II SAB/Rz 108/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący: SNSA Małgorzata Wolska po rozpoznaniu w dniu 3 lutego 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi Z. M. na bezczynność Wójta Gminy [...] w przedmiocie uregulowania stosunków wodnych - postanawia - I. odrzucić skargę; II. zwrócić skarżącej Z. M. kwotę 100 zł (słownie: sto złotych) tytułem uiszczonego wpisu od skargi. W dniu 18 grudnia 2015 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie wpłynęła skarga Z. M. na bezczynność Wójta Gminy [...] w sprawie wniosku J. M. o uregulowanie stosunków wodnych pomiędzy działką nr 627/4 (jak podała skarżąca: aktualnie do niej należącą) a działkami 629 i 628 należącymi do M. i D. K. Skarżąca wyjaśniła, że wnioskiem z dnia [...] lipca 2014 r. Z. M. (uwaga Sądu: z akt administracyjnych wynika, że wniosek z tej daty pochodził od J. M.) zwróciła się do Wójta o przeprowadzenie postępowania o uregulowanie stosunków wodnych, wskazując w jego postawie art. 29 ust. 3 ustawy dnia 18.07.2001 r. Prawo wodne (Dz. U. z 2015 r., poz. 469 ze zm.). Do dnia wniesienia skargi Wójt nie wydał decyzji, zamiast tego w sposób bezprawny przekazał podanie do Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...]. Skarżąca wyjaśniła, że przed złożeniem skargi wniosła, w trybie art. 37 K.p.a., do SKO zażalenie na bezczynność Wójta. Organ ten postanowieniem z dnia [...] października 2015 r. nr [...] umorzył postępowanie, co w ocenie skarżącej stanowiło naruszenie prawa. W dalszej części uzasadnienia Z. M. wskazała na naglącą potrzebę uregulowania stosunków wodnych i z tej przyczyny zawnioskowała o zobowiązanie Wójta do załatwienia sprawy i wydania decyzji w terminie 14 dni od dnia doręczenia prawomocnego wyroku, zasądzenie kosztów postępowania oraz stwierdzenie, że Wójt dopuścił się bezczynności z rażącym naruszeniem prawa. Nadto zawnioskowała o przyznanie sumy pieniężnej celem kompensaty poniesionych strat. W odpowiedzi na skargę Wójt Gminy [...] wniósł o jej odrzucenie. Na wstępie wyjaśnił, że żądanie zawarte we wniosku J. M. związane było z wybudowaniem i użytkowaniem obiektu budowalnego dlatego też przekazał je według właściwości do Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...], który uznając się za właściwy prowadził postępowanie w sprawie zgodności budynku gospodarczego z warunkami udzielonymi decyząa o pozwoleniu na budowę. Organ wyjaśnił także, że w dniu [...] kwietnia 2015 r. zmarła J. M. Natomiast skarżąca Z. M. nie przedłożyła żadnego dokumentu potwierdzającego następstwo prawne po zmarłej siostrze J. M. Również i do skargi nie został dołączony żaden dokument potwierdzający interes prawny Z. M. – jako następcy po właścicielu działki nr 627/4 położonej w miejscowości D. – legitymujący do kierowania wniosku na postawie art. 29 ustawy Prawo wodne i złożenia skargi na bezczynność organu związaną z rozpatrywaniem tego wniosku. W dalszej kolejności zarządzeniem z dnia 18 grudnia 2015 r. tut. Sąd wezwał Z. M. do nadesłania odpisu postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku po zmarłej J. M., pod rygorem uznania, że nie ma ona legitymacji do wniesienia skargi. Pismem z dnia 28 grudnia 2015 r. (uzupełnionym, na wezwanie Sądu, w zakresie podpisu w dniu 4.01.2016 r.) Z. M. wyjaśniła, że "nie dysponuje postanowieniem stwierdzającym nabycie spadku. Aktualnie ograniczone oszczędności ulokowała w prowadzenie postępowania w sprawie stosunków wodnych. Dziedziczenie po zmarłej siostrze nastąpiło z ustawy i wynika z pokrewieństwa oraz wykazania śmierci spadkobiercy. Z tej przyczyny wszczęcie postępowania przed sądem powszechnym ocenia jako drugoplanowe". Dodatkowo podała, że przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2012 r., poz. 270 ze zm. - zwanej dalej jako "P.p.s.a."), nie znają takiego rygoru jak określony w wezwaniu, a ewentualna ocena braku legitymacji może przełożyć się co najwyżej w wyroku oddalającym skargę. Nadto akty wydawane przez Wójta i Kolegium kierowane były do niej dlatego też domaga się skontrolowania ich legalności. Nawet gdyby uznać że nie posiada legitymacji, to w jej ocenie organ winien wydać akt i umożliwić skontrolowanie jej legitymacji do występowania w spawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: skarga podlega odrzuceniu. Na wstępie podkreślenia wymaga, że w każdej sprawie Sąd przed przystąpieniem do merytorycznego rozpoznania sprawy zobligowany jest ocenić dopuszczalność wniesionej skargi. Skuteczne wszczęcie postępowania sądowoadministracyjnego uzależnione jest m. in. od istnienia po stronie podmiotu wnoszącego skargę legitymacji do jej złożenia. Kwestię tę reguluje art. 50 § 1 P.p.s.a., zgodnie z którym uprawnionym do wniesienia skargi jest każdy, kto ma w tym interes prawny, prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich, Rzecznik Praw Dziecka oraz organizacja społeczna w zakresie jej statutowej działalności, w sprawach dotyczących interesów prawnych innych osób, jeżeli brała udział w postępowaniu administracyjnym. Uprawnionym do wniesienia skargi jest również inny podmiot, któremu ustawy przyznają prawo do wniesienia skargi (§ 2 cyt. artykułu). Z powyższego wynika więc, że legitymacja do wniesienia skargi jest związana z posiadaniem przez wnoszącego skargę interesu prawnego. Kryterium "interesu prawnego", na którym oparta jest ta legitymacja, ma charakter materialnoprawny i wymaga stwierdzenia związku między sferą indywidualnych praw i obowiązków wnoszącego skargę a zaskarżonym aktem lub czynnością organu administracji. Innymi słowy, interes prawny podmiotu wnoszącego skargę do sądu przejawia się w tym, że działa on bezpośrednio we własnym imieniu i ma roszczenie o przyznanie uprawnienia lub zwolnienie z nałożonego obowiązku - wyrok NSA z 3.06.1996 r., sygn. akt II SA 74/96, publ. ONSA 1997 nr 2, poz. 89). Interes prawny istnieje zatem wtedy, kiedy można wskazać przepis prawa materialnego, z którego można wywieść dla danego podmiotu określone prawa lub obowiązki. W orzecznictwie podkreśla się przy tym, że mieć interes prawny to tyle, co wskazać przepis prawa uprawniający dany podmiot do wystąpienia z określonym żądaniem w stosunku do organu administracji publicznej (por. wyrok NSA z 22.02.1984 r., sygn. akt I SA 1748/83, publ. www.orzeczenia .nsa.gov.pl). W uchwale z dnia 11.04.2005 r., sygn. akt OPS 1/04 (publ. ONSAiWSA 2005/4/32) NSA wskazał, że "kryterium "interesu prawnego", na którym oparta jest legitymacja do wniesienia skargi oznacza, że akt, czynność lub bezczynność organu administracji musi dotyczyć interesu prawnego skarżącego, który musi być własny, indywidualny i oparty o konkretny przepis prawa powszechnie obowiązującego – por. wyrok NSA z dnia 3 czerwca 1996 r., II SA 74/96, ONSA 1997, z. 2, poz. 89. Przypomnieć trzeba, iż w orzecznictwie przyjmuje się, że mieć interes prawny to tyle, co wskazać przepis prawa uprawniający dany podmiot do wystąpienia z określonym żądaniem w stosunku do organu administracji publicznej – por. wyrok NSA z dnia 22 lutego 1984 r., I SA 1748/83. Tak jednak, jak w postępowaniu administracyjnym interes ten musi być wywodzony przede wszystkim z przepisów prawa materialnego, to w postępowaniu sądowoadministracyjnym, może być on oparty także o przepisy prawa procesowego lub ustrojowego. Ze skargą może więc wystąpić, co do zasady, podmiot, który wykaże "związek między chronionym przez przepisy prawa materialnego interesem prawnym a aktem lub czynnością organu administracji publicznej" - B. Adamiak [w:] B. Adamiak, J. Borkowski, Postępowanie administracyjne i sądowoadministracyjne, Warszawa 2003, s. 424. Innymi słowy rzecz ujmując, osoba nie mająca interesu prawnego nie może poszukiwać ochrony na gruncie postępowania sądowoadministracyjnego. W rezultacie skarga wniesiona przez podmiot, który a limine nie może mieć legitymacji skargowej podlega odrzuceniu, natomiast stwierdzenie w toku postępowania, że wnoszący skargę nie legitymuje się interesem prawnym powoduje oddalenie skargi. Zatem wniesienie skargi przez podmiot, któremu zgodnie z art. 50 § 1 lub § 2 P.p.s.a. przysługuje legitymacja do jej wniesienia, stanowi jedną z podstawowych przesłanek dopuszczalności zaskarżenia, której brak skutkuje odrzuceniem skargi (por. wyrok NSA z dnia 4.02.1998 r., sygn. SA/Bk 947/96, LEX nr 31892, postanowienie NSA z dnia 19.05.1998 r., I SA/Łd 78/98, LEX 36198). W postanowieniu z dnia 13.06.2007 r., sygn. II FSK 1337/06 (LEX nr 384145) Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że odrzucenie skargi uznać należy tylko wtedy za dopuszczalne, gdy brak legitymacji skargowej jest ewidentny, np. skargę wniosła osoba, której ustawa szczególna nie przyznaje w konkretnym przypadku tej legitymacji. Przenosząc powyższe wywody na grunt rozpoznawanej sprawy stwierdzić należy, że Z. M., na obecnym etapie postępowania, nie ma interesu prawnego do wniesienia skargi na bezczynność Wójta Gminy [...] w sprawie uregulowania stosunków wodnych na gruncie. Po jej stronie zachodzi oczywisty brak legitymacji do wniesienia skargi. Z nadesłanych to tut. Sądu akt administracyjnych nie wynika by posiadała ona prawem chroniony interes prawny uprawniający ją do wniesienia skargi w imieniu własnym i znajdujący umocowanie w przepisach prawa materialnego. Z zalegających w aktach administracyjnych dokumentów wynika, że wniosek z dnia [...] lipca 2014 r. o uregulowanie stosunków wodnych pomiędzy działką nr 627/4 (własności J. M.) a działkami nr 629 i 628 (należącymi do M. i D. K.) złożyła J. M. (a nie Z. M. – jak wskazuje skarżąca we wniesionej do sądu skardze). Zgodnie z art. 29 ust. 3 ustawy Prawo wodne, który stanowił podstawę ww. wniosku: jeżeli spowodowane przez właściciela gruntu zmiany stanu wody na gruncie szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie, wójt, burmistrz lub prezydent miasta może, w drodze decyzji, nakazać właścicielowi gruntu przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom. Zatem stronami postępowania w sprawie, o której mowa w art. 29 ust. 3 ustawy Prawo wodne, są co do zasady właściciel działki, który dokonał zmiany stanu wody na gruncie ze szkodą dla gruntów sąsiednich, oraz właściciele działek sąsiednich, na które wskazane zmiany oddziałują. Z akt sprawy wynika także, że w dniu [...] kwietnia 2015 r. zmarła J. M. Z oświadczenia złożonego przez Z. M. wynika, że postępowanie o stwierdzenie nabycia spadku nie było powadzone, dziedziczenie po siostrze nastąpiło z mocy ustawy i wynika z pokrewieństwa. Jak podaje jest "wyłączną spadkobierczynią zmarłej J. M.". Sąd zauważa, że argumenty skarżącej o posiadanej legitymacji skargowej nie mogą odnieść zamierzonego skutku. W okolicznościach sprawy można mówić o posiadanym przez Z. M. interesie, ale jedynie faktycznym. Z faktu "bycia siostrą zmarłej" nie można jeszcze wywodzić istnienia interesu prawego. Z. M. jako podmiot niemający do wskazanej nieruchomości żadnych praw rzeczowych, nie ma także żadnych przyznanych przepisem prawa uprawnień lub obowiązków dotyczących postępowania w przedmiocie uregulowania stosunków wodnych. W sytuacji, gdy skarga na bezczynność została wniesiona w sprawie, w której strona wnosząca skargę nie ma legitymacji skargowej, tj. nie ma interesu prawnego, to podlega ona odrzuceniu. Z uwagi na stwierdzony brak legitymacji Z. M. do wniesienia skargi w niniejszej sprawie, Sąd odrzucił skargę, jako niedopuszczalną, na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 i § 3 w zw. z art. 50 P.p.s.a. Orzeczenie o zwrocie wpisu wydano na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 P.p.s.a. Ponieważ skarga podlegała odrzuceniu, Sąd odstąpił od wzywania skarżącej do nadesłania podpisanego egzemplarza zażalenia na bezczynność i od wzywania organu do nadesłania akt administracyjnych zakończonych wydaniem postanowienia SKO z dnia [...] października 2015 r.