II SAB/Rz 13/16

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Rzeszowie Agata Kosowska-Dudzik po rozpoznaniu w dniu 25 kwietnia 2016 roku w Rzeszowie na posiedzeniu niejawnym wniosku M. B. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi M. B. na bezczynność Prezesa Sądu Okręgowego w [...] w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej - postanawia - odmówić przyznania prawa pomocy. M. B. zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie bezczynność Prezesa Sądu Okręgowego w [...] w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej. Wezwany następnie o wpis, w kwocie 100 zł, od tej skargi M. B. złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Umotywował go swoją ciężką sytuacją materialną. Wskazał, że prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe. Nie posiada żadnego majątku. Jest właścicielem akcji [...] o wartości 0 zł. Utrzymuje się z prowadzonej działalności gospodarczej, z której uzyskuje dochód miesięczny w wysokości ok. 680 zł. Ze względu na to, że oświadczenie skarżącego zawierało zbyt małą ilość danych potrzebnych do rozpoznania jego wniosku, wezwano go (pismo z 17 marca 2016 r.) do dokonania uzupełnienia poprzez podanie: średnich miesięcznych wydatków na swoje wyżywienie, środki higieniczne i środki czystości, średnich miesięcznych kosztów utrzymania lokalu, w którym wnioskodawca mieszka (z wyszczególnieniem wydatków na czynsz, prąd, gaz), średnich miesięcznych wydatków z tytułu korzystania z telefonu i Internetu, wszystkich posiadanych pojazdów mechanicznych (marka, rok produkcji) oraz kosztów miesięcznych ich utrzymania. W wezwaniu zadano także pytanie, czy skarżący korzysta ze wsparcia pomocy społecznej, a jeśli tak to wskazanie rodzaju i wysokości aktualnie otrzymywanych z tego tytułu świadczeń. Dodatkowo, w wezwaniu wskazano na potrzebę przedłożenia: wyciągów z posiadanych rachunków bankowych za okres od dnia 1 stycznia 2016 r. do dnia wykonania niniejszego wezwania, kserokopii rachunków/faktur za prąd, gaz, czynsz; kserokopii deklaracji na podatek od towarów i usług za ostatnie trzy okresy płatności w związku z prowadzoną przez wnioskodawcę działalnością gospodarczą oraz zeznania podatkowego za 2014r. i za rok 2015, w tym ostatnim przypadku, gdy zostało ono już złożone w urzędzie skarbowym. Wezwanie powyższe doręczone zostało M. B. dnia 1 kwietnia 2016r. W dniu 8 kwietnia 2016 r. skarżący złożył w tut. Sądzie pismo, w którym "wezwał" Sąd do udzielenia mu wyjaśnień w zakresie otrzymanego wezwania do uzupełnienia braków wniosku o prawo pomocy, wskazując szczegółowo w trzydziestu jeden punktach swoje wątpliwości. Strona zaznaczyła jednocześnie, że udzieli odpowiedzi na wezwanie z dnia 17 marca 2016 r. w ciągu siedmiu dni, licząc od daty doręczenia odpowiedzi na jej pismo z dnia 8 kwietnia 2016 r. Rozpoznając wniosek zważono, co następuje: W myśl art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), zwanej dalej "P.p.s.a.", stronie może zostać przyznane prawo pomocy na złożony przez nią wniosek. Zakres tego prawa określa art. 245, stanowiąc w § 2, że zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie zawodowego pełnomocnika składa się na prawo pomocy w całkowitym zakresie, natomiast w § 3, że zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub tylko ustanowienie adwokata mieści się w tzw. częściowym prawie pomocy. Wedle art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., przesłanką przyznania stronie wsparcia w częściowym zakresie (o takie właśnie ubiega się skarżący) jest niemożność poniesienia pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Brzmienie powyższego przepisu nie pozostawia wątpliwości co do tego, że to wnioskodawca winien wykazać, że w opisanej w nim sytuacji się znajduje. Tylko więc wówczas, gdy strona ubiegająca się o pomoc udowodni, że poza zakresem jej możliwości finansowych pozostaje uiszczenie kosztów sądowych bez uszczerbku, o którym mowa w art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., uprawniona jest ona do uzyskania żądanej pomocy. Na obowiązek wykazania przez wnioskodawcę jego trudnej sytuacji materialnej wskazuje także treść art. 252 § 1 P.p.s.a., zgodnie z którym wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie rodzinnym, majątkowym i dochodach. Potrzebę szczegółowości informacji odnoszących się do przesłanki przyznania prawa pomocy można także wywieść z wyjątkowości tej instytucji. Zasadniczo bowiem, to strony postępowania sądowego obowiązane są do ponoszenia związanych z nim kosztów, o czym stanowi art. 199 P.p.s.a. Ustawodawca przewidział też, że strona może nie podać wystarczającej ilości danych potrzebnych do rozpoznania jej wniosku bądź też będą one budzić wątpliwości. Wówczas istnieje możliwość skierowania do niej wezwania o podanie dodatkowych informacji i przedłożenie dodatkowych dokumentów. Wynika ona z brzmienia art. 255 P.p.s.a. Rozwinięcie unormowania zawartego w tym ostatnim przepisie znajduje się w § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 19 sierpnia 2015 r. w sprawie określenia wzoru i sposobu udostępniania urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy w postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz sposobu dokumentowania stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego wnioskodawcy (poz. 1257). Zgodnie z nim, dokumentami źródłowymi, do złożenia których wnioskodawca może zostać wezwany, w przypadku gdy oświadczenie zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy okaże się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego, są w szczególności: odpisy zeznań podatkowych za ostatnie dwa lata kalendarzowe (pkt 1), wyciągi z posiadanych rachunków bankowych z okresu ostatnich sześciu miesięcy (pkt 2), odpisy lub wypisy z rejestrów urzędowych (pkt 3), odpisy dwóch ostatnich bilansów (pkt 4), zaświadczenia o wysokości osiągniętego dochodu, uzyskanych wynagrodzeń, honorariów i innych należności oraz otrzymywanych świadczeń z okresu ostatnich dwóch lat (pkt 5), zaświadczenie o sytuacji osobistej, rodzinnej, dochodowej i majątkowej wnioskodawcy wydawane przez upoważnionego pracownika jednostki organizacyjnej gminy realizującej zadania pomocy społecznej (pkt 6). Oczywiście możliwe jest także wezwanie strony o inne, niewymienione wprost w tym przepisie dokumenty, jeśli tylko mają one związek przesłankami przyznania prawa pomocy. Należy w tym miejscu wskazać na ugruntowane w orzecznictwie sądowym stanowisko, że fakt niedopełnienia w całości lub w części obowiązku złożenia dodatkowego oświadczenia lub przedłożenia dokumentów źródłowych uzasadnia oddalenie wniosku o przyznanie prawa pomocy (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 29.01.2015 r. II GZ 58/15, publ.: http://nsa.orzeczenia.gov.pl). Skoro bowiem, zgodnie z powołanym wyżej art. 243 P.p.s.a,. sąd administracyjny orzeka o przyznaniu prawa pomocy jedynie na wniosek strony, zatem to w jej interesie jest przedstawienie i uwiarygodnienie okoliczności uzasadniających ten wniosek. Tymczasem M. B. wezwany, w trybie wspomnianego art. 255 P.p.s.a., o wskazanie dodatkowych informacji oraz o nadesłanie dodatkowych dokumentów nie zastosował się do powyższego. Wprawdzie skierował do tut. Sądu pismo, w którym "wezwał" Sąd o wyjaśnienie jego wątpliwości, jednak uwzględniając zawartość tegoż "wezwania" należy przyjąć, że gdyby skarżący miał wolę zastosowania się do skierowanego do niego pisma z dnia 17 marca 2016r. to uczyniłby to. Zaadresowane do strony wezwanie w trybie art. 255 P.p.s.a. nie było skomplikowane i z pewnością umożliwiało udzielenie na nie odpowiedzi bez szczególnego wysiłku. Skoro więc M. B. nie wykonał wezwania z dnia 17 marca 2016 r. i nie wykazał, by znajdował się w sytuacji uzasadniającej udzielenie mu wsparcia ze środków publicznych, należało orzec o odmowie uwzględnienia jego żądania. Podstawę niniejszego orzeczenia stanowi art. 258 § 2 pkt 7 w zw. z art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.