II SA/Rz 99/16

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Rzeszowie Agata Kosowska-Dudzik po rozpoznaniu w dniu 4 marca 2016 roku w Rzeszowie na posiedzeniu niejawnym wniosku E. M. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata w sprawie z jego skargi na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia [...] grudnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wprowadzenia zmian w operacie ewidencji gruntów - postanawia - I. przyznać wnioskodawcy prawo pomocy poprzez zwolnienie od wpisu od skargi, II. odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od pozostałych kosztów sądowych i ustanowienia adwokata. E. M. w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w przedmiocie odmowy wprowadzenia zmian w operacie ewidencji gruntów wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika. W załączonym do skargi oświadczeniu podniósł, że głównym źródłem jego utrzymania jest renta inwalidzka w wysokości 1036 zł, która z trudem wystarcza na utrzymanie domu. Podał, że jest inwalidą I grupy (brak kończyn dolnych), a w związku z tym większość pobieranego dochodu przeznacza na okresową zmianę protez, spłacenie rat za przystosowany do jego potrzeb samochód oraz jego utrzymanie, jak też opłacenie najętych osób do pracy w gospodarstwie rolnym. Wniosek złożony następnie przez stronę na urzędowym formularzu (PPF), w którym skarżący sprecyzował, że w zakresie pełnomocnika domaga się ustanowienia adwokata, wskazuje, że wymieniony mieszka wraz z siostrą w drewnianym domu o pow. 78 m.kw. On sam jest właścicielem gruntów rolnych (2,26 ha) oraz leśnych (1,24 ha), natomiast siostra także posiada grunty rolne (0,92 ha) i leśne (0,18 ha). Dochód skarżącego to renta w wysokości 969,08 zł, natomiast dochód siostry to emerytura w kwocie 866,56 zł. Jako wydatki strona wskazała: 228 zł – ubezpieczenie budynków, 777 zł – ubezpieczenie samochodu, 450 zł – leczenie, podatek gruntowy – 399 zł. Powyższe oświadczenie wnioskodawcy uznano za niewystarczające do rozstrzygnięcia w przedmiocie jego wniosku i wezwano go do jego uzupełnienia w zakresie podania średnich miesięcznych wydatków na: wyżywienie, utrzymanie domu (ze wskazaniem poszczególnych opłat), telefony, rat za samochód i kosztów jego utrzymania, wyjaśnienie wysokości wydatków na leczenie oraz średniego miesięcznego dochodu z gospodarstwa rolnego. E. M. w odpowiedzi wskazał, że opłata za energię elektryczną to 43,6 zł. Kanalizacji nie posiada, zaś wodę czerpie ze studni. Opał częściowo pochodzi z posiadanego przez niego lasu. Zaznaczył, że nie ma telefonu. Koszt okresowej zmiany protez to 8 000 zł, z czego ok. 1 000 – 1 500 zł jest refundowane. Wnioskodawca podał, że raty za samochód spłaca w miarę możliwości finansowych. Rozpoznając wniosek zważono, co następuje: Prawo pomocy to instytucja wyjątkowa. Stanowi ona mianowicie odstępstwo od wyrażonej w art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), zwanej dalej "P.p.s.a.", zasady, że to strony postępowania sądowego ponoszą jego koszty. Dlatego też, zwłaszcza jeśli polega na pełnym wsparciu, może ona znaleźć zastosowanie tylko w jasnych sytuacjach, tj. gdy nie ma wątpliwości co do tego, że wnioskodawca spełnia przewidzianą ustawą przesłankę powyższego. W myśl art. 252 § 1 P.p.s.a., strona składając wniosek o prawo pomocy winna zawrzeć w nim oświadczenie z dokładnymi danymi odnośnie do jej stanu rodzinnego, majątku i dochodów. Jeśli zaś budzi ono pewne wątpliwości bądź też nie jest wystarczające do rozpoznania złożonego wniosku, to zasadnym jest wezwanie strony do przedstawienia dodatkowych danych, względnie nadesłania dodatkowych dokumentów, o czym mowa w art. 255 P.p.s.a. W niniejszej sprawie skarżący wezwany został w podanym trybie. Jego odpowiedzi nie można jednak uznać za pełnej, co wyklucza możliwość przyznania prawa pomocy w całkowitym zakresie tzn. zwolnienia od wszelkich kosztów sądowych i ustanowienia adwokata. Przesłankę takiego wsparcia ustanawia art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a. i jest nią niemożność poniesienia jakichkolwiek kosztów postępowania. Z kolei częściowe dofinansowanie strony (np. zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub też tylko ustanowienie adwokata,) może dotyczyć strony, która nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.). W obydwu wypadkach, konieczne jest wykazanie przez stronę, że poza zakresem jej możliwości płatniczych znajduje się poniesienie bądź jakichkolwiek bądź pełnych kosztów postępowania. E. M. nie wskazał tymczasem, jaki dochód uzyskuje miesięcznie z prowadzonego gospodarstwa rolnego, jak też jaki jest koszt pracy najętych w tym celu osób (zaznaczył, że są to stawki "umowne"). Nie podał miesięcznych wydatków na wyżywienie (zaznaczył tylko, że część produktów spożywczych pochodzi z prowadzonego gospodarstwa), leczenie, opał (w tym zakresie zaznaczył tylko, że jego część pochodzi z posiadanego lasu). Wnioskodawca nie odpowiedział także na pytanie o częstotliwość zmiany używanych protez, jak też nie wskazał wysokości rat za specjalistyczny samochód i kosztów jego utrzymania. Z uwagi na powyższe, nie jest możliwa pełna ocena sytuacji finansowej strony, co skutkowało odmową uwzględnienia jej żądania w całości. Jednocześnie wzięto także pod uwagę, że skarżący jest osobą niepełnosprawną, która pozostaje w leczeniu. Zmuszony jest do okresowej zmiany noszonych protez, czego koszt to 8 000 zł (refundowane jest tylko od 1000 do 1500 zł). Ponadto, wedle twierdzeń strony, znaczny dla niej wydatek to raty za samochód przystosowany do jej potrzeb jako osoby niepełnosprawnej. Dlatego też postanowiono o zwolnieniu E. M. od obowiązku uiszczenia wpisu od skargi, co umożliwi merytoryczne jej rozpatrzenie. Natomiast odmówiono zwolnienia go od pozostałych kosztów sądowych, jak też ustanowienia na jego rzecz adwokata. O powyższym orzeczono na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 w zw. z art. 245 § 2, § 3 i art. 246 § 1 pkt 1 i pkt 2 P.p.s.a.