu zwyrodnienia kręgosłupa, osteoporozy, zwyrodnienia stawów. Skierowanie w/w lekarza do takiej poradni nosi datę 21.10.2009 r., a z kserokopii zapisów sporządzonych zapewne na użytek pacjenta w celach informacyjnych, wynika że wizyta u lekarza ortopedy została wyznaczona na dzień 18.11.2009 r. Tego dnia skarżąca uzyskała skierowanie do poradni rehabilitacyjnej wobec zwyrodnienia wielostawowego. W poradni gastrologicznej skarżąca leczyła się w 2001 r. Z kolei w poradni neurologicznej Z. K. była leczona w latach 1998-2005 r. (zaświadczenie lekarza nerologa A. Ś. z 19.10.2009 r.). Wcześniejsze leczenie dotyczy lat 80-tych. Zaświadczenie lekarza rodzinnego z dnia 27.08.2009 r. stwierdzające, że skarżąca wymaga całodobowej opieki nie znajduje potwierdzenia w dokumentacji medycznej i pozostaje w sprzeczności z ustaleniami dokonanymi przez pracownika socjalnego w toku wywiadu środowiskowego oraz z treścią zaświadczenia lekarza specjalisty geriatry K. B. z dnia 13.11.2009 r. Także przedstawione orzeczenia dotyczące niezdolności do pracy i niepełnosprawności nie przesądzają o spełnieniu przez skarżącą przesłanek cytowanego na wstępie przepisu art. 54 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej. Organy nie negują w swych decyzjach ani podeszłego wieku skarżącej, ani jej wielu dolegliwości i chorób. Jednakże przeprowadzony wywiad środowiskowy, opierający się zresztą w znacznej mierze na informacjach pozyskanych od samej skarżącej, której zdolność percepcji i rozeznanie co do kierowanych do niej pytań także na rozprawie przed Sądem, nie budziła żadnych wątpliwości, że Z. K. przy zapewnieniu jej niezbędnej pomocy w formie innych usług opiekuńczych, jest zdolna do samodzielnej egzystencji. W świetle zebranego materiału dowodowego stwierdzić należy, że pomimo podeszłego wieku, schorzeń i niepełnosprawności skarżącej, jej stan nie wymaga całodobowej stałej opieki. Z treści przepisu art. 54 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej wynika, że wiek, choroba bądź niepełnosprawność osoby starającej się o skierowanie musi być tego rodzaju, że uniemożliwia tej osobie nie tylko samodzielne egzystowanie w dotychczasowym środowisku, ale uniemożliwia tej osobie funkcjonowanie pomimo wykorzystania innych form pomocy. Bez znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy są wskazywane przez skarżącą takie okoliczności jak przewidywana poprawa samopoczucia przez obcowanie z osobami w tym samym wieku, czy też przewidywane pogorszenie stanu zdrowia. Także niekwestionowana bezdomność skarżącej, pomimo pobierania przez nią świadczeń emerytalnych, wobec niespełnienia łącznie przesłanek z wyżej powołanego przepisu, nie mogła mieć wpływu na wynik sprawy. Organy bowiem wydając decyzję biorą pod uwagę stan ustalony na datę ich wydania. Dopiero stwierdzenie łącznie spełnienia okoliczności wyszczególnionych w art. 54 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej oraz po wyczerpaniu procedur przewidzianych m. in. w § 8 rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z 19.10.2005 r. w sprawie domów pomocy społecznej (Dz. U. nr 217, poz. 1837) daje podstawy do uwzględnienia wniosku. Dom pomocy społecznej jest bowiem ostateczną formą pomocy, która ma zastosowanie wówczas, gdy nie można zapewnić danej osobie tej pomocy w innej formie. Stan psychofizyczny Z. K. w dacie rozpatrzenia jej wniosku przez organy w oparciu o zgromadzony i prawidłowo oceniony materiał dowodowy nie dawał podstaw do jego uwzględnienia. Z oczywistych względów nie zamyka to skarżącej drogi do uzyskania takiej pomocy w razie zmiany sytuacji. Z powyższych względów skargę oddalono na podstawie art. 151 p.p.s.a. Na marginesie tylko Sąd zwraca uwagę organu II instancji na potrzebę sprostowania w zaskarżonej decyzji oczywistych omyłek pisarskich w nazwisku skarżącej.