II SAB/Rz 12/09

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie Piotr Godlewski po rozpoznaniu w dniu 22 maja 2009 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku B. B. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie z jego skargi na bezczynność Starosty [...] w przedmiocie stwierdzenia niezgodności dokumentów postanawia odmówić przyznania skarżącemu prawa pomocy obejmującego zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie zastępcy prawnego. Postanowieniem z dnia 23 kwietnia 2009 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie odrzucił skargę B. B. na bezczynność Starosty [...] w przedmiocie stwierdzenia niezgodności dokumentów z uwagi na niewyczerpanie przed wniesieniem skargi administracyjnego trybu odwoławczego. W złożonym w dniu 30 kwietnia 2009 r. formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy PPF skarżący zwrócił się o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata lub doradcy podatkowego wskazując, iż jest emerytem – inwalidą II grupy, a ponadto osobą starszą i niedosłyszącą. Wg zawartego we wniosku oświadczenia, gospodarstwo domowe prowadzi wspólnie z żoną, zamieszkując z nią w domu o pow. 103 m² i utrzymując się z pobieranych emerytur w wysokości odpowiednio 1613,82 zł. i 972,56 zł. (wg załączonych kserokopii odcinków przekazów pocztowych – mimo oznaczenia stosownej rubryki wniosku w której są wpisane - są to kwoty netto). Załączone do wniosku kserokopie obejmowały także: - kartę informacyjną leczenia szpitalnego żony skarżącego w okresie 16-26.03. 2009 r. oraz 5 faktur potwierdzających zakup przez nią w okresie 26.03.- 15.04. 2009 r. leków na łączną kwotę 627,90 zł., - asygnatę z zakupu w dniu 15.04.2009 r. drzewa na kwotę 1639 zł. oraz faktury za energię elektryczną (357,92 zł. za okres 11.02. – 9.04.2009 r.) i gaz (164,52 zł. za okres 22.01. – 22.03.2009 r.). W wyniku skierowanego do wnioskodawcy wezwania dot. m.in. usunięcia braku formalnego wniosku PPF (jego podpisania) został złożony przez niego kolejny wniosek PPF opiewający na zwolnienie od kosztów sądowych (w całości lub w części) oraz ustanowienie adwokata. Wynika z niego ponadto, iż: - połowę domu skarżącego zajmuje prowadząca oddzielne gospodarstwo domowe jego córka z rodziną, - skarżący jest właścicielem samochodu osobowego m-ki Opel Astra (rok prod. 1997) zakupionego 7.08.2006 r. za kwotę 2650 zł. (dowód - załączona kserokopia faktury), - na opłaty za energię elektrycz., gaz i telefon skarżący przeznacza średnio 550 zł. (za okres wg rachunków), zakup leków dla siebie i żony – ok. 500 zł./m-c, podatek i wywóz śmieci - wg należności, opał – wg możliwości, zakup żywności i środków czystości – kwota, która pozostaje po opłaceniu rachunków. Rozpoznając złożony wniosek stwierdzono, co następuje: Porównując zakres wnioskowanego prawa pomocy wynikający ze złożonych przez skarżącego formularzy PPF uznano, iż ubiega się on o przyznanie całkowitego prawa pomocy obejmującego zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata (ze względu na przedmiot sprawy nie jest możliwe ustanowienie w niej wnioskowanego w pierwszym z wniosków doradcy podatkowego). Zgodnie z art. 245 § 1-3 i art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) - określanej dalej jako P.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje: 1) w zakresie całkowitym (zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie zastępcy prawnego) – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, 1) w zakresie częściowym (zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub tylko ustanowienie zastępcy prawnego) – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Treść tych przepisów wskazuje jednoznacznie, iż niezależnie od zakresu zgłoszonego żądania, ciężar wykazania przesłanki od której zależy przyznanie prawa pomocy spoczywa na osobie wnioskującej oraz że sytuacja majątkowa jest jedynym wyznacznikiem, na podstawie którego ocenia się jej zdolność do poniesienia kosztów postępowania; z tej przyczyny bezpośredniego wpływu na rozpoznanie wniosku nie mają takie czynniki, jak wiek czy stan zdrowia. Dokonana analiza udzielonych informacji nie potwierdza zasadności wniosku tak w całości jak i w części. Wnioskodawca ma wraz z żoną zaspokojone potrzeby mieszkaniowe. Posiadają oni także stałe źródła dochodów w postaci emerytur, których łączna wysokość netto wynosi 2586 zł. miesięcznie. Środki te pozostają do ich wyłącznej dyspozycji (na ich utrzymaniu nie ma innych osób). Nawet przy wydatkach ponoszonych przez nich na zakup leków (ok. 500 zł./m-c) i podstawowe opłaty na utrzymanie domu, tj. za energię elektr. i gaz (ich miesięczne rozliczenie wg przedstawionych faktur daje ok. 260 zł.), mając na uwadze aktualny etap postępowania sądowego, pozostającej kwoty (ok. 1800 zł.) nie można uznać za niskiej i uniemożliwiającej przy niezbędnych wydatkach na zakup żywności wygospodarowanie środków na opłacenie kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika (adwokata) z wyboru do ewentualnego wniesienia skargi kasacyjnej. Nie wykluczają tego także inne zwiększone okresowo wydatki związane bez wątpienia z zakupem opału czy też leków dla żony skarżącego po jej hospitalizacji (porównanie dat pobytu w szpitalu i przedstawionych faktur). Warto przy tym zauważyć, że przepisy normujące postępowanie sądowoadministracyjne wymagają jedynie sporządzenia skargi kasacyjnej przez osobę uprawnioną a nie reprezentowania skarżącego, co wpływa na obniżenie ponoszonych wydatków. Wyraźnego podkreślenia wymaga także to, że ewentualny uszczerbek dla koniecznego utrzymania związany z poniesieniem kosztów postępowania wiąże się z brakiem możliwości zaspokojenia tylko i wyłącznie podstawowych potrzeb życiowych (żywność, leczenie, opłaty związane z utrzymaniem domu) a nie wszystkich normalnie ponoszonych wydatków, które wnioskodawca jest zobowiązany ograniczyć do niezbędnego minimum, czyniąc w nich wymagane oszczędności (mimo upływu prawie 3 lat możliwość taką pośrednio potwierdza dokonany przez skarżącego w 2006 r. zakup samochodu, co musiało mieć pokrycie w uzyskiwanych dochodach). W tym kontekście zagrożenia dla zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych wnioskodawcy i jego żony nie stwierdzono, zwłaszcza że on sam nie wskazał, czym dla nich miałby się objawić uszczerbek w koniecznym utrzymaniu związany z poniesieniem kosztów postępowania. Okolicznością, która nie może umknąć uwadze jest fakt zajmowania połowy domu skarżącego przez jego córkę. Mimo prowadzenia przez nią – wg oświadczenia – oddzielnego gospodarstwa domowego, nie zwalnia to jej i członków jej rodziny od obowiązku partycypowania w wydatkach związanych z jego utrzymaniem (opłaty, zakup opału itp.). W zasadniczy sposób dodatkowo rzutuje to na pozytywną ocenę możliwości płatniczych skarżącego, prowadząc do wniosku o braku uzasadnionych podstaw do zwolnienia go z ustawowego obowiązku ponoszenia kosztów postępowania związanych ze swoim udziałem w sprawie (art. 199 P.p.s.a.); co do zasady dotyczy on wszystkich osób posiadających jakiekolwiek środki majątkowe i dochody (postanowienie NSA z dnia 22 grudnia 2002 r., sygn. akt OZ 862/04). Prawo pomocy – szczególnie w zakresie całkowitym (a więc objętym wnioskiem) ma charakter wyjątkowy; predysponowane do jego przyznania są osoby charakteryzujące się ubóstwem (pozbawione całkowicie środków do życia), do których skarżący z całą pewnością nie należy. Skoro zatem B. B. nie spełnia przesłanek do przyznania prawa pomocy, z powołanych wyżej względów na podstawie art. 246 § 1 w związku z art. 245 § 2 i 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji postanowienia.