II SAB/Rz 13/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Wolska po rozpoznaniu w dniu 14 czerwca 2016 r. w Rzeszowie na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu M. B. od postanowienia referendarza sądowego z dnia 25 kwietnia 2016 r., sygn. akt II SAB/Rz 13/16 w przedmiocie odmowy przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi M. B. na bezczynność Prezesa Sądu Okręgowego w [...] w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej - p o s t a n a w i a - utrzymać zaskarżone postanowienie w mocy. II SAB/Rz 13/16 UZASADNIENIE Wnioskiem z dnia 29 lutego 2016 r. M. B. zwrócił się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie o przyznanie prawa pomocy obejmującego zwolnienie od kosztów sądowych. Zgłoszone żądanie uzasadnił "ciężką sytuacją materialną". Podał, że z tytułu prowadzenia własnej działalności gospodarczej osiąga dochody w wysokości 680 zł miesięcznie/ 10 600 zł rocznie, nie posiada żadnej nieruchomości, oszczędności oraz żadnych wartościowych przedmiotów. W rubryce nr 11 urzędowego formularza PPF – Zobowiązania i stałe wydatki wpisał: "brak podstawy prawnej żądania". Postanowieniem z dnia 25 kwietnia 2016 r. II SAB/Rz 13/16 referendarz sądowy odmówił przyznania wnioskodawcy prawa pomocy argumentując, że nie wykazał on niemożności poniesienia pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Nie wykazał bowiem tak we wniosku, jak i w nadesłanej odpowiedzi na wezwanie referendarza z dnia 17 marca 2016 r., okoliczności warunkujących udzielenie żądanego wsparcia. W sprzeciwie od powyższego orzeczenia M. B. ponowił żądanie zwolnienia go do kosztów sądowych. Podał, że wezwanie referendarza było "bardzo nieklarowne", wobec czego zwrócił się o jego sprecyzowanie. Wniósł również o zobowiązanie swojej małżonki do przedłożenia oświadczenia o stanie majątkowym, gdyż pozostaje z nią w konflikcie i sam takiego oświadczenia nie jest w stanie uzyskać. W jego ocenie wezwanie wystosowane przez referendarza sądowego nie miało na celu ustalenia jego sytuacji, a uchylając się od odpowiedzi na zadane mu pytania referendarz potwierdził brak swojej bezstronności w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Sprzeciw nie zasługuje na uwzględnienie. W myśl art. 260 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm. - zwana dalej "P.p.s.a."), w brzmieniu znajdującym zastosowanie do spraw, w których skargi wniesiono po dniu 14 sierpnia 2015 r., rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. W sprawach takich wniesienie sprzeciwu wstrzymuje wykonalność zarządzenia lub postanowienia, a wojewódzki sąd administracyjny orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu. Skarżący ubiega się o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych (art. 245 § 3 P.p.s.a.). W myśl zatem art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., jego obowiązkiem było wykazanie, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zdaniem Sądu zaskarżonym postanowieniem referendarz zasadnie odmówił przyznania skarżącemu prawa pomocy. Wnioskodawca zarówno wypełniając formularz PPF, jak i udzielając odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego, nie podjął współpracy z Sądem w zakresie dopełnienia ciążącego na nim obowiązku podania niezbędnych informacji na temat swojej sytuacji materialnej tak, aby przekonać Sąd, że znajduje się w warunkach usprawiedliwiających przyznanie prawa pomocy. Enigmatyczne uzasadnienie wniosku zawarte w formularzu PPF zamykające się w stwierdzeniu "ciężka sytuacja materialna skarżącego", brak informacji na temat m.in. zobowiązań i stałych wydatków przy jedoczesnym opatrzeniu rubryki formularza PPF, w której należało podać te informacje komentarzem "brak podstawy prawnej żądania", a następnie polemika z Sądem prowadzona w nawiązaniu do wezwania referendarza sądowego do złożenia dodatkowych oświadczeń i przedłożenia dokumentów obrazujących sytuację materialną skarżącego, świadczą dobitnie o celowym uchylaniu się skarżącego od podania informacji niezbędnych do dokonania oceny zasadności wniosku o przyznanie prawa pomocy. Nie wykazał on zatem, że uiszczenie wpisu od skargi w wysokości 100 zł i ewentualnych dalszych opłat w postaci opłaty kancelaryjnej za odpis orzeczenia z uzasadnieniem oraz wpisu od skargi kasacyjnej, może spowodować uszczerbek koniecznego utrzymania dla jego osoby. Argumentacja zawarta w sprzeciwie nie miała wpływu na ocenę zaskarżonego postanowienia. Dane odnoszące się do stanu majątkowego jego żony, z którą nie prowadzi wspólnego gospodarstwa domowego nie mogą mieć wpływu na ocenę jego sytuacji materialnej, zaś wbrew stanowisku skarżącego wezwanie wystosowane do niego przez referendarza było jasne i klarowne, a zastosowanie się do jego treści umożliwiało skarżącemu należyte uargumentowanie i udokumentowanie zgłoszonego żądania o przyznanie prawa pomocy. Skoro zasadą jest ponoszenie przez strony kosztów postępowania związanych ze swoim udziałem w sprawie podmiot domagający się, aby koszty te zostały przerzucone w ramach prawa pomocy na Skarb Państwo, którego budżet wypracowany jest przez ogół obywateli musi liczyć z koniecznością podania wyczerpujących informacji o swojej sytuacji majątkowej. Zaniechanie w tym zakresie nie może być interpretowane na jego korzyść i uzasadniać przyznania wnioskowanego prawa pomocy tym bardziej, że mając na względzie uzasadnienie postanowienia referendarza sądowego i wskazane tam przyczyny nieuwzględnienia jego wniosku miał możliwość uzupełnienia brakujących danych w sprzeciwie, czego jednak nie uczynił. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 260 § 1 i § 2 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.