II SA/Rz 995/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący WSA Krystyna Józefczyk Sędziowie WSA Elżbieta Mazur-Selwa /spr./ WSA Ewa Partyka Protokolant Sylwia Pacześniak po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 4 listopada 2014 r. sprawy ze skargi R. S. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] maja 2014 r., nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji uchyla zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] maja 2014 r., nr [...]. Przedmiotem skargi R. S. jest postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] z dnia [...] maja 2014 r. nr [...], o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji. Zaskarżone rozstrzygnięcie zostało wydane w oparciu o następujące okoliczności faktyczne i prawne: w dniu 8 kwietnia 2014 r. R. S. zwrócił się do Wójta Gminy [...] o stwierdzenie nieważności decyzji, obejmując tym żądaniem akt własności ziemi z dnia 17 marca 1977 r., nr [...] o nabyciu przez S. O. z mocy prawa własności działek w ewidencji gruntów nr 1754, 1897, 1992, 1995, 1141, 1024, 1018, 1010, 1134, 968, 1099, 1096, 1127, 997, 1909/1, 1765/1 w W. Po rozpatrzeniu tego wniosku SKO postanowieniem z dnia [...] maja 2014 r., nr [...] odmówiło wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji. W uzasadnieniu Kolegium negatywnie oceniło możliwość prowadzenia postępowania w sprawie stwierdzanie nieważności aktu własności ziemi. Wyjaśniło, że od dnia 1 stycznia 1992 r., tj. od dnia wejścia w życie przepisu art. 63 ustawy z dnia 19 października 1991 r. o gospodarce nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa oraz zmianie niektórych ustaw nie ma możliwości prawnej dochodzenia w trybie postępowania administracyjnego i skutecznego podważania ostatecznych decyzji wydanych w sprawach uwłaszczeniowych. Według art. 63 ust. 2 ustawy - do ostatecznych decyzji wydanych na podstawie przepisów ustawy z dnia 26 października 1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych (Dz. U. Nr 27, poz. 250 ze zm.) nie stosuje się przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego dotyczących wznowienia postępowania, stwierdzenia nieważności i uchylenia lub zmiany decyzji. Kolegium wyjaśniło, że celem, regulacji, która weszła w życie z dniem 1 stycznia 1992 r. było ostateczne zapewnienie stabilizacji stanów prawnych ukształtowanych w oparciu o decyzje – akty własności ziemi wydane na podstawie przepisów ustawy z dnia 26 października 1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych. Oznacz to, że od dnia wejścia w życie tego przepisu tj. od 1 stycznia 1992 r. organy administracji państwowej nie mogą zajmować się oceną legalności takich decyzji. W związku z tym Kolegium uznało za niedopuszczalne składane przez zainteresowane osoby wnioski, dotyczące wznowienia postępowania, stwierdzenia nieważności decyzji czy też uchylenia lub zmiany decyzji. Złożenie żądania wszczęcia postępowania w sprawie, która nie może być przedmiotem postępowania administracyjnego uzasadnia odmowę wszczęcia tego postępowania. R. S. złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, domagając się stwierdzenia nieważności ww. aktu własności ziemi. SKO postanowieniem z [...] maja 2014 r. utrzymało w mocy własne postanowienie z [...] maja 2014 r. W uzasadnieniu Kolegium powtórzyło swoje wcześniejsze stanowisko, że od dnia 1 stycznia 1992 r., tj. z datą wejścia w życie art. 63 ustawy z dnia 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa oraz zmianie niektórych ustaw - nie ma możliwości prawnej dochodzenia w trybie postępowania administracyjnego i skutecznego podważania ostatecznych decyzji wydanych w sprawach uwłaszczeniowych. R. S. złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie skargę na postanowienie SKO z [...] maja 2014 r. wnosząc o jego uchylenie i podjęcie postępowania o stwierdzenie niezgodności decyzji z prawem, zgodnie z art. 156 § 1 ust. 2 k.p.a. W uzasadnieniu skarżący nie zgodził się z zaskarżonym postanowieniem i podniósł, że należy wziąć pod uwagę regulację z art. 156 § 1 ust. 2 k.p.a., którą powołał składając wniosek o stwierdzenie nieważności. SKO odpowiadając na skargę wniosło o jej oddalenie z przyczyn wskazanych w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje; Skarga jest uzasadniona. Organy administracji odmówiły wszczęcia postępowania administracyjnego o stwierdzenie nieważności decyzji Naczelnika Gminy [...] z dnia [...] marca 1977 r. [...] stwierdzającej nabyci działek ewidencyjnych nr 1754, 1897, 1992, 1995, 1141, 1024, 1018, 1010, 1134, 968, 1099, 1096, 1127, 997, 1909/1, 1765/1 położonych w W. przez S. O. Decyzja ta nie zalega w aktach sprawy. Sąd w związku z tym zwrócił się do SKO pismem z dnia 23.08.2014 r. o jej nadesłanie. W odpowiedzi na powyższe SKO pismem z dnia 1 października 2014 r. poinformowało Sąd, że nie posiada odpisu aktu własności ziemi z dnia 17 marca 1997 r. nr [...] oraz że nie posiada go również organ I instancji tj. Wójt Gminy [...]. Organy administracji odmówiły więc wszczęcia postępowania w przedmiocie nieważności decyzji nie zbadawszy czy w ogóle ją wydano, czy weszła do obrotu prawnego oraz jaka jest jej treść. Z akt sprawy nie wynika, aby organy podjęły jakąkolwiek próbę odszukania przedmiotowej decyzji. Skarżący nie ma jej w swoim posiadaniu. Na rozprawie przed Sądem w dniu 4.11.2014 r. oświadczył on, że przedmiotowa decyzja jest w posiadaniu Starostwa Powiatowego [...], zalega także w aktach sprawy karnej, która toczyła się w Sądzie Rejonowym [...] przeciwko niemu. Z przedstawionego na rozprawie w dniu 4.11.2014 r. postanowienia Głównego Geodety Kraju z dnia [...] lipca 2012 r. [...] wynika, że decyzja będąca przedmiotem niniejszego postępowania to akt własności ziemi. Z treści decyzji Głównego Geodety Kraju wynika, że organ ten miał ją w swojej dyspozycji. Orzekał on jedynie o braku swojej właściwości do jej załatwienia. Sąd oczywiście nie kwestionuje, że zgodnie z art. 63 ust. 2 ustawy z dnia 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa oraz o zmianie niektórych ustawy (DZ.U. Nr 107, poz. 464 z późn.zm.) do ostatecznych decyzji wydanych na podstawie przepisów ustawy z dnia 26 października 1971 r. nie stosuje się przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, dotyczących wznowienia postępowania, stwierdzenia nieważności i uchylenia lub zmiany decyzji. Ustawa ta weszła w życie z dniem 1 stycznia 1992r. ( art. 67 ustawy). Oznacza to, że z woli ustawodawcy wymienionych trybów nadzwyczajnych przewidzianych w postępowaniu administracyjnym w zakresie wzruszania ostatecznych decyzji nie stosuje się, chociażby decyzje były dotknięte takimi kwalifikowanymi wadami, które w innych sytuacjach niż uregulowane w tym przepisie skutkowałyby stosowanie tych trybów. Cytowany przepis art. 63 ust. 2 powołanej ustawy z 19 października 1991r. zawiera zakaz prowadzenia jakiegokolwiek postępowania administracyjnego w sprawach uprzednio unormowanych przepisami ustawy o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych, na podstawie których wydane zostały rozstrzygnięcia zwane aktami własności ziemi. Z powyższych względów w obecnym stanie prawnym nie ma podstaw do wzruszenia ostatecznej decyzji aktu własności ziemi. Aby jednak prawidłowo opisaną normę zastosować, należy niewątpliwie ustalić, czy wydano w ogóle decyzję, której stwierdzenia nieważności skarżący żąda, na jakiej podstawie prawnej (czy aby na pewno jest to akt własności ziemi). Czy weszła ona do obrotu prawnego, czy jest ostateczna. SKO zaniechało powyższych ustaleń, w związku z czym można mu skutecznie poczynić zarzut przeprowadzenia postępowania administracyjnego z naruszeniem art. 7, 77, 80, 107 § 3 k.p.a. Powyższe prowadzi do wniosku, że stan faktyczny sprawy nie został ustalony prawidłowo. W ponownym postępowania SKO podejmie czynności mające na celu ustalenie wskazanych wyżej okoliczności. Rzeczą organu będzie także wyjaśnienie, czy w sprawie niniejszej nie mamy do czynienia z nieaktem, na co pośrednio wskazuje skarżący. Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 135 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.