II SAB/Rz 17/12

z dnia 21 czerwca 2012 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie: Przewodniczący - Sędzia WSA Zbigniew Czarnik po rozpoznaniu w dniu 21 czerwca 2012 r. w Rzeszowie na posiedzeniu niejawnym w sprawie ze skargi J.M. C. i M.C. C. na bezczynność Starosty [...] w przedmiocie zwrotu nieruchomości - p o s t a n a w i a - odrzucić skargę. Ostatecznie sprecyzowanym przedmiotem skargi J.M. C. działającego jako strona i pełnomocnik M. C. C. jest bezczynność Starosty [..] w sprawie zwrotu nieruchomości. Skarga ta została wniesiona w następujących okolicznościach sprawy: Postanowieniem z dnia 19 grudnia 2007 r., nr [..] Wojewoda [..] w [..], na podstawie art. 65 § 1 i art. 123 w zw. z art. 19 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. Nr 98 z 2000 r., poz. 1071 z późn. zm., dalej "k.p.a."), przekazał wspólny wniosek J.M. C. i M.C.C. z dnia 2 grudnia 2007 r. o zwrot nieruchomości stanowiącej zespół dworsko-parkowy położonych w L., gm. B. Staroście Powiatu [..], będącego reprezentantem Skarbu Państwa w sprawach gospodarowania nieruchomościami, jako właściwemu w sprawie. Decyzją z dnia 14 stycznia 2008 r., nr [..] Starosta [..] umorzył postępowanie administracyjne uznając, że nie zostały spełnione przesłanki z art. 216 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t.j. Dz. U. Nr 102 z 2010 r., poz. 651, z późn. zm.; dalej: "u.g.n.") do dokonania żądanego zwrotu. Organ ustalił, że zespół dworsko-pałacowy w L. położony jest na działce ewidencyjnej nr [..] /3, będącej obecnie własnością Gminy [..], a która została przejęta na rzecz Skarbu Państwa na podstawie dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz. U. Nr 3 z 1945 r., poz. 12 ze zm.), i następnie skomunalizowana. W jego ocenie przepisy u.g.n. nie mają zastosowania do takich nieruchomości i wobec niedopuszczalności postępowania orzeczono o jego umorzeniu. Po rozpatrzeniu odwołania Wojewoda [..] decyzją z dnia 6 marca 2008 r., nr [..], na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. i art. 9a) u.g.n. uchylił zaskarżoną decyzję przekazując sprawę do ponownego rozpatrzenia. W ocenie Wojewody uchylaną decyzję wydano bowiem z naruszeniem przepisów postępowania. Przepis art. 136 ust. 3 u.g.n. określa podmioty uprawnione do wystąpienia z żądaniem zwrotu wywłaszczonych nieruchomości wskazując na właścicieli lub jego spadkobierców. Wniosek musi zatem pochodzić od wszystkich uprawnionych, a jego brak uniemożliwia wydanie merytorycznego rozstrzygnięcia. W aktach tymczasem nie było pełnomocnictwa udzielonego przez M.C.C. działającemu w jego imieniu J.M.C., a sam takiego wniosku M.C.C. nie składał. W ponownie przeprowadzonym postępowaniu wnioskodawca przesłał rzeczoną kopię pełnomocnictwa oraz postanowienia Sądu Powiatowego w Warszawie z dnia [..] grudnia 1965 r., sygn. akt I Ns. II [..] /65 o stwierdzeniu nabycia spadku po matce A.H.C., jak również pełnomocnictwa udzielone przez M.C. C. i J.M.C. adwokat Agnieszce Z. Starosta [..] skierował w związku z tym do zawodowego pełnomocnika wezwanie o uzupełnienie wniosku o określone w piśmie z dnia 15 maja 2008 r. dokumenty. W odpowiedzi przesłano m.in. odpis postanowienia Sądu Powiatowego dla m.st. Warszawy z dnia [..] grudnia 1965 r., orzeczenie Wojewody [..] z dnia [..] listopada 1949 r. [..] o przejęciu na cele reformy rolnej majątku ziemskiego w L. i poinformowano o wystąpieniu z wnioskiem o stwierdzenie nabycia spadku po E.C. W związku z tą ostatnią okolicznością postanowieniem z dnia 4 lipca 2008 r., nr [..] Starosta[..] zawiesił postępowanie w sprawie, które podjęto postanowieniem z dnia 10 listopada 2009 r., nr [..] w oparciu o postanowienie Sądu Rejonowego dla Warszawy Żoliborza w Warszawie z dnia [..] sierpnia 2009 r., I Ns [..] /08 stwierdzającym, że spadek po E.A.F.C. nabyli synowie J.M.W.C. i M.C. A.C. po ½ części. Następnie pismem z dnia 12 stycznia 2010 r. Starosta [..] wezwał pełnomocnika stron do uzupełnienia braków wniosku w terminie 7 dni, pod rygorem jego pozostawienia bez rozpoznania, przez dokładne oznaczenie nieruchomości objętej wnioskiem według aktualnego operatu ewidencji gruntów i budynków oraz dostarczenie wniosków od pozostałych uprawnionych, tj. J.R. i W. z R.N. lub ich spadkobierców wraz z postanowieniami o stwierdzeniu nabycia spadku, celem wyczerpania katalogu osób uprawnionych. W odpowiedzi pełnomocnik stron wniosła o wydłużenie zakreślonego terminu o okres co najmniej dwóch miesięcy. Do pisma z dnia 23 sierpnia 2010 r. dołączyła z kolei wymienione w nim dokumenty. Pismem z dnia 5 listopada 2010 r. Starosta wezwał pełnomocnika stron do uwierzytelnienia i poświadczenia nadesłanych dokumentów, oraz udzielenia informacji o stanie sprawy przez Ministrem Rolnictwa i Rozwoju Wsi dotyczącej ustalenia, czy zespół dworsko-pałacowy objęty był reformą rolną. Za pismem z dnia 20 stycznia 2011 r. pełnomocnik nadesłała poświadczone dokumenty. W odpowiedzi na kolejne pismo Starosty z dnia 31 stycznia 2011 r. wzywające ponownie do uzupełnienia w terminie 7 dni pod rygorem pozostawienia podania bez rozpoznania przez nadesłanie postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku po J.R. i W.R. celem ustalenia kręgu osób uprawnionych do złożenia wniosku w niniejszym postępowaniu pełnomocnik stron w piśmie z dnia 11 lutego 2011 r. wniosła o jego wydłużenie. Pismem z dnia 1 marca 2011 r. Starosta powiadomił pełnomocnika stron o pozostawieniu podania bez rozpoznania. W dniu 2 grudnia 2011 r. wpłynęła do tut. Sądu opisana na wstępie skarga wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jej wniesienia. Po nadesłanych na wezwanie Sądu wyjaśnieniach strony skarżącej określono jej przedmiot jako bezczynność Starosty [..] w sprawie zwrotu nieruchomości. Wobec tego zarządzeniem z dnia 29 marca 2012 r. sprawę tę zarejestrowano w repertorium SAB/Rz. Postanowieniem z dnia 29 marca 2012 r., sprostowanym postanowieniem z dnia 9 maja 2012 r., odrzucono wniosek skarżącego o przywrócenie terminu do wniesienia skargi z powodu jego niedopuszczalności. W odpowiedzi na skargę Starosta [..] wniósł o jej odrzucenie, ewentualnie oddalenie. W ocenie organu strona skarżąca nie wyczerpała przed wniesieniem skargi trybu zażaleniowego określonego w art. 37 § 1 k.p.a. W pismach kierowanych do organu pełnomocnik stron nie zarzucał Staroście bezczynności, lecz wnosił o wydłużenie wyznaczonych terminów do usunięcia dostrzeżonych braków formalnych podania, a od dnia 4 lipca 2008 r. do 10 listopada 2009 r. postępowanie administracyjne było zawieszone. Ostatecznie pismem z dnia 1 marca 2011 r. poinformowano pełnomocnika stron o pozostawieniu podania bez rozpatrzenia na podstawie art. 64 § 2 k.p.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga podlega odrzuceniu. Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270, dalej: "p.p.s.a.") kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg m.in. na bezczynność organu w przypadkach określonych w pkt 1 - 4a powołanego przepisu. Zasadniczo jednak skargę można wnieść dopiero po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie. Jak stanowi art. 52 § 2 p.p.s.a. przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, przewidziany w ustawie. Skoro zatem strona skarżąca domagała się zwrotu nieruchomości wnosząc stosowne podanie, którym wszczęto postępowanie administracyjne prowadzone w trybie przepisów k.p.a., powinna przed wniesieniem skargi do sądu administracyjnego skorzystać ze środków prawnych przewidzianych w przepisie art. 37 § 1 k.p.a. Zgodnie z nim na niezałatwienie sprawy w terminie określonym w art. 35, w przepisach szczególnych, ustalonym w myśl art. 36 lub na przewlekłe prowadzenie postępowania stronie służy bowiem zażalenie do organu wyższego stopnia, a jeżeli nie ma takiego organu - wezwanie do usunięcia naruszenia prawa. Regulacja prawna tej treści obowiązuje od dnia 11 kwietnia 2011 r. (zob. art. 1 pkt 8 i art. 4 ustawy z dnia 3 grudnia 2010 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz. U. Nr 76 z 2011 r., poz. 409), a skargę nadano za pośrednictwem Starosty [..] po tym dniu, tj. 26 kwietnia 2011 r. (k. 24). Wpłynęła ona do Sądu dnia 2 grudnia 2011 r., co jednak nie miało wpływu na obowiązki skarżących przed wniesieniem skargi. Z wyjaśnień strony skarżącej wynika, że nie wyczerpano wskazanego trybu, a żadne z powołanych przez stronę pism z postępowania administracyjnego nie mogło zostać uznane przez Sąd za spełniające wymogi zażalenia, o którym mowa w art. 37 § 1 k.p.a. To bowiem należałoby wnieść do właściwego organu zażaleniowego za pośrednictwem organu, który nie załatwił sprawy w terminie. W takich okolicznościach wniesienie skargi na bezczynność Starosty [..] uznać należało za niedopuszczalne w rozumieniu art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a., skoro nastąpiło z naruszeniem art. 52 § 2 p.p.s.a., tj. bez wniesienia zażalenia, o którym mowa w art. 37 § 1 k.p.a. Z tych względów skargę odrzucono. Sąd orzekał na posiedzeniu niejawnym zgodnie z art. 58 § 3 p.p.s.a.