II SAB/Rz 102/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący NSA Małgorzata Wolska /spr./ Sędziowie WSA Magdalena Józefczyk WSA Joanna Zdrzałka Protokolant starszy sekretarz sądowy Anna Mazurek - Ferenc po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 28 stycznia 2016 r. sprawy ze skargi Stowarzyszenia [...] w [...] na bezczynność Wójta Gminy [...] w przedmiocie udzielenia informacji publicznej I. umarza postępowanie w zakresie zobowiązania organu do udzielenia informacji publicznej; II. stwierdza, że bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; III. zasądza od Wójta Gminy [...] na rzecz strony skarżącej Stowarzyszenia [...] w [...] kwotę 340 zł /słownie: trzysta czterdzieści złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. W dniu 4 stycznia 2015 r. Stowarzyszenie [...] w [...] wystąpiło, za pośrednictwem poczty elektronicznej do Wójta Gminy [...] z wnioskiem o udzielenie informacji publicznej w zakresie: "1. z kim (imię, nazwisko lub nazwa, adres) gmina miała obowiązujące w 2014 r. umowy albo komu (imię, nazwisko lub nazwa, adres) udzielała doraźnych zleceń wyłapywania/odławiania bezdomnych zwierząt? 2. z kim (imię, nazwisko lub nazwa, adres) gmina miała obowiązujące w 2014 r. umowy albo komu (imię, nazwisko lub nazwa, adres) udzielała doraźnych zleceń zapewniania opieki bezdomnym zwierzętom? 3. ilu bezdomnym psom/kotom zapewniono opiekę na koszt gminy w 2014 r.? (nie licząc zwierząt którymi zajęto się w latach poprzednich) 4. jaki był w 2014 r. koszt realizacji całego zadania przewidzianego ustawą o ochronie zwierząt (wyłapywanie/odławianie, opieka, usługi weterynaryjne, dokarmianie, inne? 5. udostępnienie treści i postaci umowy/umów (wraz z załącznikami) o zapewnianie opieki bezdomnym zwierzętom w 2014 r.". Stowarzyszenie wskazało, że powyższą informację należy przesłać pocztą elektroniczną na adres: [...] Powyższy wniosek został przesłany na adres mailowy gminy [...] Wobec braku udostępnienia żądanych informacji, pismem z dnia [...] listopada 2015 r. (data wpływu do organu 23 listopada 2015 r.) nadanym za pośrednictwem organu, Stowarzyszenie [...] w [...] złożyło do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie skargę na bezczynność Wójta Gminy [...] zarzucając naruszenie art. 61 ust. 1 i 2 Konstytucji RP oraz art. 1 ust. 1 zw. z art. 10 ust. 1 i art. 13 oraz art. 16 ust. 1 ustawy z dnia 6.09.2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2014 r., poz. 782, na dzień orzekania przez Sąd obowiązuje tekst jednolity: Dz. U. z 2015 r., poz. 2058). Zawnioskowało o zobowiązanie organu do dokonania czynności w zakresie udostępnienia informacji, zgodnie z wnioskiem z dnia 4 stycznia2015 r., stwierdzenie, że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa i zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Uzasadniając swe stanowisko Stowarzyszenie wskazało, że od kilku lat uczestniczy w projekcie Biura Ochrony Zwierząt przy Fundacji dla Zwierząt [...] KRS [...] polegającym na badaniu problemu bezdomności zwierząt w wymiarze publicznym. W ramach projektu prowadzony jest monitoring działalności schronisk dla bezdomnych zwierząt, hycli oraz polityki gmin i urzędów. Od 2006 roku do wszystkich gmin w Polsce (2479) kierowany jest wniosek o udzielenie informacji publicznej na temat sposobu i skutków wykonywania zadania własnego – "opieka nad bezdomnymi zwierzętami" – przewidzianego ustawą z 21.08.1997 r. o ochronie zwierząt (Dz. U. 2013 r., poz. 856). Taki też wniosek skierowano do Wójta Gminy [...], drogą elektroniczną. Wiadomość została doręczona i odczytana przez adresata 5 stycznia 2015 r. Do dnia wniesienia skargi organ nie udostępnił informacji, nie powiadomił o powodach opóźnienia oraz o terminie w jakim udostępni informację, nie wydał także decyzji odmownej. Powyższe powoduje, że organ pozostaje w bezczynności. W odpowiedzi na skargę Wójt Gminy [...] zawnioskował o oddalenie skargi. Wyjaśnił, że w dniu [...] stycznia 2015 r. do organu wpłynął wniosek o udostępnienie informacji publicznej. W dniu [...] stycznia 2015 r. organ przeprowadził rozmowę telefoniczną ze skarżącym Stowarzyszeniem, udzielając negatywnej odpowiedzi na wszystkie pięć pytań. Po złożeniu przez Stowarzyszenie skargi na bezczynność, w dniu [...] listopada 2015 r. Wójt Gminy [...] ponownie, lecz w pisemnej formie, udostępnił wnioskowaną informację publiczną. W ocenie organu nie pozostawał on w bezczynności, bowiem na podstawie art. 10 ust. 2 ustawy o dostępie do informacji publicznej dopuszczalne jest udostępnianie informacji w formie ustnej. Tym samym nie dopuścił się naruszenia przepisów prawa. W piśmie procesowym z dnia [...] grudnia 2015 r. skarżące Stowarzyszenie zaprzeczyło jakoby dnia [...] stycznia 2015 r. miała miejsce rozmowa telefoniczna z przedstawicielem Gminy [...]., w trakcie której rzekomo udostępniono żądaną informację. Wyjaśniło, że od lat jedynym sposobem wykorzystywanym przez skarżące Stowarzyszenie w pozyskiwaniu informacji publicznej jest używanie formy pisemnej za pośrednictwem poczty tradycyjnej lub drogą elektroniczną. Powołując się na art. 14 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej strona skarżąca wskazała, że udostępnienie informacji następuje w sposób i w formie zgodnej z wnioskiem. Nadto we wniosku z [...] stycznia 2015 r. wskazano, że żądana informacja winna być udzielona pisemnie – pocztą elektroniczną. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r., poz. 1647) wojewódzki sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Kontrola ta z mocy art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. - zwanej dalej w skrócie "P.p.s.a.") obejmuje również bezczynność organów. Jest to stan, w którym organ, będący właściwym miejscowo i rzeczowo do załatwienia sprawy, nie wydaje decyzji, postanowienia bądź innego aktu administracyjnego lub nie podejmuje czynności z zakresu administracji publicznej, o jakich mowa w art. 3 § 2 pkt 1-4 P.p.s.a. W myśl przepisu art. 149 P.p.s.a. Sąd uwzględniając skargę na bezczynność zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa lub stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Bezczynność w zakresie dostępu do informacji publicznej występuje wyłącznie wtedy, gdy wniosek o udzielenie informacji dotyczy informacji publicznej, a jego adresatem jest podmiot zobowiązany do jej udzielenia. Ma ona miejsce wówczas, gdy we wskazanym w art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2015 r., poz. 2058 ze zm.) terminie zobowiązany podmiot nie udzieli żądanej informacji lub nie podejmie nakazanych prawem czynności zmierzających do powiadomienia o przyczynach zwłoki i o dodatkowym terminie albo, podejmując te czynności, nie udzieli informacji w maksymalnym 2 miesięcznym terminie, albo wreszcie nie wyda na zasadach przewidzianych w Kodeksie postępowania administracyjnego decyzji o odmowie udzielenia żądanej informacji publicznej. Trzeba również wskazać, że w świetle orzecznictwa sądów administracyjnych w sprawach skarg na bezczynność polegającą na nieudzieleniu informacji publicznej skarżący nie jest zobowiązany do składania wezwania o usunięcie naruszenia prawa w oparciu o art. 52 § 3 P.p.s.a. (zob. wyrok NSA w/w, wyrok WSA w Krakowie z dnia 4.06.2009 r. sygn. akt II SA/Kr 17/09). W wyroku NSA z dnia 24.05.2006 r. postawiono znajdującą zastosowanie w niniejszej sprawie tezę, że skoro skarga na bezczynność w sprawie dostępu do informacji publicznej zmierza do jak najszybszego rozpatrzenia wniosku, a ustawa nie stawia dodatkowych warunków do jej wniesienia, to może być ona wniesiona do sądu administracyjnego bez wezwania do usunięcia naruszenia prawa. Prawo do informacji, w świetle art. 61 Konstytucji RP, jest publicznym prawem obywatela, które odbywa się na zasadach skonkretyzowanych w ustawie o dostępie do informacji publicznej. Ustawa, co oczywiste, znajduje zastosowanie jedynie w sytuacjach, gdy spełniony jest jej zakres podmiotowy i przedmiotowy. W rozpoznawanej sprawie został spełniony zarówno zakres podmiotowy, jak i przedmiotowy ustawy o dostępie do informacji publicznej. Przedmiotem skargi w niniejszej sprawie jest bezczynność Wójta Gminy [...] polegająca na nieudostępnieniu informacji publicznej w zakresie 5 pytań zadanych temu organowi w piśmie z dnia [...] stycznia 2015 r. przez Stowarzyszenie [....] w [...] Analiza tych pytań prowadzi do wniosku, że dotyczyły one informacji publicznej będącej w posiadaniu Wójta Gminy [...] W myśl art. 1 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej każda informacja o sprawach publicznych stanowi informacje publiczną. Każdemu przysługuje prawo dostępu do tego rodzaju informacji z zastrzeżeniem wyjątków określonych w ustawie (art. 2 ust. 1 i art. 5 ust. 1 cyt. ustawy). Jak już wyżej wskazano udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku. Udostępnienie informacji jest czynnością materialno-techniczną, podobnie jak poinformowanie wnioskodawcy, że podmiot, do którego skierował on żądanie, nie posiada informacji wskazanej we wniosku lub, że została ona udostępniona w Biuletynie Informacji Publicznej (zob. wyrok WSA w Gliwicach z 2 lutego 2004 r., o sygn. II SA/Ka 2502/05, niepubl.). Niepodjęcie tej czynności w terminie 14 dni od dnia wpływu wniosku uzasadnia ocenę zachowania organu w kategorii bezczynności. W okolicznościach sprawy skarżące Stowarzyszenie zwróciło się do organu o udzielenie informacji, wnioskiem z dnia [...] stycznia 2015 r. przesłanym za pośrednictwem poczty elektronicznej do Wójta Gminy [...], na adres mailowy Gminy [...] Termin 14 dni wynikający z art. 13 ust. 14 ustawy o dostępie do informacji publicznej upływał 18 stycznia 2015 r. (niedziela). Z uwagi na fakt, że jest to dzień ustawowo wolny od pracy, termin ten, z uwzględnieniem brzmienia art. 57 § 4 K.p.a. upłynął w dniu 19 stycznia 2015 r. Skarga – pismo z dnia 19 listopada 2015 r. została złożona za pośrednictwem organu (data wpływu do organu 23 listopada 2015 r.). Jak wskazał organ, a czemu strona skarżąca nie zaprzecza – pismem z dnia 24 listopada 2015 r. udzielono wnioskowanej informacji publicznej. Zatem już po wniesieniu skargi. Stwierdzenie stanu bezczynności zobowiązuje sąd administracyjny do zastosowania art. 149 § 1 P.p.s.a. Jeżeli jednak po wniesieniu skargi na bezczynność organ wyda akt lub dokona czynności, której domagała się strona, postępowanie w zakresie orzeczenia o zobowiązaniu organu do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa staje się bezprzedmiotowe. Na tej podstawie postępowanie podlega umorzeniu, o czym stanowi art. 161 § 1 pkt 3 P.p.s.a. Taka też sytuacja zaistniała w rozpoznawanej sprawie. Zatem Sąd zobowiązany był umorzyć postępowanie w zakresie zobowiązania organu do udzielenia informacji publicznej zgodnie z wnioskiem skarżącego Stowarzyszenia. Jednocześnie Sąd stwierdza, że dokonanie żądanej czynności przed rozpoznaniem przez sąd skargi na bezczynność, nie powoduje, że w zakresie dotyczącym rozstrzygnięcia o tym, czy bezczynność miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa, postępowanie sądowe stało się bezprzedmiotowe i podlega umorzeniu. W niniejszej sprawie, WSA stwierdził, że choć niewątpliwie organ pozostawał bezczynnym, to jednak ostatecznie udzielił wnioskodawcy żądanej informacji. Samo uchybienie terminowi z art. 13 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej nie przesądza o rażącym charakterze bezczynności. Dlatego też Sąd na podstawie art. 149 § 1 P.p.s.a. orzekł jak w pkt II orzeczenia. Dodatkowo odnosząc się do podniesionych w odpowiedzi na skargę twierdzeń organu o przeprowadzonej w dniu [...] stycznia 2015 r. rozmowie telefonicznej ze Stowarzyszeniem i udzieleniu negatywnej odpowiedzi na wszystkie pięć pytań zawartych we wniosku a także twierdzeń, że tryb udostępniania informacji w formie ustnej umożliwia art. 10 ust. 2 ustawy o dostępie do informacji publicznej oraz odnosząc się do informacji zawartej w piśmie procesowym z dnia [...] grudnia 2015 r. w którym skarżące Stowarzyszenie, zaprzeczyło jakoby takie zdarzenie miało miejsce, Sąd wyjaśnia, że art. 10 ust. 2 cyt. ustawy stanowi, że informacja publiczna, która może być niezwłocznie udostępniona, jest udostępniana w formie ustnej lub pisemnej bez pisemnego wniosku. Zatem w takim wypadku ustawa nie wymaga składania pisemnego informacje o jednostce akty wykonawcze z dzienników resortowych wniosku. Natomiast "niezwłoczne udostepnienie" to w ocenie Sądu nakaz skrócenia do niezbędnego minimum okresu pomiędzy złożeniem żądania udostępnienia informacji publicznej a jej uzyskaniem. Tym samym informacja powinna być udostępniona bezpośrednio po złożeniu wniosku od ręki (D. Fleszer, Przedmiot, forma, tryb oraz zasady niezwłocznego udostępnienia informacji publicznej, "Casus" 2010, nr 4, s. 22). W przypadku art. 10 ust. 2 chodzi więc o natychmiastowe udostępnienie informacji publicznej (zob. wyrok WSA we Wrocławiu z 19 grudnia 2005 r., IV SAB/Wr 47/05, LexPolonica nr 2141114). W piśmiennictwie przyjmuje się, że sytuacja ustnego zwrócenia się do zobowiązanego o udzielenie bezpośredniej i natychmiastowej odpowiedzi bądź o wskazanie określonego godzinnego przedziału czasowego, po którego upływie możliwe stanie się ustne udostępnienie takiej informacji, wydaje się w największym stopniu odpowiadać "niezwłocznemu udostępnieniu" (M. Jabłoński, Udostępnienie informacji publicznej w trybie wnioskowym, Wrocław 2009, s. 165). Sąd podziela pogląd wedle którego ustne udostępnienie informacji zawsze wymaga sporządzenia notatki służbowej (M. Jabłoński, Udostępnienie informacji publicznej..., s. 165). Zauważyć także należy, że w postępowaniu sądowoadministracyjnym, co do zasady sąd nie prowadzi postępowania dowodowego, nie czyni własnych ustaleń faktycznych. Dokonuje natomiast oceny sposobu procedowania organu administracji pod względem zgodności z prawem procesowym, a także prawidłowości rozstrzygnięcia z uwzględnieniem zastosowanych w sprawie przepisów prawa materialnego. W okolicznościach sprawy organ, chcąc uwolnić się od zarzutu pozostawania w bezczynności winien przedstawić Sądowi stosowne dokumenty na poparcie swych twierdzeń, tj. na okoliczność przeprowadzonej rozmowy. Analiza akt sprawy prowadzi tymczasem do wniosku, że takowych brak. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie, na podstawie art. 149 § 1 i art. 161 § 1 pkt 3 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku. O zwrocie kosztów postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 P.p.s.a. uznając, że w dacie wniesienia skargi organ pozostawał w bezczynności.