II SA/Rz 990/05
WyrokWSA w Rzeszowie2006-10-10
Skład orzekający: Anna Lechowska, Stanisław Śliwa, Joanna Zdrzałka
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy w sprawie pozwolenia na użytkowanie obiektu budowlanego, wszczętej przed wejściem w życie nowelizacji Prawa budowlanego z dnia 27 marca 2003 r., należy stosować przepisy dotychczasowe (zasada ochrony praw nabytych), czy przepisy nowe (art. 7 ust. 2 noweli marcowej)?Ratio decidendi
Sąd uznał, że w przypadku spraw dotyczących pozwolenia na użytkowanie obiektu budowlanego, wszczętych przed wejściem w życie nowelizacji Prawa budowlanego z dnia 27 marca 2003 r. i niezakończonych decyzją ostateczną, należy stosować przepisy dotychczasowe (art. 7 ust. 1 noweli marcowej). Zastosowanie przepisów nowych (art. 7 ust. 2 noweli marcowej) pogorszyłoby sytuację prawną skarżącego i naruszyłoby zasadę ochrony praw nabytych oraz zasadę zaufania obywatela do państwa i zakazu działania prawa wstecz. W związku z błędną wykładnią przepisów przez organ, decyzja została uchylona.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła pozwolenia na użytkowanie samowolnie wybudowanego obiektu handlowego. Po długotrwałym postępowaniu, w którym zapadały różne decyzje (rozbiórka, umorzenie, pozwolenie na użytkowanie), Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego uchylił decyzję Starosty o pozwoleniu na użytkowanie i umorzył postępowanie, stosując przepisy nowelizacji Prawa budowlanego z 2003 r. Skarżący J. O. wniósł skargę, zarzucając naruszenie jego praw nabytych. Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał skargę za zasadną.Rozstrzygnięcie
Uchyla zaskarżoną decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] września 2005 r. oraz stwierdza, że decyzja ta nie podlega wykonaniu do chwili uprawomocnienia się niniejszego wyroku.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Lechowska /spr./ Sędziowie NSA Stanisław Śliwa AWSA Joanna Zdrzałka Protokolant sekr. sąd. Anna Mazurek-Ferenc po rozpoznaniu w Wydziale II Ogólno-Administracyjnym na rozprawie w dniu 27 września 2006 r. sprawy ze skargi J. O. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] września 2005 r. nr [...] w przedmiocie pozwolenia na użytkowanie obiektu budowlanego I. uchyla zaskarżoną decyzje, II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do chwili uprawomocnienia się niniejszego wyroku.
II SA/Rz 990/05
U Z A S A D N I E N I E
Decyzją z dnia [...] września 2005r. nr [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego po rozpatrzeniu odwołania Gminy Miasta [...] od decyzji Starosty [...] z dnia [...] maja 2003 r. nr [...], udzielającej pozwolenia na użytkowanie obiektu handlowego , zrealizowanego samowolnie na działce nr ewid. 579/4 w obrębie H. przy ul. P. w S. - uchylił zaskarżoną decyzję w całości i umorzył postępowanie pierwszej instancji w przedmiocie pozwolenia na użytkowanie tego obiektu.
Jako jej podstawę prawną wskazał art. 138 § l pkt 2 w związku z art. 105 § l ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. - Kodeks postępowania administracyjnego (jednolity tekst: Dz. U. nr 98 poz. 1071 z 2000r. z późn. zm.) oraz art. 49b w związku z art. 59 ust. l i art. 59a ust. l ustawy z dnia 7 lipca 1994 r.-Prawo budowlane (tekst jedn. : Dz. U. nr 207, poz. 2016 z 2003 r., z późn. zm.)
Z uzasadnienia decyzji i akt postępowania wynika, że pismem z dnia 31 marca 2003r. J. O. wystąpił do Starostwa Powiatowego o wydanie pozwolenia użytkowanie obiektu handlowanego samowolnie wybudowanego na działce ewidencyjnej nr 579/4 w S.
Wniosek ów złożył zobowiązany do tego stosownym postanowieniem Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego wydanym w postępowaniu wszczętym dniu 20 sierpnia 1998r. przez Kierownika Urzędu Rejonowego dotyczącym budowy tego obiektu bez pozwolenia. W postępowaniu tym została wydana decyzja z dnia [...] grudnia 1998r. nr [...], którą nakazano rozbiórkę tegoż obiektu.
Decyzja ta została utrzymana w mocy decyzją Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] lutego 1999r. nr [...], uchyloną następnie w ramach samokontroli wraz z decyzją pierwszoinstancyjną - decyzją Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] sierpnia 1999r., wydaną w następstwie skargi J. O. do Naczelnego Sądu Administracyjnego.
W dalszej kolejności Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...] grudnia 1999r. nr [...] umorzył postępowanie w tej sprawie stwierdzając, że wykonanie spornego pawilonu jako tymczasowego obiektu budowlanego nie wymagało pozwolenia na budowę. Decyzja ta została utrzymana w mocy decyzją Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] lipca 2000r. o nr [...].
Decyzja ta oraz poprzedzająca ją decyzja organu I instancji zostały w następstwie skargi Gminy - Miasta [...] uchylone wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego OZ w Rzeszowie z dnia 10 lipca 2002r. sygn. akt SA/Rz 1453/00. W wyroku tym, Sąd nie podzielił stanowiska organów, by obiekt tymczasowy nie wymagał ingerencji organów budowlanych i stwierdził, że wymagał on zgłoszenia , którego brak skutkuje w świetle obwiązujących przepisów nakazem rozbiórki.
W dalszej kolejności postępowanie w sprawie budowy wspomnianego pawilonu toczące się przed Powiatowym Inspektorem Nadzoru Budowlanego zostało zawieszone postanowieniem z dnia [...] grudnia 2002r. nr [...] w związku z faktem, że od czasu jego budowy ( 1997r.) minęło 5 lat, co w świetle art. 49 ust. l ustawy Prawo budowlane wyklucza nakaz jego rozbiórki, zaś właściciela obiektu obliguje do uzyskania pozwolenia na użytkowanie. Postanowienie powyższe zostało utrzymane w mocy postanowieniem Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] lutego 2003r. nr [...].
Następnie Starosta [...], do którego J. O. zwrócił się wnioskiem o udzielenie pozwolenia na użytkowanie decyzją z dnia [...] maja 2003r.nr [...] udzielił tegoż pozwolenia, stwierdzając w jej uzasadnienia , że wobec upływu 5 lat od daty wybudowania obiektu a także spełniania warunków do jego użytkowania - sprzeciw Gminy, która powołuje się na brak zgody na budowę na terenie stanowiącym jej własność nie może odnieść skutków.
Wojewoda, rozpatrujący sprawę w związku z wniesieniem odwołania przez Burmistrza Miasta, który zarzucał nie wykazanie upływu okresu wymaganego art. 49 ust l Prawa budowlanego oraz okoliczność, iż budowa była zrealizowana samowolnie i bez zgody gminy jako właściciela nieruchomości - decyzją z dnia [...] lipca 2003r. nr [...] uchylił zaskarżoną decyzję w całości i umorzył postępowanie pierwszej instancji, stwierdzając, że sporny obiekt nie jest obiektem budowlanym, lecz jest wyposażeniem H., wobec czego nie wymaga pozwolenia na budowę, ani zgłoszenia a tym samym i pozwolenia na użytkowanie .
Po rozpatrzeniu skargi J. O. na tę decyzję Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie wyrokiem z dnia 18 marca 2005r. sygn. akt SA/Rz 1186/03 uchylił zaskarżoną decyzję , wskazując na związanie poglądem prawnym Naczelnego Sądu Administracyjnego - Ośrodek Zamiejscowy w Rzeszowie wyrażonym w wyroku z dnia 10 lipca.2002r. Sygn. akt SA/Rz 1453/00 , iż budowa przedmiotowego pawilonu handlowego , jako obiektu tymczasowego , wymagała zgłoszenia właściwemu organowi . We wskazaniach do dalszego postępowania Sąd zalecił merytoryczne rozpatrzenie odwołania Gminy Miasta [...].
Po uprawomocnieniu się tego wyroku i zwrocie akt Wojewoda przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia Wojewódzkiemu Inspektorowi Nadzoru Budowlanego, jako właściwemu w sprawie. Organ ten po rozpatrzeniu odwołania Gminy - Miasta orzekł decyzją z dnia [...] września 2005r. opisaną na wstępie o uchyleniu w całości decyzji nim zaskarżonej i umorzeniu postępowania w sprawie wydania pozwolenia na użytkowanie spornego obiektu.
W jej motywach podał, że postępowanie w sprawie pozwolenia na użytkowanie pawilonu handlowego , zrealizowanego na działce nr ewid. 579/4 jest bezpośrednio związane z postępowaniem legalizacyjnym , prowadzonym przez organy nadzoru budowlanego w sprawie samowolnej budowy tego obiektu . Kwestią wyjściową , mającą zasadniczy wpływ na rozstrzygnięcie sprawy jest stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie zawarte w uzasadnieniu wyroku z dnia 18 marca 2005r. Sygn. akt SA/Rz 1186/03 , odwołujące się do oceny Naczelnego Sądu Administracyjnego — "Oddział" Zamiejscowy w Rzeszowie, zawartej w wyroku z dnia 10.07.2002r. sygn. akt SA/Rz 1453/00 , wskazującej , iż budowa przedmiotowego pawilonu handlowego , wymagała zgłoszenia właściwemu organowi .
Bezpośrednią przyczyną wszczęcia postępowania , były uwarunkowania zawarte w art. 49 ust. l ustawy Prawo budowlane , w brzmieniu obowiązującym przed dniem 11 lipca 2003r. , tj. w czasie prowadzenia postępowania i rozstrzygania sprawy , zabraniające wydania nakazu rozbiórki obiektu budowlanego , wybudowanego bez pozwolenia na budowę lub zgłoszenia , jeżeli od zakończenia budowy minęło 5 lat - i wymagające w takim przypadku uzyskania przez inwestora pozwolenia na użytkowanie obiektu . Powyższy przepis nie obowiązuje od dnia 11 lipca 2003r. , po wejściu w życie zmian wprowadzonych ustawą z dnia 27 marca 2003r. , o zmianie ustawy Prawo budowlane oraz zmianie niektórych ustaw (Dz. U. Nr 80 póz. 718) . Zgodnie z przepisami tej ustawy ujętymi w art. l pkt 38 i 39, art. 49 Prawa budowlanego otrzymał nowe brzmienie , a po art. 49 dodano art. 49a i art. 49b , przy czym art. 49b zawiera nowe uwarunkowania i regulacje prawne, dotyczące obiektów budowlanych wybudowanych bez wymaganego zgłoszenia .
Z treści przepisów przejściowych zawartych w art. 7 ust. l ustawy wprowadzającej zmiany wynika , że do spraw wszczętych przed dniem wejścia w życie tej ustawy, a nie zakończonych decyzją ostateczną, należy stosować przepisy dotychczasowe , z wyjątkiem postępowań , dotyczących obiektów budowlanych , lub ich części , będących w budowie albo wybudowanych bez wymaganego pozwolenia na budowę albo zgłoszenia , bądź też pomimo wniesienia sprzeciwu przez właściwy organ . W takich przypadkach ustawodawca przewidział stosowanie przepisów ujętych w art. 48 , 49 ,49a i art. 49b , w brzmieniu obowiązującym po nowelizacji wprowadzonej z dniem 11 lipca 2003r. .
Treść art. 49b obecnie obowiązującego Prawa budowlanego zawiera wymogi konieczne do legalizacji obiektów wybudowanych bez wymaganego zgłoszenia , które nie uzależniają możliwości tej legalizacji od uzyskania pozwolenia na użytkowanie obiektu , jak stanowił art. 49 ust. l prawa budowlanego w brzmieniu obowiązującym w chwili wszczynania niniejszego postępowania . W przypadku obiektów, których budowa jest możliwa na postawie zgłoszenia, wydanie decyzji o pozwoleniu na użytkowanie nie jest możliwe również w trybie art. 59 i 59a Prawa budowlanego , które przewidują możliwość wydania takiej decyzji wyłącznie w przypadku obiektów wymagających pozwolenia na budowę , podlegających obowiązkowej kontroli.
Mając na uwadze zapis art. 103 ustawy Prawo budowlane z dnia 7 lipca 1994 r. (tekst jedn. : Dz. U. nr 207 poz. 2016 z 2003 r. z późn. zm.), oraz treść przepisów przejściowych zawartych w art. 7 ust. 2 ustawy z dnia 27 marca 2003r. , o zmianie ustawy Prawo budowlane oraz zmianie niektórych ustaw (Dz. U. Nr 80 poz. 718), które obligują do zastosowania w tym przypadku przepisów obecnie obowiązujących , należy stwierdzić , że postępowanie niniejsze stało się bezprzedmiotowe , ze względu na brak umocowania prawnego, do rozpatrywania w chwili obecnej kwestii pozwolenia na użytkowanie obiektu wybudowanego bez wymaganego zgłoszenia i brak podstaw prawnych do wydania merytorycznego rozstrzygnięcia w tym zakresie .
Oznacza to podług art. 105 § l ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. -Kodeks postępowania administracyjnego , obligujących organ administracji publicznej do umorzenia postępowania administracyjnego , gdy postępowanie to z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe obowiązek uchylenia zaskarżonej odwołaniem decyzji i umorzeniem postępowania w sprawie pozwolenia na użytkowanie pawilonu handlowego , zrealizowanego samowolnie na działce nr 579/4 (w obrębie H.) przy ul. P. w S.
Natomiast kwestia samowolnej budowy tego obiektu i jego legalizacji , pozostaje do rozpatrzenia przez organ I instancji i rozstrzygnięcia w oparciu o art. 49b ustawy Prawo budowlane – informuje organ odwoławczy.
Skargę na te decyzję złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie złożył J. O. wnosząc o jej uchylenie.
W motywach skargi zarzucił krzywdzący charakter decyzji, która poprzez kasację pozwolenia na użytkowanie wydanego przez organ I instancji doprowadzi do konieczności zastosowania nowych przepisów legalizacyjnych, przy których opłata przewyższa wartość obiektu.
Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wniósł o oddalenie skargi z przyczyn, które legły u podstaw zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Po myśli art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi przez kontrolę działalności administracji publicznej (§1). Kontrola ta sprawowana jest co do zasady pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (§2). Jej zakres wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270), zwanej dalej w skrócie P.p.s.a. stanowiący, że Sąd orzeka w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną ( §1). Oznacza to po stronie Sądu obowiązek zbadania, niezależnie od podnoszonych w skardze zarzutów, czy zaskarżony akt odpowiada prawu i jeśli jest to - jak w niniejszej sprawie - decyzja administracyjna, uwzględnienia skargi, gdy stwierdzi naruszenie prawa materialnego lub procesowego wymienione w art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c, w pkt 2, jak również w przypadku przewidzianym w pkt 3 tego przepisu.
Poddawszy zaskarżoną decyzję takiej właśnie kontroli, Sąd doszedł do konkluzji, że skarga zasługuje na uwzględnienie.
Z akt sprawy administracyjnej wynika, że sporny obiekt, to pawilon o wymiarach 8,20m x 1.60m, o konstrukcji stalowo- drewnianej, obłożony z zewnątrz "sidingiem" a od wewnątrz boazerią, z dachem płaskim pokrytym blachą, posadowiony bezpośrednio kostce brukowej w obrębie tej części H. w S. (parter), która nie posiada ścian, choć usytuowana jest pod jej dachem.
Pawilon ten został wybudowany bez pozwolenia lub zgłoszenia i zgody właściciela działki ( gmina [...])
Zaskarżona decyzja została wydana w postępowaniu wszczętym przed dniem 11 lipca 2003r., tj. przed wejściem w życie ustawy z dnia 27 marca 2003r. o zmianie ustawy Prawo budowlane oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz.U. Nr 80,poz. 718), zwanej dalej nowelą marcową.
W postępowaniu tym, toczącym się od roku 1998r. zapadały różnego rodzaju decyzje, począwszy od decyzji o rozbiórce spornego obiektu ( decyzja Kierownika Urzędu Rejonowego z dnia z dnia [...] grudnia 1998r. nr [...], utrzymana w mocy przez Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...] lutego 1999r. nr [...], uchyloną następnie wraz z decyzją pierwszoinstancyjną przez Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...] sierpnia 1999r . nr [...] wydaną w ramach autokontroli, poprzez decyzję o umorzeniu postępowania w sprawie samowoli budowlanej wydaną przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dnia [...] grudnia 1999r. nr [...] z uwagi na okoliczność , iż jako tymczasowy obiekt budowlany nie wymagał pozwolenia na budowę, utrzymaną w mocy decyzją Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] lipca 2000r. o nr [...].
Decyzja ta oraz poprzedzająca ją decyzja organu I instancji zostały w następstwie skargi Gminy - Miasta [...] uchylone wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego OZ w Rzeszowie z dnia 10 lipca 2002r. sygn. akt SA/Rz 1453/00. W wyroku tym, Sąd nie podzielił stanowiska organów, by obiekt tymczasowy nie wymagał ingerencji organów budowlanych i stwierdził, że wymagał on zgłoszenia , którego brak skutkuje nakazem rozbiórki.
W dalszej kolejności postępowanie w sprawie budowy wspomnianego pawilonu toczące się przed Powiatowym Inspektorem Nadzoru Budowlanego zostało zawieszone postanowieniem z dnia [...] grudnia 2002r. nr [...] w związku z faktem, że od czasu jego budowy ( 1997r.) minęło 5 lat, co w świetle art. 49 ust. l ustawy Prawo budowlane wykluczało nakaz jego rozbiórki, zaś właściciela obiektu obligowało do uzyskania pozwolenia na użytkowanie. Postanowienie powyższe zostało utrzymane w mocy postanowieniem Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] lutego 2003r. nr [...].
Następnie Starosta [...], do którego skarżący wystąpił z wnioskiem o udzielenie pozwolenia na użytkowanie obiektu handlowego decyzją z dnia [...] maja 2003r. nr [...] udzielił takiego pozwolenia stwierdzając w jej uzasadnienia, że wobec upływu 5 lat od daty wybudowania obiektu a także spełniania warunków do jego użytkowania - sprzeciw Gminy, która powołuje się na brak zgody na budowę na terenie stanowiącym jej własność nie może odnieść skutków.
Wojewoda rozpatrujący sprawę w związku odwołaniem tejże Gminy , która zarzucała nie wykazanie upływu okresu wymaganego art. 49 ust l Prawa budowlanego z dnia 7 lipca 1994r. Prawo budowlane ( Dz.U. z 2000r. nr 106, poz. 1126, ze zm.) oraz okoliczność, iż budowa była zrealizowana samowolnie i bez zgody gminy jak właściciela nieruchomości - decyzją z dnia [...] lipca 2003r. nr [...] uchylił zaskarżoną decyzję w całości i umorzył postępowanie pierwszej instancji, stwierdzając , że sporny obiekt nie jest obiektem budowlanym, lecz jest wyposażeniem H., wobec czego nie wymaga pozwolenia na budowę, ani zgłoszenia a tym samym i pozwolenia na użytkowanie .
Po rozpatrzeniu skargi J. O. na tę decyzję Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie wyrokiem z dnia 18 marca 2005r. sygn. akt SA/Rz 1186/03 uchylił zaskarżoną decyzję , wskazując na związanie poglądem prawnym Naczelnego Sądu Administracyjnego - Ośrodek Zamiejscowy w Rzeszowie wyrażonym w wyroku z dnia 10 lipca.2002r. sygn. akt SA/Rz 1453/00 , iż budowa spornego pawilonu handlowego , jako obiektu tymczasowego , wymagała zgłoszenia właściwemu organowi . We wskazaniach do dalszego postępowania Sad zalecił merytoryczne rozpatrzenie odwołania Gminy Miasta [...].
Po jego uprawomocnieniu i zwrocie akt Wojewoda przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia Wojewódzkiemu Inspektorowi Nadzoru Budowlanego, jako właściwemu w sprawie. Organ ten po rozpatrzeniu odwołania Gminy - Miasta [...] orzekł decyzją z dnia [...] września 2005r. opisaną na wstępie o uchyleniu w całości decyzji nim zaskarżonej w całości i umorzeniu postępowania w sprawie wydania pozwolenia na użytkowanie spornego obiektu.
Stanowisko swe oparł na poglądzie , że w sprawie ze względu na jej przedmiot, jakim jest budowa obiektu budowlanego bez zgłoszenia zastosowanie ma art. 7 ust. 2 noweli marcowej nakazujący w postępowaniach wszczętych przed jej wejściem w życie a nie zakończonych decyzją ostateczną stosowanie przepisów art. 1 pkt 37-39 ustawy nowelizującej.
Przepisy te nadają nowe brzmienie art. 48 ustawy Prawo budowlane dopuszczając w jego ust. 2 legalizację obiektów budowlanych i ich części, których budowa wymaga pozwolenia lub zgłoszenia i określając w nim i dalszych przepisach przesłanki i procedurę legalizacji (w tym także w przypadku obiektów wymagających zgłoszenia - art. 49b) i wiążąc ową legalizację między innymi z obowiązkiem uiszczeniem wysokiej opłaty legalizacyjnej.
Sąd nie podziela poglądu , iż w realiach sprawy - której przedmiotem była kwestia pozwolenia na użytkowanie tymczasowego obiektu budowlanego, wykonanego o wprawdzie bez zgłoszenia ale wobec którego właściwy organ przesądził niejako wstępną przesłankę jego legalizacji w oparciu o art. 49 ustawy Prawo budowlane sprzed nowelizacji marcowej, przyjmując w uzasadnieniu prawomocnego postanowienia o zawieszeniu postępowania w przedmiocie legalności jego budowy, że upłynęło 5 lat od jej zakończenia - zastosowanie ma art. 7 ust. 2 wspominanej noweli.
Zdaniem Sądu takiej sprawie, z uwagi na jej przedmiot zastosowanie ma zasada wyrażona w art. 7 ust. 1 noweli marcowej, stanowiącym, że do spraw wszczętych przed dniem w życie ustawy a niezakończonych decyzją ostateczną, stosuje się przepisy dotychczasowe.
Pogląd ów Sąd uzasadnia okolicznością, że choć istotnie pozwolenie na użytkowanie, wydawane warunkach art. 49 ustawy w brzmieniu sprzed noweli marcowej jest ściśle związane z kwestią legalności wykonania obiektu budowlanego, to w dniu wejścia w życie noweli marcowej było to jednakowoż postępowanie odrębne. Toczyło się ono przed innym organem (organ architektoniczno - budowlany) i inny był jego przedmiot (kwestia zgodności z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego i zadatnosci do użytkowania obiektu w świetle wymagań przepisów i norm technicznych znajdujących zastosowanie przy wydawaniu pozwolenia na budowę). Było to postępowanie, które wobec postępowania w przedmiocie legalizacji przewidzianej w art. 49 rozstrzygało o zagadnieniu wstępnym, co uzasadniało zawieszenie postępowania prowadzonego w trybie art. 49 w oparciu o art. 97 §1 pkt 4 kpa (patrz; wyrok NSA OSK 1847/04 Prok.i Prawo 2006/3/340).
Pozytywne załatwienie tegoż zagadnienia (wydanie pozwolenia na użytkowanie) skutkowało umorzeniem postępowania w przedmiocie samowoli budowlanej.
Zauważyć przy tym wypadnie, że z instytucji zawieszenia postępowania skorzystał organ nadzoru budowlanego w tej sprawie, utrzymując w mocy postanowienie o zawieszeniu do czasu uzyskania pozwolenia na użytkowanie.
Skoro postępowanie w przedmiocie pozwolenia na użytkowanie było postępowaniem odrębnym w stosunku do postępowania w sprawie samowoli budowlanej, zasadne jest przyjęcie, że w postępowaniu tym, zgodnie z art. 7 ust 1 noweli marcowej należało stosować przepisy dotychczasowe , a wiec i wspomniany wielokrotnie art. 49 ustawy Prawo budowlane w brzmieniu sprzed tej noweli.
Na rzecz takiej wykładni art. 7 noweli marcowej przemawia okoliczność, że zmiana polegająca na wprowadzeniu art. 48 ust. 2 i dalszych przepisów ustawy Prawo budowlane kwestii tych dotyczących polegała na złagodzeniu tego restrykcyjnego przepisu, poprzez wprowadzenie natychmiastowej możliwości legalizacji samowoli budowlanej, obwarowanej wymogami ustawowymi a nie związanej z upływem określonego czasokresu od daty zakończenia budowy. W założeniu zatem polepszała ona sytuacje podmiotów , które w warunkach samowoli działały.
Ich zastosowanie wobec skarżącego pogarszałoby jednakowoż jego sytuację. Umorzenie bowiem przy ich zastosowaniu postępowania o wydanie pozwolenia na użytkowanie, po wcześniejszym jego wszczęciu i przeprowadzeniu, łącznie z nałożeniem na skarżącego obowiązku przedłożenia dokumentów ( inwentaryzacja budowlana, geodezyjna , ekspertyza techniczna i stanowiska uprawnionych organów) prowadziłoby w dalszym etapie do zastosowania obwarowanej wysoką opłatą legalizacyjną procedury przewidzianej w art. 49 b ustawy Prawo budowlane w brzmieniu po nowelizacji. To zaś godziłoby w ocenie Sądu w zasadę ochrony praw nabytych.
Skarżący działający w zaufaniu do organów państwa wykonawszy swe obowiązki i uzyskawszy potwierdzenie ich wykonania mógł oczekiwać bowiem legalizacji obiektu poprzez wydanie pozwolenia na jego użytkowanie i umorzenie postępowania przed organem nadzoru budowlanego w kwestii legalności budowy spornego obiektu. Istniejący stan prawny i faktyczny sprawy stwarzał dla niego, jeśli nie uprawnienie do otrzymania takich decyzji, to przynajmniej ekspektatywę takiego uprawnienia podlegającą ochronie w swietele art. 2 Konstytucji RP . Zasada ochrony praw nabytych stanowi bowiem element klauzuli demokratycznego państwa prawnego w tym przepisie wyrażonej. Klauzula ta obejmuje między innymi zasadę zaufania obywatela do państwa i zakazu działania prawa wstecz.
Zdaniem Sądu wykładnia art. 7 przepisów noweli marcowej winna uwzględniać konstytucyjną zasadę ochronę praw nabytych, polegającą na zakazie pozbawiania obywateli nabytych praw i ich ekspektatatyw ukształtowanych przez ustawy. Zasada ta stanowi podstawę bezpieczeństwa prawnego obywateli i oparcie dla wiarygodności Państwa i jego organów w stosunkach wykonywania władzy państwowej. Pogarszanie sytuacji prawnej obywateli nie jest obojętne dla ich świadomości prawnej i skutkować może utratą szacunku dla samej idei prawa.
Przedstawiony wyżej pogląd znajduje wsparcie w wyroku tutejszego Sądu wydanym w dniu 18 marca 2005r. sygn. akt SA/Rz 1168/03 a w szczególności we wskazaniach do dalszego postępowania, bowiem Sąd nakazał w nim merytoryczne rozpoznanie odwołania gminy [...]. I choć zaskarżona decyzja z punktu widzenia prawa administracyjnego kwalifikuje się formalnie, jako wydana w postępowaniu odwoławczym decyzja orzekająca co do istoty sprawy (uchyla zaskarżoną decyzję i umarza postępowanie organu I instancji), to jednak przy zastosowaniu prawa, które obowiązywało już w dacie wydania wspomnianego wyroku, (co ma ten skutek , że Sąd musiał brać je pod uwagę przy udzielaniu wskazań i jednocześnie wyklucza wyłączenie związania tymi wskazaniami) uprawniony jest pogląd, że umarzając postępowanie pierwszej instancji organ odwoławczy nie dokonał w istocie merytorycznego rozpoznania odwołania. To zaś narusza ustanowioną art. 153 P.p.s.a. zasadę związania także wskazaniami zawartymi w wyroku sądu wydanym w sprawie.
Nie sprzeciwia się natomiast stanowisku Sądu w niniejszej sprawie pogląd prawny zawarty w wyroku z dnia 18 marca 2005r syg. akt SA/Rz 1186/03 o takiej tożsamości spraw w przedmiocie legalności budowy spornego obiektu i pozwolenia na jego użytkowanie , która czyniła organ związanym poglądem wyrażonym w wyroku z dnia 10 lipca 2002r. sygn. akt S.A./Rz 1453/00, że sporny obiekt jest tymczasowym obiektem budowlanym wymagającym zgłoszenia.
Skoro- zdaniem Sądu - organ na skutek błędnej wykładni art. 7 noweli marcowej zastosował niewłaściwe prawo materialne, jego decyzja dotknięta jest zarówno naruszeniem prawa materialnego , jak i przepisów procedury, które miały wpływ na wynik sprawy. Uzasadnia to uwzględnienie skargi.
W postępowaniu ponownym organ rozpatrzy odwołanie Gminy – Miasta [...] przy zastosowaniu zasady wynikającej z art. 7 ust. 1 noweli marcowej.
Z przytoczonych wyżej względów, Sąd w oparciu o przepis art. 145 §1 pkt 1 lit. a . i c. P.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję.
Na podstawie art. 152 tej ustawy Sąd orzekł , iż zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do chwili uprawomocnienia się niniejszego wyroku.
Wobec nie złożenia wniosku o zwrot kosztów postępowania przez skarżącego i będącej następstwem tego utraty prawa do ich zwrotu, Sąd nie obciążył organu obowiązkiem ich zapłaty na rzecz skarżącego.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 26.07.2026. · Źródło