II SAB/Rz 140/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Paweł Zaborniak Sędziowie WSA Piotr Godlewski AWSA Jolanta Kłoda-Szeliga /spr./ po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 4 listopada 2025 r. sprawy ze skargi K. D. na bezczynność Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Przemyślu w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego - oddala skargę - Przedmiotem skargi K. D. (dalej: Skarżący) jest bezczynność Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Przemyślu (dalej: PPIS lub wierzyciel) polegająca na niewydaniu, w ustawowym terminie, rozstrzygnięcia (postanowienia) w przedmiocie umorzenia prowadzonego wobec Skarżącego postępowania egzekucyjnego, dotyczącego obowiązku szczepień ochronnych wobec małoletniej córki Skarżącego. Jak wynika z akt administracyjnych sprawy 23 października 2024 r. Podkarpacki Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny (dalej: PPWIS lub Organ egzekucyjny) postanowił nałożyć na Skarżącego grzywnę w celu przymuszenia do wykonania obowiązku poddania dziecka obowiązkowym szczepieniom ochronnym. W odpowiedzi na postanowienie, Skarżący - reprezentowany przez pełnomocnika - przesłał do PPIS wniosek o umorzenie postępowania z 14 lutego 2025r. wraz z czterema zaświadczeniami: - wydanym przez Burmistrza Miasta [...] z 30 stycznia 2025 r. o wymeldowaniu Skarżącego z pobytu stałego, - wydanym przez Wójta Gminy [...] z 30 stycznia 2025 r. w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego, - dotyczącego Skarżącego, zaświadczenia z rejestru PESEL wydanego przez Burmistrza Miasta [...] z 30 stycznia 2025 r. - dotyczącego córki Skarżącego, zaświadczenia z rejestru PESEL wydanego przez Wójta Gminy [...] z 30 stycznia 2025 r. W następstwie powyższego, PPIS wezwał Skarżącego do przedstawienia dokumentu, potwierdzającego stały pobyt dziecka – małoletniej córki Skarżącego - poza granicami RP, jednocześnie wskazując, jakiego dokumentu oczekuje. W odpowiedzi pełnomocnik Skarżącego zwrócił się do organu o wskazanie podstawy prawnej żądania przedstawienia dokumentu, poświadczającego miejsce pobytu dziecka, podnosząc że Skarżący przedstawił dokument urzędowy ze [...] z 30 marca 2023 r. Pismem z 27 marca 2025 r. PPIS wskazał podstawę prawną do udzielenia informacji i poinformował, że przedstawiony dokument z 30 marca 2023 r. dotyczy Skarżącego, podczas gdy dla zakończenia postępowania i przychylenia się do wniosku Skarżącego, należy przedstawić dokument poświadczający stały pobyt małoletniej córki Skarżącego poza granicami kraju. W odpowiedzi Skarżący poinformował organ, że nie przedłoży żadnego innego dokumentu, poza uprzednio złożonymi. Do pisma dołączył przesłane uprzednio zaświadczenia z rejestru PESEL. Pismem z 15 kwietnia 2025 r. PPIS poinformował PPWIS o niestwierdzeniu podstaw do umorzenia prowadzonego wobec Skarżącego postępowania egzekucyjnego. W konsekwencji PPWIS wydał postanowienie z 16 maja 2025 r. o odmowie umorzenia postępowania. W uzasadnieniu wskazał, że zgodnie z art. 59 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2025 r., poz. 132 ze zm. dalej: u.p.e.a.) postępowanie egzekucyjne umarza się w całości albo w części w przypadku niedopuszczalności egzekucji administracyjnej, w tym ze względu na okoliczności dotyczące zobowiązanego. PPWIS po zbadaniu sprawy stwierdził, że nie ma żadnych dowodów na to, że małoletnia córka Skarżącego przebywa na stałe poza granicami Rzeczpospolitej Polskiej, a w związku z tym nie ma podstaw do umorzenia toczącego się postępowania egzekucyjnego. Pismem z 29 maja 2025 r. pełnomocnik Skarżącego złożył do PPWIS za pośrednictwem PPIS ponaglenie na niezałatwienie sprawy w ustawowym terminie oraz prowadzenie postępowania w sposób przewlekły, twierdząc że pomimo przedłożenia wymaganych dokumentów organ ten nie wydał rozstrzygnięcia, ani nie podjął żadnych działań merytorycznych, co świadczy o jego bezczynności. PPIS pismem z 4 czerwca 2025 r. przekazał ponaglenie do PPWIS jednocześnie odnosząc się do podniesionych zarzutów. PPWIS postanowieniem z 12 czerwca 2025 r. stwierdził, że PPIS nie dopuścił się bezczynności ani przewlekłego prowadzenia postępowania. W następstwie powyższego Skarżący wniósł opisaną na wstępie skargę do WSA w Rzeszowie, w której zawnioskował o stwierdzenie bezczynności PPIS w [...], nałożenie na ten organ kary grzywny oraz zobowiązanie do wydania odpowiedniego postanowienia w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego, a także zasądzenie na rzecz Skarżącego kosztów postępowania sądowego. W uzasadnieniu podniesiono, że postępowanie egzekucyjne dotyczące obowiązku szczepień małoletniej stało się bezprzedmiotowe, ponieważ dziecko przebywa wraz z ojcem za granicą i nie podlega obowiązkowi szczepień na terytorium RP. Skarżący wskazał, że egzekucja jest niedopuszczalna i niewykonalna, gdyż organ nie ma prawnych ani faktycznych możliwości wyegzekwowania obowiązku wobec osoby przebywającej poza granicami kraju. Mimo złożenia wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego wraz z urzędowym potwierdzeniem wyjazdu, organ pozostaje bezczynny – nie wydał żadnego postanowienia, naruszając terminy i zasady określone w K.p.a. Skarżący zarzucił organowi naruszenie obowiązku działania bez zbędnej zwłoki, a organowi wyższego stopnia – błędną ocenę ponaglenia. W odpowiedzi na skargę PPIS wniósł o jej oddalenie oraz przybliżył stan faktyczny sprawy, stwierdzając że nie pozostawał w bezczynności, gdyż podejmował działania zmierzające do ustalenia miejsca pobytu dziecka i wzywał stronę do uzupełnienia brakujących dokumentów, potwierdzających jego przebywanie za granicą. Podkreślił, że w ocenie organu przedstawione przez Skarżącego zaświadczenia nie dowodzą faktycznego pobytu małoletniej poza terytorium RP, a jedynie wymeldowanie z pobytu stałego. Organ zaznaczył, że w przedmiotowej sprawie działał wyłącznie jako wierzyciel obowiązku, a nie jako organ egzekucyjny, dlatego nie był uprawniony do wydania postanowienia o umorzeniu prowadzonego postępowania egzekucyjnego. Wskazał również, że stanowisko wierzyciela w przedmiocie zasadności umorzenia postepowania egzekucyjnego zostało przekazane do właściwego organu egzekucyjnego – PPWIS, który rozpoznał sprawę i odmówił umorzenia egzekucji. Zdaniem organu, wniosek Skarżącego został więc rozpatrzony, a zarzut bezczynności jest bezzasadny. W konkluzji organ uznał, że skarga ma na celu jedynie przedłużenie postępowania i powinna zostać oddalona. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2024 r., poz. 1267), sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Jej zakres wyznacza art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 dalej: P.p.s.a.), wg którego sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Skarga na bezczynność organu, będąca przedmiotem rozpoznania w przedmiotowej sprawie dotyczy niewątpliwie bezczynności Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Przemyślu. Organ ten występuje w przedmiotowej sprawie jako wierzyciel obowiązku o charakterze niepieniężnym – nałożonego na Skarżącego obowiązku doprowadzenia do uzupełnienia obowiązkowych szczepień ochronnych małoletniej córki Skarżącego. Organem egzekucyjnym w prowadzonym wobec Skarżącego postępowaniu egzekucyjnym - z mocy porozumienia zawartego z Wojewodą [...] - jest [...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny, który działając w imieniu Wojewody [...], postanowieniem z 16 maja 2025r. [...] rozpoznał wniosek Skarżącego oparty o tożsame przesłanki faktyczne i prawne, odmawiając umorzenia postępowania egzekucyjnego. Przedmiotem skargi jest jednak bezczynność PPIS w Przemyślu – wierzyciela w postępowaniu egzekucyjnym - w rozpoznaniu wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego. Wniesiona skarga na bezczynność podlega zatem rozpatrzeniu wyłącznie w zakresie obowiązków istniejących po stronie PPIS. Organ ten, nie będąc organem prowadzącym postępowanie egzekucyjne w niniejszej sprawie, jest jednak organem administracji państwowej, na którym ciążą określone w ustawie obowiązki, których wykonywanie bądź zaniechanie stanowi przedmiot oceny sądu administracyjnego na podstawie art. 3 § 2 pkt 9 P.p.s.a. Zgodnie z treścią tego przepisu kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. Zgodnie ze stanowiskiem NSA wyrażonym w wyroku z 14 września 2023r. I OSK 1709/22 brak właściwości organu do załatwienia sprawy, nie zwalnia tego organu z jakichkolwiek obowiązków względem wnioskodawcy. Organ nie może biernie przetrzymywać podania, nie podejmując żadnych działań, ale obowiązany jest nadać bieg przekazanemu mu podaniu, nawet jeżeli jest on - w swojej ocenie - niewłaściwy do rozpoznania sprawy. Przekazanie podania organowi właściwemu stanowi czynność materialno-techniczną, która wprawdzie nie może podlegać odrębnemu zaskarżeniu, ale bierność organu w tym zakresie może zostać zakwestionowana w trybie skargi na bezczynność na podstawie art. 3 § 2 pkt 9 P.p.s.a. W tak zakreślonych granicach kontroli sądowoadministarcynej, Sąd stwierdza że skarga wniesiona w przedmiotowej sprawie podlega oddaleniu, gdyż Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Przemyślu nie dopuścił się bezczynności. Przechodząc na grunt przedmiotowej sprawy należy podkreślić, że z przedłożonych akt administracyjnych wynika, że Skarżący działając poprzez pełnomocnika, w dacie 14 lutego 2025 r. wniósł dwa jednobrzmiące wnioski o umorzenie prowadzonego wobec niego postępowania egzekucyjnego, w przedmiocie uzupełnienia obowiązkowych szczepień małoletniej córki. Wnioski te wniesione zostały zarówno do PPIS w Przemyślu – wierzyciela - jak i do organu egzekucyjnego - PPWIS. Oba wnioski, uzupełnione o te same załączniki, oparte zostały na tezie, że małoletnia córka Skarżącego nie przebywa już na terytorium RP, a zatem nie podlega obowiązkowi szczepienia, wobec czego prowadzone wobec Skarżącego postępowanie egzekucyjne stało się bezprzedmiotowe i podlegać winno umorzeniu. Postępowanie w przedmiocie wniesionego wniosku niezwłocznie podjął organ egzekucyjny przesyłając, zgodnie z art. 34 §1 p.e.a., wniesiony przez Skarżącego wniosek do wierzyciela, w celu dokonania przez ten organ ustaleń dotyczących miejsca pobytu małoletniej córki Skarżącego oraz ustosunkowania się do wniosku. Wierzyciel - PPIS w Przemyślu po wymianie korespondencji z przedstawicielem Skarżącego, w piśmie do organu egzekucyjnego z 15 marca 2015r. poinformował, że Skarżący, mimo wezwania, nie przedstawił dokumentów, które potwierdzałyby że jego małoletnia córka na stałe pozostaje poza granicami RP. Organ ten odniósł się także szczegółowo do dokumentów przedłożonych przez Skarżącego, podkreślając że dotyczą one wyłącznie wymeldowania i miejsca pobytu ojca dziecka, nie zaś miejsca pobytu samego dziecka. W efekcie przeprowadzonego postępowania, organ egzekucyjny wydał opisane wyżej postanowienie w przedmiocie złożonego przez Skarżącego wniosku o umorzenie prowadzonego postępowania egzekucyjnego. Odnosząc się do zarzutów skargi należy podkreślić, że Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Przemyślu nie pozostawał w przedmiotowej sprawie w bezczynności, gdyż w sposób prawidłowy wykonał należące go niego zadania. Wbrew sugestiom zawartym w treści skargi, nie leżało w gestii tego organu orzekanie w przedmiocie wniesionego do niego wniosku o umorzenie postępowania, a jedynie przekazanie go do organu właściwego do jego merytorycznego załatwienia. Obowiązek ten stracił jednak na znaczeniu, w sytuacji wniesienia przez Skarżącego dwóch analogicznie brzmiących, opartych o te same przesłanki faktyczne i prawne, wniosków o umorzenie postępowania egzekucyjnego - zarówno do organu egzekucyjnego jak i do wierzyciela – z chwilą gdy organ egzekucyjny wszczął postępowanie z wniosku i przekazał go wierzycielowi w celu zajęcia stanowiska. Właściwy organ egzekucyjny prowadzić mógł bowiem tylko jedno postępowanie w tej samej sprawie, wobec czego przekazanie mu kolejnego wniosku, analogicznie brzmiącego jak już procedowany, opartego te same przesłanki faktyczne i prawne straciło na znaczeniu. Z tego względu, w ocenie Sądu, w specyficznym stanie faktycznym przedmiotowej sprawy, rzeczywiste połączenie obu wniosków do wspólnego rozpoznania w ramach tych samych akt sprawy – nie stanowi naruszenia przepisów postępowania, które mogłoby mieć wpływ na wynik sprawy. Wręcz przeciwnie, zdaniem Sądu w okolicznościach faktycznych przedmiotowej sprawy działanie to stanowi racjonalne połączenie zasady szybkości postępowania z prawem strony do merytorycznego rozpoznania jej wniosku. Z akt sprawy wynika również, że prawo Skarżącego do uzyskania informacji o toku postępowania z wniosku o umorzenie postępowania nie zostało naruszone. Skarżący pozostawał w kontakcie z PPIS, który wzywał go do uzupełnienia dokumentów i wyjaśniał jakiego rodzaju środki należy przedsięwziąć dla osiągnięcia zamierzonego przez Skarżącego celu oraz dlaczego dotychczas przedłożone dokumenty uznawane są przez organ za niewystarczające do uwzględnienia wniosku. Zarzut bezczynności tego organu nie jest zatem zasadny. Organ nie przetrzymywał bowiem biernie i bezcelowo wniesionego do niego podania, ale załączył je do akt sprawy, przystępując do jej rozpoznania, w ramach kompetencji przysługujących wierzycielowi w postępowaniu egzekucyjnym, zgodnie z wolą Skarżącego wyartykułowaną w dwukrotnie złożonym wniosku. Tego rodzaju postępowania, w stanie faktycznym przedmiotowej sprawy, nie można traktować jako bezczynności organu – wierzyciela, gdyż postępowanie tego organu było ukierunkowane na ostateczne załatwienie sprawy zgodnie z przewidzianą w ustawie właściwością do rozpoznawania spraw tego rodzaju oraz obowiązującą przy ich rozpatrywaniu procedurą konsultacji z wierzycielem przed przekazaniem stanowiska wierzyciela do organu egzekucyjnego. W związku z powyższym Sąd orzekł jak w sentencji na podstawie 151 P.p.s.a.