II SAB/Rz 20/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Stanisław Śliwa po rozpoznaniu w dniu 23 marca 2017 roku w Rzeszowie na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi W. G. na bezczynność Dyrektora Zakładu Karnego w [...] w przedmiocie pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego - postanawia - odrzucić skargę. W. G. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę na bezczynność Dyrektora Zakładu Karnego w [...] (dalej także: "Dyrektor ZK") w przedmiocie jego wniosku o przyznanie pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego. Wskazał w niej, że w dniu 10 sierpnia 2016 r. wystąpił do wskazanego podmiotu z przedmiotowym żądaniem, jednak do chwili obecnej nie została w tym zakresie wydana jakakolwiek decyzja. Dyrektor Zakładu Karnego w [...] odpowiadając na tę skargę wniósł o jej odrzucenie, a w wypadku nieprzychylenia się do tego żądania, o oddalenie skargi. Podał, że ustawodawca nie wskazał w jakichkolwiek uregulowaniach terminu, w jakim winna zostać załatwiona sprawa udzielenia pomocy, o którą ubiega się skarżący. Podkreślił jednocześnie, że wniosek W. G. zostanie rozpatrzony po wyjaśnieniu wszystkich wątpliwości, które mogą mieć wpływ na wynik sprawy. Dyrektor ZK podniósł też brak właściwości sądów administracyjnych do rozpoznawania skarg w tego rodzaju sprawach, jako że art. 220 ustawy z dnia 9 kwietnia 2010 r. o Służbie Więziennej (Dz. U. z 2016 r. poz. 713 ze zm.), określanej w dalszej części jako "u.S.W." wprost wskazuje na kognicję sądu pracy w tym zakresie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga podlega odrzuceniu z przyczyny wskazanej w złożonej przez Dyrektora Zakładu Karnego w [...] odpowiedzi na nią, a więc z powodu braku właściwości sądu administracyjnego. Przedmiot kontroli tego sądu stanowi m. in. bezczynność w przypadkach określonych w pkt 1-4, a zatem dotyczących sytuacji, gdy organ miał obowiązek wydać decyzję administracyjną, szczegółowo określone postanowienie bądź też podjąć inny niż określone w pkt 1-3 akt lub czynność z zakresu administracji publicznej dotyczący uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa [z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r. poz. 23 ze zm.) – dalej "K.p.a.", postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2015 r. poz. 613, z późn. zm.), postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. poz. 1947), oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw]. Sąd może też oceniać bezczynność dotyczącą innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w K.p.a. oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI O.p. oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. Upoważnienie do orzekania w powyższej kategorii spraw znajduje się w art. 3 § 2 pkt 8 i pkt 9 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz.718 ze zm.), zwanej następnie "P.p.s.a.". W. G. kwestionuje brak rozstrzygnięcia przez Dyrektora ZK w [...] w przedmiocie złożonego przez niego wniosku o przyznanie pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego. Tego rodzaju świadczenie przewiduje art. 184 ust. 1 u.S.W., stanowiąc, że funkcjonariuszowi w służbie stałej, który spełnia warunki do przydziału lokalu mieszkalnego, a który lokalu tego nie otrzymał na podstawie decyzji administracyjnej o przydziale, przysługuje pomoc finansowa na uzyskanie lokalu mieszkalnego w spółdzielni mieszkaniowej albo domu jednorodzinnego lub lokalu mieszkalnego stanowiącego odrębną nieruchomość, położonych w miejscowości pełnienia służby lub miejscowości pobliskiej. Powołana regulacja zastosowanie ma także do emerytowanych funkcjonariuszy Służby Więziennej (do której to grupy należy właśnie skarżący) w związku z brzmieniem art. 30 ustawy z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej oraz ich rodzin (Dz. U. z 2016 r. poz. 708 ze zm.). Unormowanie to stanowi bowiem, że emerytom zapewnia się pomoc w budownictwie mieszkaniowym na zasadach przewidzianych dla funkcjonariuszy. W tym miejscu należy wskazać na rozdział 20 u.S.W., zatytułowany: "Rozpatrywanie sporów o roszczenia funkcjonariuszy ze stosunku służbowego". Wskazuje on mianowicie sposób rozstrzygania tego rodzaju sporów, definiując je jako sprawy dotyczące nawiązania stosunku służbowego, powoływania oraz mianowania funkcjonariuszy na stanowiska służbowe, przenoszenia, odwoływania i zwalniania ze stanowisk służbowych, nadawania stopni Służby Więziennej, zawieszania w czynnościach służbowych, zwalniania ze służby, stwierdzania wygaśnięcia stosunku służbowego, ustalania uposażenia, przyznawania świadczeń pieniężnych oraz innych koniecznych czynności związanych z powstaniem, zmianą, ustaniem stosunku służbowego oraz realizacją wynikających z treści tego stosunku służbowego uprawnień i obowiązków funkcjonariuszy (art. 217 ust. 2 u.S.W.). W art. 218 ust. 1 u.S.W. prawodawca postanowił, że sprawy dotyczące zwolnienia ze służby, przeniesienia z urzędu do pełnienia służby w innej jednostce organizacyjnej, przeniesienia na niższe stanowisko służbowe oraz zawieszenia w czynnościach służbowych rozstrzyga się w drodze decyzji. Przysługuje od niej odwołanie do wyższego przełożonego, a od decyzji organu odwoławczego przysługuje prawo wniesienia skargi do sądu administracyjnego (art. 218 ust. 2, ust. 5 u.S.W. ). Z kolei według art. 219 ust. 1 u.S.W., sprawy wynikające z podległości służbowej, dotyczące: powoływania oraz mianowania na stanowiska służbowe, odwoływania oraz zwalniania ze stanowisk służbowych i przenoszenia do dyspozycji, nadawania stopni Służby Więziennej, delegowania do czasowego pełnienia służby w innej jednostce organizacyjnej, oddelegowania do wykonywania zadań służbowych poza Służbą Więzienną w kraju lub poza granicami państwa, powierzenia obowiązków służbowych na innym stanowisku służbowym oraz stwierdzania wygaśnięcia stosunku służbowego rozstrzyga się w formie rozkazu personalnego, od którego odwołanie nie przysługuje. W świetle natomiast art. 220 u.S.W., spory o roszczenia ze stosunku służbowego funkcjonariuszy w sprawach niewymienionych w art. 218 ust. 1 i art. 219 ust. 1 i 2 rozpatruje sąd właściwy w sprawach z zakresu prawa pracy. Wobec brzmienia powyższych uregulowań, nie może budzić wątpliwości, że o przyznawaniu świadczenia w postaci pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego (art. 184 ust. 1 u.S.W.) rozstrzyga przełożony funkcjonariusza w formie pisemnej (art. 217 ust. 1 u.S.W.) Bez wątpienia bowiem czynności zawiązane z realizacją pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego są czynnościami związanymi z realizacją uprawnień wynikających ze stosunku służbowego (art. 217 ust. 2 u.S.W.). Zaś ewentualny spór, dotyczący tego rodzaju roszczenia winien rozstrzygać sąd właściwy w sprawach z zakresu prawa pracy (art. 220 u.S.W.), jako że sprawy odnoszące się do takich świadczeń nie zostały wskazane ani w art. 218 ust. 1 ani w art. 219 ust. 1 i ust. 2 u.S.W. Innymi słowy, sprawa dotycząca powyższego świadczenia pozostaje poza kognicją sądu administracyjnego, a wobec powyższego podlega odrzuceniu jako niedopuszczalna na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 P.p.s.a. Skoro bowiem sąd administracyjny nie może orzekać co do aktu odnoszącego się do takiego świadczenia, to w konsekwencji w takich sprawach nie przysługuje również skarga na bezczynność organu w tym zakresie. Powyższe stanowisko jest jednolicie prezentowane w orzecznictwie sądowym, w którym podkreśla się, że ustawa z dnia 9 kwietnia 2010 r. o Służbie Więziennej (która zastąpiła ustawę o Służbie Więziennej z dnia 26 kwietnia 1996 r. – Dz. U. Nr 61, poz. 283 ze zm.) ograniczyła administracyjny tryb orzekania w sprawach z zakresu stosunku służbowego funkcjonariuszy Służby Więziennej, a co za tym idzie kognicję sądów administracyjnych w tym zakresie (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z 29.05.2012 r. I OSK 2017/11 oraz z 31.01.2013 r. I OZ 52/13, publ.: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Z tych przyczyn odrzucono skargę W. G. w oparciu o art. 58 § 1 pkt 1, § 3 P.p.s.a. w zw. z art. 220 u.S.W. Skarżącego nie wzywano do uiszczenia wpisu od jego skargi, jako że zgodnie z art. 222 P.p.s.a., nie żąda się opłat od pisma, jeżeli już z niego wynika, że podlega ono odrzuceniu.