II SA/Rz 996/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący WSA Zbigniew Czarnik Sędziowie SO del. Anna Bembenek NSA Maria Piórkowska /spr./ Protokolant Sylwia Pacześniak po rozpoznaniu w Wydziale II Ogólnoadministracyjnym na rozprawie w dniu 23 marca 2011 r. sprawy ze skargi E. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] lipca 2010 r., nr [...] w przedmiocie przywrócenia stosunków wodnych -skargę oddala- II SA/Rz 996/10 UZASADNIENIE Decyzją z dnia [...] lipca 2010 r., nr [...], wydaną w oparciu o art. 138 § 2 k.p.a. Samorządowe Kolegium Odwoławcze uchyliło decyzję Burmistrza z dnia [...] maja 2010 r., nr [...] nakazującą J. N. przywrócenie stosunków wodnych na nieruchomości nr ewid. 1405 w miejscowości W., a sprawę przekazało do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. W uzasadnieniu podano, że decyzją pierwszoinstancyjną nakazano J. N. przywrócenie stosunków wodnych na nieruchomości nr ewid. 1405 w miejscowości W. do stanu poprzedniego poprzez wykonanie wodnicy od istniejącego przepustu posadowionego w drodze gminnej na wysokości granicy działki nr 1405 z działką nr 1406 w kierunku południowym. Nowo odtworzona wodnica winna posiadać wymiary: szerokość dna 20 cm, nachylenie skarp 1:2, długość 60 m zgodnie ze spadkiem terenu. Jednocześnie zobowiązano do wykonania powyższego w terminie 14 dni od dnia uprawomocnienia się decyzji. Odwołanie od tej decyzji złożył J. N. podnosząc, że wykonanie decyzji spowoduje zalanie jego posesji oraz posesji jego rodziców. Powodem zagrożenia jest usytuowany na wysokości jego działki przepust, który został wstawiony przez sołtysa wsi W. na prośbę państwa P. Wstawiając betony został usypany wał, kierujący wodę w przepust. Prace te wykonane zostały bez jego zgody i wiedzy. Powodem powyższego jest stan starych spływów wód opadowych i brak przepustów, które zostały zasypane podczas remontu drogi gminnej. Jeden przepust na kilka gospodarstw, jest niewystarczający dla dużej ilości spływającej wody. Wskazał, iż w urzędzie gminny kilkakrotnie wraz z rodzicami interweniował w tej sprawie, jednakże bezskutecznie. W toku postępowania postulował również o odtworzenie starych przepustów. Aktualnie jeden przepust przez drogę gminną, osadzony koło jego działki, jest niewystarczający. Powoduje to znaczne nagromadzenie wody, stanowiące zagrożenie zalania dla jego działki. Wskazał, że nakaz powinni otrzymać wszyscy właściciele, których spływy nie są drożne. Samorządowe Kolegium Odwoławcze, po rozpoznaniu odwołania, powołaną na wstępie decyzją z dnia [...] lipca 2010 r. uchyliło decyzję Burmistrza. Wskazało, że podstawę materialno-prawną zaskarżonej decyzji stanowi przepis art. 29 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (Dz. U. z 2005 r. Nr 239, poz. 2019 ze zm.). Organ powołał się na art. 29 ust. 3 ustawy Prawo wodne wskazując, iż postępowanie prowadzone w jego trybie winno zmierzać do ustalenia, na którym gruncie doszło do zmian stanu wody oraz na którym gruncie doszło do szkód, nadto, czy między tą zmianą a szkodami istnieje związek przyczynowo-skutkowy. Kolegium wskazało, że z brzmienia art. 29 ustawy Prawo wodne wynika ogólny zakaz dokonywania przez właściciela działki jakichkolwiek zmian stanu wody na gruncie oraz kierunku jej spływu, ze szkodą dla gruntów sąsiednich oraz obowiązek prawny usunięcia wszystkich przeszkód oraz zmian powstałych na jego działce, jeżeli szkodliwie wpływają one na grunty sąsiednie. Postępowanie w przedmiotowej sprawie wszczęte zostało na wniosek T. i S. P., którzy wskazali, że J. N. zasypał na swojej nieruchomości rów odwadniający, zmieniając w ten sposób kierunek spływu wód opadowych. Woda ta zamiast płynąć rowkiem przelewa się przez podmurówkę płotu i leje się podwórkiem, podtapiając piwnice domu mieszkalnego wnioskodawców. Dalej wlewa się w drugim miejscu posesji i płynie środkiem podwórka wyrywając dziury. Zalana też jest cała droga wiejska. W toku postępowania ustalono, że na wysokości działki J. N. i Pana P. posadowiony jest przepust z kręgów betonowych o średnicy 40 cm i długości 5m. Przepust przeprowadzał wody opadowe przez drogę gminną z wyżej położonych terenów do wodnicy przebiegającej przez działkę nr 1405. J. N. wodnicę tą zasypał w grudniu 2009 r., podniósł także część terenu swojej posesji o średnio ok. 0,5m. Spowodowało to zamulenie przepustu i podtopienie nieruchomości położonej powyżej, własności Pana G. Spływająca woda z podniesionej części nieruchomości podtapia działki nr 1406 i 1407/1. J. N., M. N. i J. O. w toku postępowania wskazali natomiast na odmienny stan i stwierdzili, że żadnej wodnicy nie było. Do zmiany stanu wód doszło w wyniku usytuowania przepustu na wysokości działki J. N. W ocenie SKO, organ pierwszej instancji nie poczynił właściwych ustaleń w powyższym przedmiocie i przedwcześnie przyjął, że do zakłócenia stosunków wodnych na gruncie wnioskodawców doszło w wyniku zasypania przez J. N. wodnicy. Nie został ustalony stan faktyczny, niezakłócony stan wód i okoliczności oraz czas w którym rzeczywiście doszło do naruszenia. Nie wykazano czy były to działania J. N. czy też podjęte one zostały przez niego w celu usunięcia skutków wcześniejszych zdarzeń, wpływających na sposób spływu wód. Przede wszystkim zaś Kolegium podniosło, że należy ustalić z czyjej inicjatywy toczy się postępowanie, czy wcześniej były kierowane wnioski w tej sprawie przez J. N. lub inne osoby (na co wskazuje J. N.). Nadto z materiału dowodowego nie wynika czy osoby uczestniczące w postępowaniu posiadają legitymację stron postępowania, gdyż w aktach sprawy brak wypisów z ewidencji gruntów lub innych dokumentów mogących potwierdzić własność nieruchomości objętych sporem. Organ zwrócił również uwagę, na możliwość przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego, w sytuacji odmiennych twierdzeń stron i świadków co do faktycznego spływu wód i okoliczności jego naruszenia, jak ma to miejsce w przedmiotowej sprawie. Kolegium podniosło również, że organ I instancji dając wiarę zeznaniom niektórym ze świadków, nie uzasadnił odmowy uwzględnienia zeznań innych świadków. W aktach sprawy brak jest szkicu sytuacyjnego na mapie z naniesionymi punktami orientacyjnymi oraz starym i nowym kierunkiem spływu. Powyższe powoduje, że organ I instancji naruszył art. 7, art. 77, art. 78-80, art. 107 § 3 k.p.a. SKO wskazało, że w ponownie prowadzonym postępowaniu rzeczą organu będzie prawidłowe ustalenie stanu faktycznego sprawy tj. stwierdzenie czy właściciel dokonał zmiany stosunków wodnych na swoim gruncie i czy zmiany szkodzą gruntom sąsiednim. Ustalenie jakie było ukształtowanie terenu przed datą stwierdzenia rozlewania się wody na działkę wnioskodawcy, czy i jakie urządzenia odprowadzające wodę znajdowały się na tych działkach i jakim okresie czasu, czy i jaki wpływ na powstałą sytuację mogą mieć działania inwestycyjne bądź zaniechania w obrębie prowadzonej inwestycji drogowej oraz jakie winny być podjęte czynności w zakresie właściwego odprowadzania wód opadowych. Powyższą decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] lipca 2010 r. zaskarżyli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie T. P. i S. P. oraz E. G. wnosząc o jej uchylenie i zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Wskazując na prawidłowość ustaleń organu I instancji, zarzucili, że decyzja organu odwoławczego została wydana bez należytego wyjaśnienia faktów mających znaczenie dla sprawy, a tym samym narusza ona art. 6, art. 7, art. 8, art. 77, art. 80 k.p.a. oraz art. 29 ust. 3, art. 65 ust. 1 i 2, art. 77 ustawy Prawo wodne. Powołując się na treść art. 29 ust. 3 ustawy Prawo wodne, skarżący wskazali, że to właściciel nieruchomości nr 1405, położonej w miejscowości W., zmienił stosunki wodne na gruncie zasypując wodnicę przebiegającą przez jego grunt. Wodnica ta została zasypana późną jesienią 2009 r. (co wynika z akt sprawy). Zatem słuszną jest decyzja organu I instancji. Dodatkowo E. G. oświadczył, że wodnica istniała od zawsze, dopiero jej zasypanie przez J. N. spowodowało podtopienie jego działki i zalanie podwórza Państwa T. i S. P. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, ponawiając argumentację uzasadnienia kwestionowanej decyzji. Postanowieniem z dnia 16 listopada 2010 r., sygn. akt II SA/Rz 996/10, z uwagi na nieuiszczenie wpisu od skargi, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie odrzucił skargę T. P. i S. P. E. R. - pełnomocnik J. N. w pismach procesowych z dnia 23.02.2011 i 7.03.2011r. wniosła o dołączenie do akt sprawy dokumentacji związanej z budową domu na działkach nr 1405 i 1407 i 1408. Podniosła, że zgodnie z tą dokumentacją, postępowanie administracyjne z 2008 r. dot. warunków zabudowy "nie wykazało rowu odwadniającego" na działce nr 1405. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje; Stosownie do treści art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych /Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm./ sąd administracyjny kontroluje zaskarżone decyzje administracyjne w zakresie ich legalności, rozumianej jako zgodność tych aktów z powszechnie obowiązującymi przepisami prawa, zaś na podstawie art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm./ nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Skarga nie jest zasadna. Na wstępie przywołać należy treść art. 138 § 2 k.p.a. powołanego przez orzekający w sprawie organ jako podstawę prawną zaskarżonego rozstrzygnięcia. Z przepisu tego wynika, że organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji, gdy rozstrzygnięcie sprawy wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub w znacznej części. Przekazując sprawę organ ten może wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy. Wskazać również należy, że działanie organów uprawnionych do prowadzenia postępowań i wydawania orzeczeń podporządkowane jest zasadzie praworządności zawartej w art. 7 Konstytucji RP i powtórzonej w art. 6 k.p.a. W związku z zasadą praworządności pozostaje określona art. 7 k.p.a. zasada prawdy obiektywnej, zobowiązująca orzekające w sprawie organa do wyczerpującego zbadania wszystkich okoliczności faktycznych związanych z rozpoznawaną sprawą. Zasada prawdy obiektywnej nakłada na organ prowadzący postępowanie administracyjne obowiązek określenia z urzędu jakie dowody są niezbędne do ustalenia stanu faktycznego sprawy oraz obowiązek przeprowadzenia tych dowodów z urzędu. Konsekwencją realizacji zasady prawdy obiektywnej jest przepis art. 77 k.p.a. zobowiązujący organ do wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego sprawy. W ocenie Sądu, mając na uwadze przytoczone wyżej kardynalne zasady postępowania administracyjnego, prawidłowo Samorządowe Kolegium Odwoławcze uchyliło decyzję Burmistrza z dnia [...] maja 2010 r. przekazując sprawę do ponownego rozpoznania prawidłowo oceniając, że dla zastosowania art. 29 ust. 3 ustawy z dnia 18 lipca 200łr Prawo wodne /Dz. U. z 2005 r. Nr 239, poz. 2019 ze zm./ niezbędne jest ustalenie wskazanych tym przepisem przesłanek. Niezbędne jest więc przed wszystkim ustalenie przez organ I instancji czy właściciel gruntu dokonał zmian stanu wody na gruncie a dopiero pozytywna odpowiedz na to pytanie da podstawę do rozpatrzenia kolejnej przesłanki określonej art. 29 ust. 3 Prawa wodnego /w oparciu o stosowną opinię/ i uzyskanie odpowiedzi, czy dokonane zmiany szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie. W ocenie Sądu, wskazany przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze konieczny zakres wyjaśnienia sprawy przez organ I instancji przesądza o prawidłowości wydania przez ten organ decyzji w oparciu o treść zastosowanego art. 138 § 2 k.p.a. mając na uwadze, że przeprowadzenie zaś przez organ odwoławczy, w tak szerokim zakresie postępowania administracyjnego, naruszyłoby przede wszystkim dyspozycję art. 136 k.p.a., a także zasadę dwuinstancyjności, określoną w art. 15 k.p.a. Wbrew twierdzeniom skarżącego, organ odwoławczy wydając zaskarżoną decyzję kasacyjną nie naruszył przepisów art. 6, art. 7, art. 8, art. 77 i art. 80 k.p.a., lecz wprost przeciwnie - do stosowania tych właśnie przepisów zobowiązał organ I instancji wskazując jakie czynności należy wykonać. Dopiero bowiem ustalenie pełnego stanu faktycznego sprawy w oparciu o powołane wyżej przepisy kodeksu postępowania administracyjnego, dadzą organom orzekającym w sprawie podstawę do stosowania przepisu prawa materialnego - art. 29 ustawy Prawo wodne. Oznacza to, że stosownie do w/w przepisu, którego interpretację, wbrew twierdzeniom skarżącego, organ dokonał prawidłowo, należy dążyć do ustalenia przyczyn zmiany stanu wody na gruncie. Nie chodzi tutaj też o każdą przyczynę, ale taką, o której mowa w art. 29 Prawa wodnego, a więc ustalenie czy ktokolwiek zmieniał stan wody na gruncie ze szkodą dla gruntów sąsiednich, bądź odprowadzał wody na grunty sąsiednie. Zgodzić się należy również ze stanowiskiem Samorządowego Kolegium Odwoławczego, że ustaleniem w pełnym zakresie stanu faktycznego sprawy nie jest wzięcie jedynie pod rozwagę stanowiska skarżącego przy zupełnym pominięciu i niewyjaśnieniu pozostałych stanowisk innych uczestników postępowania. Z przyczyn wyżej naprowadzonych, skoro zaskarżona decyzja nie narusza prawa i mieści się w dyspozycji art. 138 § 2 k.p.a., Sąd działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm./ orzekł jak w sentencji.