II SA/Rz 99/16

Dnia 5 czerwca 2017 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Maciej Kobak po rozpoznaniu w dniu 5 czerwca 2017 roku w Rzeszowie na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu E. M. od postanowienia Referendarza Sądowego z dnia 21 kwietnia 2017 roku w przedmiocie odmowy przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata oraz zmiany postanowienia referendarza sądowego z dnia 4 marca 2016 roku, w zakresie pkt. II w sprawie ze skargi E. M. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w [...] z dnia [...] grudnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wprowadzenia zmian w operacie ewidencji gruntów – postanawia – Utrzymuje w mocy postanowienie Referendarza Sądowego z dnia 21 kwietnia 2017 roku, sygn. II SA/Rz 99/16. Postanowieniem z dnia 4 marca 2016 r. Referendarz Sądowy w tut. Sądzie w pkt. I przyznała wnioskodawcy prawo pomocy w zakresie zwolnienia od wpisu od skargi, natomiast w pkt. II odmówiła zwolnienia od pozostałych kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata. Przyczyną, dla której podjęto wskazane rozstrzygnięcie był brak należytej współpracy skarżącego z Sądem tj. niewskazanie wszystkich potrzebnych danych z punktu widzenia instytucji prawa pomocy. Wyrokiem z dnia 9 marca 2017 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie oddalił skargę E. M. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w [...] w przedmiocie odmowy wprowadzenia zmian w operacie ewidencji gruntów i budynków. E. M. wystąpił następnie o zwolnienie od kosztów sądowych i o ustanowienie adwokata. Wskazał, że jest inwalidą I grupy. Uzyskiwane przez niego dochody z trudem wystarczają na utrzymanie własne i domu. Podał, że wspólne gospodarstwo domowe prowadzi wraz z siostrą. Mieszkają w domu o pow. 110 m.kw. Skarżący jest właścicielem gruntów rolnych o pow. 2,26 ha oraz lasów o pow. 1,24 ha, natomiast siostra posiada grunty rolne o pow. 0,92 ha. Wszystkie te nieruchomości są użytkowane przy pomocy osób trzecich. Wnioskodawca posiada przystosowany dla osób niepełnosprawnych samochód. Pobiera rentę w wysokości 1000 zł, natomiast siostra uzyskuje emeryturę w kwocie 870 zł. W odpowiedzi na wezwanie o podanie dodatkowych informacji mających na celu uzupełnienie złożonego wniosku o prawo pomocy E. M. podał, że ponosi następujące średnie comiesięczne wydatki: wyżywienie – 450 zł, leczenie siebie i siostry – 220 zł, utrzymanie i konserwacja domu – 455 zł, utrzymanie samochodu – 390 zł. Skarżący zaznaczył, że na prowadzone gospodarstwa rolne przeznacza ok. 507 zł miesięcznie, natomiast uzyskuje z niego kwotę ok. 218 zł miesięcznie. Wskazał, że wraz z siostrą nie posiadają rachunków bankowych. Rozpoznając wniosek skarżącego w trybie art. 165 w zw. z art. 167a § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm., zwanej dalej "P.p.s.a.") Referendarz odmówiła zmiany pkt II postanowienia z dnia 4 marca 2016 roku. Wskazała, że wynikająca z przedstawionych przez skarżącego danych jego sytuacja materialna nie była jasna przy okazji rozpatrywania pierwszego z wniosków strony o prawo pomocy i również obecnie budzi wątpliwości. Skarżący nie podał wysokości rat, które spłaca w związku z nabyciem samochodu, nie wskazał także wydatków na telefon. Wprawdzie w odpowiedzi na wezwanie dotyczącego pierwotnego wniosku podał, że telefonu nie posiada, ale przecież sytuacja w tym zakresie mogła się zmienić. Przede wszystkim jednak wątpliwe jest, by E. M. prowadził gospodarstwo rolne czyniąc na niego nakłady w miesięcznej wysokości ok. 507 zł i uzyskując z niego dochód w miesięcznej wysokości ok. 218 zł. Wykorzystywanie rolnicze nieruchomości w sposób przynoszący straty jest nieracjonalne i dlatego budzi wątpliwości co do tego, jakie rzeczywiście zyski są z niego osiągane. Zwrócono także uwagę, że znacznie zmniejszyły się wydatki strony na leczenie, bowiem w pierwszym z wniosków była to kwota ok. 450 zł, zaś obecnie wynosi ona 220 zł. Pozostałe w ten sposób środki mogą być więc przeznaczone na pokrycie kosztów niniejszego postępowania. Całość naprowadzonych okoliczności dała podstawę do konkluzji, że nie nastąpiła zmiana uzasadniająca modyfikację pkt II postanowienia Referendarza z dnia 4 marca 2016 r. Nadal bowiem sytuacja materialna strony budzi pewne wątpliwości. Te zaś nie mogą przemawiać na korzyść wnioskodawcy. W ustawowym terminie skarżący wniósł sprzeciw. Podał w nim, że: - nie posiada telefonu ani telewizora; - poza stałymi wydatkami na leczenie, zdarzają się również losowe koszty w tym zakresie; - pracę na roli wykonuje z zamiłowania, czasem samodzielnie, a czasem z wykorzystaniem sił najemnych; z wielu prac musiał zrezygnować z uwagi na koszty; - samochód przystosowany dla osób niepełnosprawnych pozyskał dzięki częściowemu wsparciu rodzeństwa i korzysta z niego wyłącznie w razie konieczności. Zadłużenie z tego tytułu spłaca w miarę pozyskanych środków. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W myśl art. 260 § 1 i 2 Ppsa, rozpoznając sprzeciw od zarządzeń i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. W sprawach takich wniesienie sprzeciwu wstrzymuje wykonalność zarządzenia lub postanowienia, a Wojewódzki Sąd Administracyjny orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu. Sprzeciw nie zasługuje na uwzględnienie. Skarżący złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. Podstawą przyznania prawa pomocy w tym zakresie jest wykazanie braku możliwości poniesienia jakichkolwiek kosztów postępowania – art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a. Przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym jest instytucją wyjątkową, dedykowaną osobom biednym, których sytuacja majątkowa, dochodowa, osobista i zdrowotna, nie pozwala na prowadzenie postępowania sądowego, bez wsparcia ze strony państwa. W ocenie Sądu skarżący w takiej sytuacji się nie znajduje. Skarżący mieszka z siostrą w domu o powierzchni 110m2, jest właścicielem gruntów rolnych o pow. 2,26 ha oraz lasów o pow. 1,24 ha. Jeżeli skarżący posiada środki finansowe na zapłatę podatków od tych nieruchomości, gospodarowanie gospodarstwem rolnym pomimo negatywnego bilansu finansowego, wyłącznie z zamiłowania do roli, to jest również w stanie poczynić oszczędności celem pokrycia wydatków związanych z prowadzeniem postępowania sądowego. Wydatki te nie mieszczą się w zakresie koniecznego utrzymania siebie i rodziny, w związku z czym ich ponoszenie nie może stanowić decydującego argumentu za przyznaniem skarżącemu prawa pomocy. Sąd administracyjny nie jest też uprawniony do zapewnienia pokrycia kosztów sądowych oraz wynagrodzenia adwokata ze środków państwowych stronie, która dysponuje środkami finansowymi, jednakże chce je przeznaczyć na inny wydatek, mogący się pojawić w przyszłości, nawet tak ważny jak konieczność poniesienia dodatkowych wydatków na leczenie. Ponadto ciężar wykazania (uprawdopodobnienia) okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy, o których mowa w komentowanym przepisie, spoczywa na stronie składającej wniosek o przyznanie tego prawa. Dlatego też skarżący podnosząc okoliczność konieczności spłaty rat za zakupiony samochód, powinien przedłożyć stosowne dowody na poparcie swoich twierdzeń. Wobec powyższego należało przyjąć, że Referendarz dokonała prawidłowej oceny sytuacji materialnej skarżącego, a w konsekwencji zasadnie odmówiła mu przyznania prawa pomocy. Dlatego też orzeczono jak w sentencji postanowienia na podstawie art. 260 § 1 P.p.s.a.