II SAB/Rz 148/17

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Rzeszowie Agata Kosowska-Dudzik po rozpoznaniu w dniu 6 lutego 2018 roku w Rzeszowie na posiedzeniu niejawnym wniosku P. D. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi P. D. na bezczynność Prezesa Sądu Rejonowego w przedmiocie informacji publicznej - postanawia - odmówić przyznania wnioskodawcy prawa pomocy. W sprawie ze skargi na bezczynność Prezesa Sądu Rejonowego w przedmiocie informacji publicznej P. D. wezwany został do uiszczenia wpisu w kwocie 100 zł. Następnie wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych. Wskazał, że prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe w domu o pow. 180 m.kw., położonym na działce o pow. 4,5 ar, zabezpieczonym przez prokuraturę na poczet przyszłej kary. Skarżący jest także współwłaścicielem budynku magazynowo-biurowego na działce o pow. 27 ar, który także został zabezpieczony przez prokuraturę. Wnioskodawca otrzymuje wynagrodzenie za pracę w wysokości 1413,98 zł. Płaci alimenty na syna, które wynoszą 750 zł miesięcznie, a zatem "na życie" pozostaje mu tylko kilkaset złotych. Podniósł, że funkcjonuje tylko dzięki pomocy finansowej brata. Z tych względów nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych. Skarżącego wezwano do uzupełnienia powyższego oświadczenia w zakresie formy i wielkości pomocy uzyskiwanej od brata, ewentualnych dochodów z pracy dorywczej, dochodu uzyskiwanego z faktu bycia wspólnikiem spółki jawnej, comiesięcznych wydatków na wyżywienie, utrzymanie domu, wydatków na telefon i Internet oraz pojazdy mechaniczne. Strona wezwana została także do nadesłania dokumentów wskazujących na wysokość opłat związanych z utrzymaniem domu oraz dokumentów odnoszących się do sposobu partycypacji w zyskach wymienionej spółki jawnej. Pomimo upływu terminu do udzielenia odpowiedzi na powyższe wezwanie, odpowiedź ta nie została udzielona. Rozpoznając wniosek zważono, co następuje: W myśl art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm.), zwanej dalej "P.p.s.a.", prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w jego toku. Wskazana ustawa rozróżnia dwa zakresy powyższego wsparcia tj. całkowity i częściowy. Ten pierwszy, z mocy art. 245 § 2 P.p.s.a. obejmuje tak zwolnienie od kosztów sądowych, jak i ustanowienie zawodowego pełnomocnika. Natomiast mniejszy wymiar pomocy to zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub tylko ustanowienie adwokata, o czym stanowi art. 245 § 3 P.p.s.a. Niezależnie jednak od tego, jak szerokiego wsparcia domaga się strona postępowania, to zawsze ona winna udowodnić, że go rzeczywiście wymaga. Wskazuje na to jednoznaczne brzmienie art. 246 § 1 pkt 1 i pkt 2, które ustanawiają przesłanki przyznania prawa pomocy. Obydwa powołane przepisy nakazują bowiem wnioskodawcy wykazanie, że znajduje się w opisanej w nich sytuacji. Również art. 252 § 1 P.p.s.a. wymaga, by strona wnioskująca o prawo pomocy podała we wniosku dokładne dane dotyczące jej stanu rodzinnego, sytuacji majątkowej i dochodów. Zwolnienie od kosztów sądowych, o co ubiega się P. D. to prawo pomocy w częściowym zakresie, którego przesłanką przyznania, stosownie do art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. jest niemożność poniesienia pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zadaniem skarżącego było więc jak najbardziej szczegółowe przedstawienie informacji istotnych w tym zakresie. Wymieniony nie wywiązał się jednak należycie z tego obowiązku, bowiem złożone przez niego oświadczenie nie dostarczało wszystkich ważnych z punktu widzenia instytucji prawa pomocy informacji. Przede wszystkim P. D. nie wyjaśnił formy i wielkości pomocy, którą – jak zaznaczył we wniosku – otrzymuje od brata. Nie wyjawił także wielkości dochodu, który uzyskuje z tytułu bycia wspólnikiem spółki jawnej. Ponadto, nie podał wielkości poszczególnych wydatków na utrzymanie własne, domu, telefon, Internet oraz utrzymanie ewentualnych samochodów. Skarżący nie nadesłał także dokumentów wskazujących wysokość opłat dotyczących utrzymania domu oraz dokumentów obrazujących sposób partycypacji przez niego w zyskach spółki jawnej, której jest wspólnikiem. Te wymienione wyżej informacje, których zażądano od skarżącego były niewątpliwie potrzebne do dokonania należytej analizy złożonego przez niego wniosku. Miały bowiem umożliwić porównanie wszystkich faktycznych dochodów strony z jej rzeczywistymi wydatkami. Brak udzielenia przez stronę odpowiedzi na wezwanie w tym zakresie spowodował niemożność pozytywnego rozpatrzenia jej żądania. Prawo pomocy ma wyjątkowy charakter, co nie budzi wątpliwości w świetle art. 199 P.p.s.a., który jako zasadę wprowadza, iż to strony postępowania sądowego mają obowiązek ponoszenia wszelkich związanych z tym postępowaniem kosztów. Tylko w wyjątkowych przypadkach, opisanych przez prawodawcę w powołanym wyżej art. 246 § 1 pkt 1 i pkt 2 P.p.s.a. możliwe jest odstąpienie od powyższej reguły, jednak, co już wyżej zaznaczono, to od strony wnioskującej o pomoc zależy de facto sposób rozpoznania jej wniosku. Jeśli więc przedstawi obszerne dane odnoszące się do jej sytuacji finansowej, wówczas rozstrzygający w przedmiocie wniosku ma możliwość dokonania rzetelnej oceny, czy składający go spełnia ustawową przesłankę przyznania prawa pomocy. Brak zaś należytej współpracy wnioskodawcy w zakresie ujawnienia potrzebnych informacji musi skutkować odmową uwzględnienia jego żądania. Skoro więc P. D. podał w złożonym przez siebie wniosku zbyt mało danych dotyczących jego sytuacji materialnej, a wezwany do dokonania stosownego uzupełnienia w tym zakresie nie udzielił odpowiedzi, to jako zasadną uznano odmowę przyznania mu prawa pomocy w żądanym zakresie. Ze względu bowiem na fakt, że źródłem finansowania prawa pomocy są środki publiczne, to okoliczności przyznania takiego wsparcia muszą być jasne. W przeciwnym wypadku brak podstaw do przychylenia się do żądania strony. Z podanych względów orzeczono o odmowie zwolnienia P. D. od kosztów sądowych na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 w zw. z art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.