II SAB/Rz 132/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SNSA Jerzy Solarski /spr./ Sędziowie WSA Piotr Godlewski AWSA Jolanta Kłoda-Szeliga po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 10 grudnia 2024 r. sprawy ze skargi M. P. na bezczynność Wójta Gminy [...] w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej I. zobowiązuje Wójta Gminy [...] do rozpoznania wniosku skarżącego M. P. z dnia 10 czerwca 2024 r. w terminie 14 dni od dnia zwrotu akt sprawy organowi wraz z odpisem prawomocnego wyroku; II. stwierdza, że bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; III. zasądza od Wójta Gminy [...] na rzecz skarżącego M. P. kwotę 597 zł /słownie: pięćset dziewięćdziesiąt siedem złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Pismem z 5 września 2024 r. M.P. (dalej: "Skarżący"), reprezentowany przez pełnomocnika adwokata, wniósł skargę na bezczynność Wójta Gminy [...] (dalej: "Wójt", "Organ") w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej, zarzucając naruszenie: 1) art. 61 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. w zakresie, w jakim przepis ten stanowi podstawę prawa do uzyskiwania informacji publicznej poprzez nieudostępnienie informacji publicznej na wniosek z dnia 10 czerwca 2024 roku; 2) art. 10 ust. 1 w zw. z art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz.U. z 2022 r., poz. 902, dalej jako: "u.d.i.p.") w zakresie, w jakim z przepisów tych wynika, że informacja nieudostępniona w Biuletynie Informacji Publicznej jest udostępniana na wniosek bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w ciągu 14 dni od dnia złożenia wniosku poprzez brak realizacji wniosku o udostępnienie informacji publicznej polegający na pozostawieniu go bez odpowiedzi, a tym samym braku: 1. decyzji odmownej oraz 2. powiadomienia o okolicznościach wskazujących na brak możliwości udostępnienia tejże informacji zgodnie z wnioskiem. Na tych podstawach w skardze sformułowano wnioski o zobowiązanie organu do załatwienia wniosku z dnia 10 czerwca 2024 roku, przeprowadzenie dowodów z dokumentów wskazanych w przedmiotowej skardze, zasądzenie od organu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego wedle norm przepisanych oraz rozpoznanie sprawy na rozprawie. W uzasadnieniu Skarżący podał, że w dniu 10 czerwca 2024 r. wystąpił z wnioskiem o udostępnienia informacji publicznej w zakresie: 1. Jaka była łączna wartość projektów zrealizowanych przez samorząd w latach 2018-2023 które były współfinansowane z funduszy UE? 2. Ile łącznie samorząd uzyskał pieniędzy z unijnych funduszy w latach 2018-2023? 3. Jaki był łączny koszt współfinansowania przez samorząd projektów realizowanych przy wsparciu dotacji z UE w latach 2018-2023? 4. Ile łącznie samorząd zaciągnął kredytów w związku z realizacją projektów unijnych w latach 2018-2023? Do kiedy będą one spłacane? 5. Ilu urzędników samorządowych zajmowało się pozyskiwaniem unijnych dotacji i realizacją dotacyjnych projektów w poszczególnych latach od 2018-2023? Jaki był łączny koszt pracy tych osób - zarzadzanie/koordynowanie (płace ubruttowione. stanowisko pracy) w poszczególnych latach i poszczególnych projektach? 6. Jeśli samorząd korzystał z pomocy firm zewnętrznych przy pisaniu wniosków o dotacje z UE - jaki był to koszt w latach (...) w poszczególnych projektach? 7. Jeśli samorząd korzystał z pomocy firm zewnętrznych przy Pisaniu wniosków o dotacje z UE - jaki był koszt pracy tych firm za zarzadzanie/koordynowanie (płace ubruttowione. stanowisko pracy) w poszczególnych latach i poszczególnych projektach? 8. Ile wynosiło zadłużenie samorządu na koniec każdego roku od 2018 do 2022 plus ostatnie dane za rok 2023? 9. Ile łącznie samorząd dokłada rocznie do utrzymania i funkcjonowania obiektów (świetlice, kluby seniora) zrealizowanych przez podmioty samorządowe przy współudziale unijnych dotacji?" Jako sposób i formę udostępnienia wnioskowanych informacji wskazano przesłanie informacji pocztą elektroniczną na podany adres. Mając na uwadze poszanowanie czasu pracy wyznaczono również sposób alternatywny w postaci możliwości przekazania informacji poprzez Iinki/hiperłącza kierujące do właściwych dokumentów. Termin do udostępnienia przedmiotowej informacji publicznej upłynął po 14 dniach od złożenia wniosku. Organ nie skorzystał z możliwości opóźnienia terminu udostępnienia informacji, co zgodnie z art.13 ust. 2 u.d.i.p. jest dopuszczalne pod rygorem powiadomienia wnioskodawcy o powodach tegoż opóźnienia wraz ze wskazaniem terminu przekazania informacji (nie dłuższego niż 2 miesiące od złożenia wniosku). Skarżący podniósł, że organ nie zawiadomił wnioskodawcy o braku możliwości udostępniania informacji zgodnie z wnioskiem, przez wzgląd na brak dyspozycji odpowiednimi środkami technicznymi, nie wskazał na konieczność uiszczenia opłaty na poczet kosztów związanych udostępnieniem informacji (związanych z przekształceniem w formę wskazaną we wniosku lub też wynikających z wnioskowanego sposobu przekazania) oraz nie wskazał zaleceń zmiany wniosku co do sposobu lub formy przekazania informacji publicznej, przez co Skarżący uznał, że te okoliczności nie wystąpiły. Pozostawienie wniosku o udzielenie informacji publicznej bez odpowiedzi jednoznacznie wskazuje na bezczynność podmiotu. W odpowiedzi na skargę Wójt wniósł o umorzenie sprawy, względnie oddalenie skargi. Stwierdził, że na adres poczty elektronicznej [...] nie wpłynął wniosek z dnia 10 czerwca 2024 r., o którym wyżej. W przedmiotowej sprawie nie może być mowy o nieodczytaniu wiadomości przez pracownika organu, czy też przypadkowym usunięciu wiadomości. Informatyk Urzędu Gminy dokonał sprawdzenia zapisów serwera i nie znajduje się na nim żadna wiadomość otrzymana z adresu poczty [...], w tym z 10 czerwca 2024 r., na którą powołuje się Skarżący. Wykluczone jest zatem również zakwalifikowanie wiadomości od Skarżącego jako "spam". W okresie czasu, którego dotyczy ww. wiadomość e-mail, organ nie odnotował też żadnych awarii, czy przerw w działaniu usług pozwalających na odbieranie wiadomości za pośrednictwem adresu poczty elektronicznej [...]. Wójt powołał się na notatkę służbową z 12 września 2024 r. sporządzoną przez informatyka. W związku z tym wystąpił z wnioskiem o umorzenie postępowania sądowego z uwagi na bezprzedmiotowość, w oparciu o przepis art. 161 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935, dalej: "P.p.s.a."). Nieuprawnione i niemożliwe jest bowiem zobowiązywanie organu do dokonania czynności rozumianej jako reakcja na skierowane do niego żądanie wobec nieskuteczności doręczenia organowi tego żądania, o którym organ nie mógł wiedzieć w przedstawionych okolicznościach sprawy. Reakcja organu na wniosek jest możliwa, ale tylko w przypadku, kiedy stosowny wniosek zostanie skutecznie złożony, np. formie osobistego doręczenia żądania, przesłania go w formie listownej, za pośrednictwem adresu do doręczeń elektronicznych, czy nawet za pośrednictwem poczty elektronicznej. W związku z tym, że w realiach sprawy do skutecznego doręczenia żądania nie doszło, dlatego nie może być mowy o bezczynności organu. Skargę, w ocenie organu, należy uznać zatem co najmniej za przedwczesną. W sprawie nie mogła nastąpić reakcja na przedmiotowy wniosek Skarżącego, bowiem żądanie nie zostało w ogóle organowi doręczone. W replice Skarżący podkreślił, że organ nie podjął próby udzielenia odpowiedzi na wniosek nawet po złożeniu skargi. Podał, że przedstawił dowód doręczenia wniosku o udostępnienie informacji publicznej poprzez załączenie do skargi wydruku z poczty elektronicznej i wskazał na orzecznictwo sądowe przyjmujące, że ryzyko nieodebrania czy też nieodczytania przez organ wysłanego do niego przy użyciu poczty elektronicznej wniosku, skierowanego na oficjalnie podany adres poczty elektronicznej organu, obciąża ten organ, a nie wnioskodawcę. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: skarga jest uzasadniona. Skarga została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, na podstawie art. 119 pkt 4 i art. 120 P.p.s.a. I. Stan sprawy jest następujący. Wnioskiem z 10 czerwca 2024 r. Skarżący wystąpił do Wójta o udostepnienie informacji publicznej w zakresie szczegółowo przedstawionym w skardze. Wniosek wysłany został na adres e-mail [...] ze skrzynki nadawczej [...]. Zarówno wniosek, jak i wydruk ze skrzynki nadawczej e-mail Skarżącego dołączone zostały do skargi. Ponieważ ze strony organu nie nadeszła żadna informacja odnośnie do złożonego wniosku, dlatego w skardze, która wpłynęła do Organu w dniu 11 września 2024 r., Skarżący zarzucił bezczynność w przedmiocie udostępnienia żądanej informacji publicznej. Wójt, przy piśmie z 24 września 2024 r. przekazał Sądowi skargę wraz z odpowiedzią na skargę i notatką służbową datowaną 12 września 2024 r. o sprawdzeniu skrzynek e-mail organu. II. Zgodnie z art. 10 ust. 1 u.d.i.p., informacja publiczna, która nie została udostępniona w Biuletynie Informacji Publicznej lub portalu danych, jest udostępniana na wniosek. Natomiast bezczynność podmiotu zobowiązanego do udostępniania informacji publicznej ma miejsce wówczas, gdy w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku o udzielenie informacji podmiot taki: - nie udostępnia informacji publicznej w formie czynności materialno-technicznej w sposób i w formie zgodny z wnioskiem (art. 13 ust. 1 u.d.i.p.) albo - nie powiadamia wnioskodawcy o powodach opóźnienia oraz terminie, w jakim udostępni informację, nie dłuższym niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku (art. 13 ust. 2 u.d.i.p.) albo - nie powiadamia pisemnie wnioskodawcy o przyczynach braku możliwości udostępnienia informacji zgodnie z wnioskiem i nie wskazuje, w jaki sposób lub w jakiej formie informacja może być udostępniona niezwłocznie, jeżeli informacja publiczna nie może być udostępniona w sposób lub w formie określonych we wniosku (art. 14 ust. 2 u.d.i.p.) - nie wydaje decyzji o odmowie udostępnienia żądanej informacji publicznej względnie decyzji o umorzeniu postępowania (art. 16 ust. 1 u.d.i.p.). Załatwiając wniosek w jeden ze wskazanych sposobów w terminie 14 dni od daty jego wpływu, podmiot zobowiązany do udzielenia informacji publicznej nie pozostaje w bezczynności, przy czym podkreślić należy, że dla prawidłowego i skutecznego załatwienia wniosku o udostępnienie informacji publicznej nie jest konieczne dysponowanie danymi wnioskodawcy, innymi aniżeli wskazany przez niego adres mailowy (zob. wyrok NSA z 30 września 2022 r. sygn. III OSK 2116/21). W odniesieniu do wniosku o udostępnienie informacji publicznej powszechnie przyjmuje się, że postępowanie w sprawie udzielenia informacji publicznej jest postępowaniem odformalizowanym i uproszczonym. Tym samym wniosek o udzielenie informacji publicznej może przybrać każdą formę, o ile wynika z niego w sposób jasny, co jest jego przedmiotem. Dlatego dopuszczalne jest złożenie wniosku za pośrednictwem poczty elektronicznej i to nawet w sytuacji, w której do autoryzacji tego zapytania nie zostanie użyty bezpieczny podpis elektroniczny (zob. wyrok NSA z 6 września 2022 r., sygn. III OSK 1559/21, wyrok WSA w Szczecinie z 9 października 2024 r. sygn. I SAB/Sz 99/24 i inne). Jednocześnie w orzecznictwie podkreśla się, że podmioty zobowiązane do udzielania informacji publicznej winny tak organizować obsługę techniczną poczty elektronicznej organu, aby zapewnić bezproblemowy i niezwłoczny odbiór przesyłanych na ten adres podań, wobec prawnej dopuszczalności ich wnoszenia także drogą elektroniczną (zob. np. postanowienie NSA z 10 września 2015 r., sygn. I OSK 1968/15). Natomiast skutki trudności, błędów czy nieprawidłowości w zakresie kształtowania i obsługiwania przez organy oficjalnych systemów służących do komunikacji z tymi organami (np. poczty elektronicznej), nie mogą być przerzucane na korzystających z tych systemów (zob. wyrok NSA z 16 lutego 2016 r., sygn. I OSK 2186/14, wyrok NSA z 17 marca 2023 r. sygn. III OSK 2624/21). Podkreśla się również, że ryzyko nieodebrania czy też nieodczytania przez organ wysłanego do niego przy użyciu poczty elektronicznej wniosku, skierowanego na oficjalnie podany adres poczty elektronicznej organu, obciąża ten organ, a nie wnioskodawcę (por. postanowienie NSA z 18 listopada 2015 r., sygn. I OSK 2897/15). Zadaniem organu jest bieżące nadzorowanie i selekcjonowanie napływającej korespondencji, w tym także poczty elektronicznej. Potwierdzenie faktu wysłania wiadomości pozwala przenieść ciężar dowodu, że wniosek nie został doręczony, na organ administracji, na którego adres poczty elektronicznej skierowany został wniosek (zob. wyrok NSA z 26 lutego 2020 r., sygn. I OSK 3397/18 i powołane tam orzeczenia). Jednocześnie trzeba uwypuklić, że do obowiązków organu administracji publicznej należy taka konfiguracja poczty elektronicznej, w tym filtrów antyspamowych oraz takie zorganizowanie obsługi technicznej poczty elektronicznej organu, aby zapewnić bezproblemowy i niezwłoczny odbiór przesłanych na ten adres podań (por. wyrok NSA z 27 maja 2020 r., sygn. I OSK 1622/19 i inne wskazane tam orzeczenia). Sąd w składzie rozpoznającym skargę utożsamia się z tymi poglądami. III. W rozpoznawanej sprawie wniosek o udostępnienie informacji publicznej skierowany został na oficjalny adres e-mail Organu, co wykazał Skarżący dołączając do skargi wydruk z poczty elektronicznej. W związku z tym Sąd stwierdza, że jest to wystarczający dowód, że wniosek został prawidłowo skierowany. Powyższego nie zmienia teść notatki służbowej z 12 września 2024 r. załączonej do odpowiedzi na skargę z której wynika, że w systemach komputerowych Organu nie znaleziono wiadomości od nadawcy (Skarżącego). Ponownie podkreślić należy, że skoro do skargi załączony został niebudzący wątpliwości Sądu wydruk potwierdzający wysłanie do Organu na prawidłowy adres opublikowany na oficjalnej stronie internetowej pisma wraz z załączonym do niego wnioskiem o udostępnienie informacji publicznej, to treść notatki nie mogła podważyć tej okoliczności. Zatem konkluzja jest taka, że Organ nie udzielił informacji w terminie 14 dni, wynikającym z art. 13 ust. 1 u.d.i.p. Tym samym dopuścił się bezczynności. Z tych przyczyn Sąd, na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 P.p.s.a., zobowiązał Organ do rozpoznania wniosku Skarżącego w terminie 14 dni od dnia otrzymania odpisu prawomocnego wyroku (pkt I wyroku). Sąd stwierdził również, że bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a P.p.s.a.). Rażącym naruszeniem prawa jest bowiem naruszenie ciężkie, które nosi cechy oczywistej i wyraźnej sprzeczności z obowiązującym prawem, niepozwalające na zaakceptowanie w demokratycznym państwie prawa i wywołujące dotkliwe skutki społeczne lub indywidualne. Jest to taki stan, w którym bez żadnej wątpliwości i wahań można powiedzieć, bez potrzeby odwoływania się do szczegółowej oceny okoliczności sprawy, że naruszono prawo w sposób oczywisty (por. wyrok NSA z 21 czerwca 2012 r., sygn. I OSK 675/12). Z też tych przyczyn brak było podstaw do zastosowania środków przewidzianych przepisem art. 149 § 2 P.p.s.a. Orzeczenie o kosztach postępowania ma oparcie w art. 200 w zw. z art. 205 § 2 P.p.s.a.