II SAB/Rz 139/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SNSA Jerzy Solarski /spr./ Sędziowie WSA Magdalena Józefczyk WSA Maria Mikolik po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 7 marca 2024 r. sprawy ze skargi I. sp. z o.o. sp. k. z siedzibą w R. na bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rzeszowie w przedmiocie rozpoznania wniosku o aktualizację opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego nieruchomości I. stwierdza, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Rzeszowie dopuściło się bezczynności; II. stwierdza, że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; III. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rzeszowie na rzecz strony skarżącej I. sp. z o.o. sp. k. z siedzibą w R. kwotę 580 zł /słownie: pięćset osiemdziesiąt złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Pismem z 10 sierpnia 2023 r. "A"Sp. z o.o. sp. k. (dalej: "Spółka"/ "Skarżąca"), reprezentowana przez pełnomocnika adwokata, wniosła skargę na bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rzeszowie (dalej: "Kolegium") z powodu niewydania orzeczenia w sprawie wniosku z 20 grudnia 2021 r. o ustalenie, że aktualizacja opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego nieruchomości gruntowej położonej w obr. [...] dz. [...] [...] jest uzasadniona w innej wysokości. Skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów prawa procesowego, tj.: art. 7, 8, 12 § 1, 35 § 1 i 2, art. 36 § 1, art. 37 § 5 w zw. z art. 37 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r. poz. 775 ze zm., dalej: "K.p.a.") i wniosła o: 1. stwierdzenie, że bezczynność i niezałatwienie sprawy w terminie miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 2. zobowiązanie organu do załatwienia sprawy w terminie 30 dni od daty otrzymania odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 3. zwrot kosztów postępowania według norm przewidzianych. W uzasadnieniu podano, że Skarżąca 18 listopada 2021 r. otrzymała od Prezydenta Miasta [...] (dalej: "Prezydent") wypowiedzenie i aktualizację opłat z tytułu użytkowania wieczystego (pismo z dnia 27 września 2021 r.) ww. nieruchomości będącej własnością Skarbu Państwa. Ponieważ w ocenie Spółki kwota stanowiąca podstawę aktualizacji opłaty znacznie odbiega od faktycznej wartości nieruchomości, dlatego we wniosku z dnia 20 grudnia 2021 r. wystąpiono o ustalenie, że aktualizacja opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego nieruchomości gruntowej jest uzasadniona w innej wysokości. Do tego wniosku Kolegium nigdy się nie ustosunkowało, mimo kilkukrotnych prób telefonicznego uzyskania informacji na temat stanu sprawy. Po półtora roku od wniesienia odwołania, Skarżąca pismem z 12 lipca 2023 r. wniosła ponaglenie. Kolegium w żaden sposób nie ustosunkowało się do wniesionego przez Skarżącą 20 grudnia 2021 r. pisma, co stanowi naruszenie art. 7 i art. 8 K.p.a. Sprawa pozostaje nadal niezałatwiona mimo, iż organ posiada niezbędne do jej załatwienia dowody. Na dzień wniesienia skargi (tj. 10 sierpnia 2023 r.) Kolegium w dalszym ciągu pozostaje w bezczynności, to znaczy nie rozpatrzyło ponaglenia w terminie 7 dni od dnia jego otrzymania, jak również nie poinformowało o innym terminie załatwienia sprawy, co stanowi naruszenie art. 36 § 1 oraz art. 37 § 5 w zw. z art. 37 § 1 K.p.a. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie. Podkreśliło, że ciężar dowodu, że istnieją przesłanki aktualizacji opłaty rocznej, spoczywa na właściwym organie, a więc na właścicielu nieruchomości. W związku z czym - w zakresie postępowania dowodowego - nie znajdują zastosowania przepisy nakładające na Kolegium obowiązek podejmowania z urzędu czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, w tym do pozyskiwania materiału dowodowego. Sprawa ustalenia opłat z tytułu wieczystego użytkowania ma charakter prywatnoprawny, w której zastosowanie znajdują m.in. reguły prawa cywilnego, zgodnie z którymi, ciężar przytaczania i dowodzenia spoczywa na stronach wywodzących z faktów, na które się powołują, skutki prawne. W związku z brakiem działań organu właściwego, tj. Prezydenta, Kolegium podejmowano w sprawie interwencję wzywając o przekazanie akt sprawy. Również w dniu 9 listopada 2023 r. wezwano organ dokonujący aktualizacji opłaty rocznej o przekazanie akt przedmiotowej sprawy. Akta sprawy zostały przekazane ostatecznie w dniu 10 listopada 2023 r., w konsekwencji czego Kolegium niezwłocznie przystąpiło do rozpoznania sprawy i jej załatwienia, co nastąpiło orzeczeniem z 20 listopada 2023 r. Do dnia przekazania akt spawy i znajdujących się w aktach dowodów, że istnieją przesłanki do aktualizacji opłaty rocznej, Kolegium nie mogło nadać sprawie dalszego biegu procesowego, z uwagi na brak możliwości orzekania bez akt i znajdującego się w nim materiału dowodowego. Jednocześnie Kolegium nie mogło dokonać żadnej innej wiążącej się ze sprawą czynności, w tym rozpoznać ponaglenia. Wskazane wyżej okoliczność stały się przyczyną braku możliwości rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy. W nawiązaniu do art. 35 § 5 K.p.a. Kolegium wskazało, że do określonych w przepisach kodeksu terminów załatwienia spraw (do stosowania których odsyła art. 79 ust. 7 ustawy o gospodarce nieruchomościami), nie wlicza się terminów opóźnień spowodowanych z winy strony albo z przyczyn niezależnych od organu. Stroną w sprawie jest właściciel nieruchomości pozostającej w wieczystym użytkowaniu, który działając przez organ właściwy jest obowiązany dowieść z urzędu w postępowaniu przed samorządowym kolegium odwoławczym, że istnieją przesłanki do aktualizacji opłaty rocznej. W tym stanie rzeczy opóźnienie w rozpoznaniu i rozstrzygnięciu sprawy zaistniało z winy organu, tj. z przyczyn niezależnych od Kolegium. Zatem czasokresu do dnia przekazania dowodów służących wykazaniu zasadności aktualizacji opłaty rocznej z tytułu wieczystego użytkowania nieruchomości nie wlicza się do terminu załatwienia sprawy. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: skarga jest uzasadniona. I. Stan sprawy jest następujący. W związku z zawiadomieniem Prezydenta z 27 września 2021 r. o wypowiedzeniu i aktualizacji opłaty za użytkowanie wieczyste szczegółowo wskazanych nieruchomości, Spółka wystąpiła z wnioskiem o ustalenie, że aktualizacja opłaty rocznej jest uzasadniona w innej wysokości. Do wniosku z dnia 20 grudnia 2021 r. dołączyła operat szacunkowy nieruchomości będących w użytkowaniu wieczystym. Prezydent pismem z dnia 3 stycznia 2022 r., na podstawie art. 78 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2020 r., poz. 1990 ze zm., dalej: "u.g.n."), wniosek Spółki przekazał do Kolegium (akta adm. Prezydenta – k. 2, 3, 15). Natomiast z akt administracyjnych Kolegium wynika, że korespondencja ta wpłynęła do tego organu 10 stycznia 2022 r. (k. 44). Kolejnym pismem znajdującym się w aktach Kolegium jest pismo Prezydenta z 9 listopada 2023 r. przekazujące w ślad za wnioskiem Spółki, akta dotyczące aktualizacji opłaty rocznej (k. 45). Dysponując aktami Kolegium w dniu 20 listopada 2023 r., na podstawie art. 79 ust. 3 u.g.n., wydało orzeczenie. Skarga na bezczynność złożona w Kolegium w dniu 10 sierpnia 2023 r., wpłynęła do Sądu wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę 11 grudnia 2023 r. Z załączonych do skargi oraz nadesłanych na wezwanie Sądu dokumentów wynika, że: - Spółka 11 sierpnia 2023 r. złożyła w Kolegium ponaglenie w sprawie wniosku dotyczącego aktualizacji opłaty rocznej, - pismem z dnia 31 października 2023 r. Spółka wniosła skargę do Ministra Spraw Wewnętrznych na działalność Kolegium, - Minister, pismem z dnia 7 grudnia 2023 r., po wystąpieniu w dniu 9 listopada 2023 r. do Kolegium o przedstawienie stanowiska w sprawie, uznał skargę Spółki za zasadną, - postanowieniem z 29 listopada 2023 Kolegium, w związku z ponagleniem, umorzyło postępowanie w sprawie. II. Na wstępie przypomnieć należy, że zgodnie z uchwałą NSA z dnia 25 listopada 2013 r. sygn. I OPS 12/13, "w sprawie wniosku o ustalenie, że aktualizacja opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego nieruchomości jest nieuzasadniona albo uzasadniona w innej wysokości (art. 78 ust. 2 u.g.n.), można wnieść skargę do sądu administracyjnego na bezczynność (przewlekłe prowadzenie postępowania) samorządowego kolegium odwoławczego, na podstawie art. 3 § 2 pkt 8 w zw. z art. 50 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270, ze zm.) oraz w związku z art. 184 Konstytucji RP". Dopuszczalność skargi na bezczynność w rozpoznawanej sprawie oznacza, że ocenie podlega postępowanie Kolegium obejmujące czasookres do daty wpływu wniosku Spółki o ustalenie, że aktualizacja opłaty rocznej jest uzasadniona w innej wysokości, do daty wydania orzeczenie w tej sprawie. Zgodnie z art. 79 ust. 7 u.g.n., do postępowania przed kolegium stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego o wyłączeniu pracownika oraz organu, o załatwianiu spraw, doręczeniach, wezwaniach, terminach i postępowaniu, z wyjątkiem przepisów dotyczących odwołań i zażaleń. Z przepisu tego jednoznacznie wynika, że Kolegium winno załatwić wniosek Spółki w terminach przewidzianych przepisem art. 35 K.p.a., mając przy tym na uwadze obowiązki wynikające z art. 36 K.p.a. Tymczasem, jak wskazano w części I uzasadnienia, wniosek Spółki wpłynął do Kolegium 10 stycznia 2022 r. Kolegium wniosek Spółki rozpoznało dopiero dniu 20 listopada 2023 r. wydając orzeczenie. Lektura akt administracyjnych Kolegium pozwala stwierdzić, że od daty wpływu wniosku organ nie podejmował żadnych czynności. W szczególności brak jest dowodów, aby Kolegium występowało do Prezydenta o całość akt sprawy dotyczących aktualizacji opłaty. Brak jest także jakichkolwiek pism kierowanych do Spółki dotyczących złożonego wniosku, w tym zawiadomień, o jakich mowa w art. 36 K.p.a. W aktach znajduje się dopiero pismo Prezydenta z 9 listopada 2023 r. przekazujące w ślad za wnioskiem Spółki akta dotyczące aktualizacji opłaty rocznej. Zatem Sąd stwierdza, że Kolegium dopuściło bezczynności w rozpoznaniu wniosku Spółki z 20 grudnia 2021 r. Przed przekazaniem skargi Sądowi, co nastąpiło 11 grudnia 2023 r., Kolegium wydało orzeczenie w sprawie aktualizacji opłaty. Oznacza to, że w dacie orzekania przez Sąd, tj. w dniu 7 marca 2024 r., stan bezczynności organu już nie istniał (wniosek z 20 grudnia 2021 r. został rozpoznany). W takim przypadku rozpoznanie skargi na bezczynność organu, na podstawie art. 149 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r., poz. 1634, ze zm.. dalej; "P.p.s.a.") polega na stwierdzeniu, że organ dopuścił się bezczynności, co stanowi uwzględnienie skargi. Stwierdzenie, że organ dopuścił się bezczynności obliguje Sąd do oceny czy bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a P.p.s.a.). Sąd stwierdza, że w rozpoznawanej sprawie bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, gdyż Kolegium prawie dwa lata nie podejmowało w sprawie żadnych czynności. Dopiero zmotywowane żądaniem Ministra przedstawienia stanowiska w związku ze skargą Spółki, wydało orzeczenie. Z tych przyczyn Sąd orzekł, jak wyroku, na podstawie wskazanych przepisów. Orzeczenie o kosztach ma oparcie w art. 200 P.p.s.a.