II SAB/Rz 160/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Marcin Kamiński /spr./ Sędziowie WSA Maciej Kobak AWSA Karina Gniewek - Berezowska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 11 stycznia 2022 r. sprawy ze skargi D. T. na bezczynność Dyrektora Zakładu Karnego w [...] w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej I. stwierdza, że Dyrektor Zakładu Karnego w [....] dopuścił się bezczynności w rozpoznaniu wniosku skarżącego D. T. z dnia 12 września 2021 r. o udostępnienie informacji publicznej; II. stwierdza, że bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; III. zasądza od Dyrektora Zakładu Karnego w [...] na rzecz skarżącego D. T. kwotę 580 zł /słownie: pięćset osiemdziesiąt złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Przedmiotem skargi D. T. (skarżący) jest bezczynność Dyrektora Zakładu Karnego w [...] (organ) w przedmiocie rozpoznania wniosku o udostępnienie informacji publicznej. Z nadesłanych akt sprawy wynika, że w dniu 12 września 2021 r. skarżący zwrócił się do organu za pośrednictwem poczty elektronicznej z wnioskiem o udostępnienie informacji publicznej, poprzez udzielenie informacji, czy Zakład Karny w [...] korzysta z kapelana, a jeśli tak, na podstawie jakiej umowy, oraz jakie są miesięczne koszty od stycznia 2020 r. W dniu 8 października 2021 r. do Zakładu Karnego w [...] wpłynęła skarga skarżącego (opatrzona datą 4 października 2021 r.) na bezczynność organu w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej. Skarżący zarzucił naruszenie: 1) art. 61 ust. 1 Konstytucji RP w zakresie, w jakim przepis ten stanowi podstawę prawa do uzyskiwania informacji publicznej poprzez błędne zastosowanie, polegające na nieudostępnieniu informacji publicznej na wniosek, 2) art. 10 ust. 1 w zw. z art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (u.d.i.p.) w zakresie, w jakim z przepisów tych wynika, że informacja nieudostępniona w Biuletynie Informacji Publicznej jest udostępniana na wniosek bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w ciągu 14 dni od dnia złożenia wniosku, poprzez brak zastosowania, polegający na niezrealizowaniu wniosku o udostępnienie informacji publicznej. Wobec powyższego skarżący wniósł o: 1) zobowiązanie organu do załatwienia wniosku, 2) stwierdzenie, że organ dopuścił się zwłoki w wydaniu odpowiedzi na wniosek o udostępnienie informacji publicznej, 3) zasądzenie od organu na rzecz skarżącego kosztów postępowania według norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi skarżący podał, że w dniu 12 września 2021 r. złożył za pośrednictwem poczty elektronicznej wniosek o udostępnienie informacji publicznej. Jako sposób i formę udostępnienia wnioskowanych informacji skarżący na podstawie art. 14 ust. 1 u.d.i.p. wskazał, aby odpowiedź przesłać na adres poczty elektronicznej podany we wniosku. Termin do udostępnienia przedmiotowej informacji publicznej upłynął zgodnie z art. 13 ust. 1 u.d.i.p., po 14 dniach od złożenia wniosku. Pomimo upływu tego terminu organ nie udzielił jakiejkolwiek odpowiedzi. Pismem z dnia 8 października 2021 r. przesłanym na podany we wniosku adres elektroniczny skarżącego, organ poinformował, że w Zakładzie Karnym w [...] zatrudnionych jest na umowę o pracę na czas nieokreślony dwóch kapelanów oraz przedstawił miesięczne koszty zatrudnienia od stycznia 2020 r. W odpowiedzi na skargę z dnia 20 października 2021 r. organ wniósł o oddalenie skargi jako bezzasadnej, ewentualnie o stwierdzenie, że organ dopuścił się bezczynności oraz, że bezczynność ta nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa i umorzenie postępowanie w pozostałym zakresie, jako bezprzedmiotowego. Organ wyjaśnił, że z uwagi na to, że korespondencja dotarła w dniu, w którym sekretariat Zakładu Karnego w [...] nie pracuje (12 października 2021 r. - niedziela), została omyłkowo przeoczona przez pracownika odpowiedzialnego za jej odbiór. Wniosek nie mógł zatem zostać rozpatrzony w ustawowym terminie. Organ nadmienił, że ostatniego dnia roboczego, przed wpływem wniosku, tj. w piątek 10 października 2021 r., pracownik sekretariatu przebywał na urlopie, z uwagi na co jego obciążenie pracą w poniedziałek 13 października 2021 r., w tym ilość korespondencji do rejestracji, było większe niż zazwyczaj. Przyczyniło się do niezauważenia jednego z e-maili. Organ po otrzymaniu skargi w dniu 8 października 2021 r. tego samego dnia udzielił drogą elektroniczną, zgodnie z wnioskiem, żądanej informacji. Dodatkowo przesłał tradycyjną pocztą odpis odpowiedzi na adres skarżącego. Powołując się na treść art. 149 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi (p.p.s.a.) organ wskazał, że fakt podjęcia czynności, której domagał się skarżący, powoduje ustanie stanu bezczynności, a postępowanie sądowoadministracyjne w sprawie staje się więc bezprzedmiotowe i podlega umorzeniu na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Na poparcie swojego stanowiska organ przytoczył uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 listopada 2008 r., sygn. akt I OPS 6/08. Ponadto organ wskazał, że w orzecznictwie sądów administracyjnych akcentuje się, że rażącym naruszeniem prawa będzie stan, w którym bez żadnej wątpliwości i wahań można stwierdzić, że naruszono prawo w sposób oczywisty. Kwalifikacja naruszenia jako rażące musi posiadać pewne dodatkowe cechy w stosunku do stanu określanego jako zwykłe naruszenie. Podkreśla się także, że dla uznania rażącego naruszenia prawa nie jest wystarczające samo przekroczenie przez organ ustawowych obowiązków, czyli także terminów załatwienia sprawy. Wspomniane przekroczenie musi być znaczne i niezaprzeczalne. Rażące opóźnienie w podejmowanych przez organ czynnościach ma być oczywiście pozbawione jakiegokolwiek racjonalnego uzasadnienia. Zdaniem organu, z uwagi na to, że doszło do oczywistej omyłki, a organ niezwłocznie udzielił żądanych informacji, bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, a postępowanie w zakresie zobowiązania organu do załatwienia wniosku należy umorzyć, jako bezprzedmiotowe. W piśmie z dnia 5 listopada 2021 r. skarżący podtrzymał skargę w całości. Jednocześnie skarżący wniósł o stwierdzenie, że organ administracji publicznej dopuścił się zwłoki w wydaniu odpowiedzi na wniosek o udostępnienie informacji publicznej. Skarżący nie zgodził się z argumentacją organu zaprezentowaną w odpowiedzi na skargę, że w wyniku przeoczenia wiadomości e-mail przez pracownika odpowiedzialnego za odbiór korespondencji nie było możliwości odpowiedzi w ustawowym terminie na złożony wniosek o udostępnienie informacji publicznej. Skarżący stwierdził, że skoro wniosek o udostępnienie informacji publicznej został prawidłowo nadany na oficjalny adres poczty elektronicznej, to oznacza to, że dotarł do adresata. Jednocześnie to adresat zobowiązany jest do zapewnienia prawidłowego obiegu dokumentów w tej jednostce. Natomiast, jeżeli pracownik przebywał na urlopie, jego przełożony winien wyznaczyć osobę odpowiedzialną, która w tym okresie będzie ją zastępować i wykonywać jej obowiązki służbowe, aby zapewnić ciągłość pracy i prawidłowe funkcjonowanie jednostki penitencjarnej. Skutków złej organizacji pracy jednostki oraz braku wyznaczenia osoby, która podczas nieobecności pracownika będzie wykonywała jego obowiązku nie można przerzucać na skarżącego. To organ administracji publicznej zobowiązany jest do zapewnienia prawidłowego funkcjonowania poczty elektronicznej umożliwiającej załatwienie sprawy w wyznaczonym terminie bez zbędnej zwłoki. W ocenie skarżącego organ pozostawał w bezczynności, gdyż w ustawowym terminie nie udzielił odpowiedzi na wniosek o udostępnienie informacji publicznej. W związku z tym została złożona skarga na bezczynność organu. Tym samym nieważne jest, czy organ pozostawał stosunkowo krótko w bezczynności czy też nie, ale fakt pozostawania w tej bezczynności. Gdyby przyjąć argumentację organu, to każdy organ administracji publicznej mógłby pozostawać w bezczynności przez stosunkowo krótki okres czasu i tym samym kierować odpowiedzi do wnioskodawców w dowolnym wybranym przez siebie terminie, co należy uznać za niedopuszczalne. Dlatego też ustawodawca przewidział i zobowiązał podmiot, który ma udzielić odpowiedzi na wniosek o dostęp do informacji publicznej do jej udzielenia w terminie 14 dni od dnia prawidłowo złożonego wniosku. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga została uwzględniona jako oczywiście uzasadniona. Przedmiotowa sprawa dotyczy wniosku skarżącego z dnia 12 września czerwca 2021 r. o udostępnienie informacji publicznej. Zakres podmiotowy i przedmiotowy obowiązku udostępnienia informacji publicznej przez skarżony organ nie budzi wątpliwości. Dyrektor zakładu karnego jako organ Służby Więziennej (art. 7 pkt 3 ustawy z dnia 9 kwietnia 2010 r. o Służbie Więziennej) jest organem władzy publicznej w rozumieniu art. 4 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. Również informacja na temat stanu majątkowego i finansowego (wydatkowania środków publicznych) zakładu karnego, jako jednostki sektora finansów publicznych, jest informacją publiczną (art. 1 ust. 1 u.d.i.p.). Zgodnie z art. 13 ust. 1 u.d.i.p. udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku, z zastrzeżeniem art. 13 ust. 2 i art. 15 ust. 2. Ponieważ wskazane wyżej wyjątki nie miały zastosowania w przedmiotowej sprawie, dlatego należy uznać, że ustawowy 14-dniowy termin udostępnienia przez skarżony organ żądanej informacji publicznej upłynął bezskutecznie 26 września 2021 r. Informacja publiczna została udostępniona przez organ w dniu 8 października 2021 r., a więc już po nadaniu przez skarżącego skargi (5 października 2021 r.). W związku z powyższym Sąd stwierdził, że w sprawie, której dotyczy skarga, doszło do naruszenia terminu rozpoznania wniosku, co oznacza, że skarżony organ dopuścił się bezczynności w zakresie rozpoznania wniosku. W punkcie pierwszym wyroku orzeczono zatem na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a., jak w sentencji. W punkcie drugim wyroku Sąd stosownie do treści art. 149 § 1a p.p.s.a. stwierdził, że bezczynność skarżonego organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Podstawą takiej kwalifikacji są okoliczności związane z krótkim okresem zwłoki (12 dni) oraz brakiem oznak celowego ograniczania przez organ prawa skarżącego do uzyskania żądanej informacji publicznej. W punkcie trzecim wyroku orzeczono natomiast na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. o zasądzeniu od skarżonego organu na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania sądowego, na które złożył się uiszczony wpis sądowy (100 zł) oraz koszty zastępstwa adwokackiego (480 zł).